73 SUMMARY Freezing Of Rainbow Trout (Oncorhynchus mykiss) Semen And Evaluation In this experiment, the sperm characteristics of Rainbow trout and the correlations between these parameters were assessed. Furthermore, after the semen was frozen by two different extenders (diluent 1 and II), considerable post-thaw sperm characteristics and the influence of extenders on sperm viability were determined. 24 ejaculates of randomly selected Rainbow trout were used in freezing process. The sperm characteristics (semen volume, sperm concentration, sperm motility and pH) were determined in Rainbow trout semen collected by massage method and negative correlation (p<0.05) was observed between semen volume and sperm concentration. The collected ejaculates from the Rainbow trouts were extended in 15 % egg yolk and 9 % DMSO extenders (diluents 1 and II) and packaged in 0.25 ml straws. Any equilibration process was not performed after semen dilution. The sperm was frozen in liquid nitrogen vapor (-120° C) for 8 min. and stored in liquid nitrojen (- 196°C). The semen was thawed in water bath at 35°C for 10 sec. and performed post- thaw evaluations. İn the results of examinations, the post-thaw sperm motility and pH in the first diluent were 77.08 % and 6.85, the same values in the second diluent were 72.50 % and 6.79 respectively. Statistically significant (p<0.05) differences were observed between two extenders in term of motility. İn the applications of artificial insemination by frozen semen, respective tests were carried out for the I and II diluents. In the experiments used dry insemination method, 12 fertilization tests were performed for both diluents and fertilized eggs stored in water bath at I0-12°C. The results were evaluated by counting the `eyed74 egg` on the egg which occured in 15 days after fertilization. And the percentage of fertilization results for the I and II diluent were 56.08 % and 50.05 % respectively. The results of this experiment suggested that Rainbow trout semen could be frozen and BSA supplemented semen is more beneficial than without BSA for the rainbow trout due to post-thaw motility and fertilization results. Key words: Rainbow trout (Oncorhynchus mykiss), semen, cryopreservation. fertilization, artificial insemination.

71 ÖZET Alabalık (Gökkuşağı alabalığı) Spermasının Dondurulması Ve Değerlendirilmesi -to' Bu araştırmada, Gökkuşağıalası'nda spermatolojik parametreler ve aralarındaki korelasyonlar değerlendirilmiştir. Ayrıca, iki farklı sulandırıcıda (Sulandırıcı I ve II) spermalar dondurularak önemli olan spermatolojik özellikler belirlenmiş ve bu sulandırıcıların spermatozoa canlılığı üzerine etkileri incelenmiştir. Spermanın dondurulmasında tesadüfi seçilmiş 24 alabalıktan alınan ejakulatlar kullanılmıştır.Çalışmada kullanılan alabalıklardan masaj yöntemiyle sperma alınarak spermatolojik özellikler (sperma miktarı (ml), spermatozoa motilitesi (%), spermatozoa yoğunluğu (x 10'J spp/ml), pH) tesbit edilmiştir. Sperma miktarı ile spermatozoa yoğunluğu arasında negatif yönde bir korelasyon tesbit edilmiştir (p<0,05). Alınan ejakulatlar Sulandırıcı I (%15 yumurta sarısı ve %9 DMSO) ve II (%15 yumurta sarısı ve %9 DMSO) ile sulandırılarak 0,25 mi'lik payetlere çekilmiştir. Sulandırılmış spermalara herhangi bir ekilibrasyon işlemi uygulanmamıştır. Sıvı azot buharında (-120°C) 8 dakika süreyle donmaya tabi tutulmuş ve sıvı azot içerisinde (-196°C) depolanmıştır. Dondurulmuş spermalar 35°C'lik su banyosunda 10 saniye süreyle çözdürülerek çözüm sonrası muayeneleri yapılmıştır. Yapılan muayeneler sonucunda sulandırıcı l'de çözüm sonrası spermatozoa motilitesi ve pH sırasıyla %77,08 ve 6,85; sulandırıcı II için ise aynı değerler sırasıyla %72,50 ve 6,79 olarak saptanmıştır. İstatistik! değerlendirme sonucunda sulandırıcı I ve II arasında spermatozoa motilitesi yönünden p<0,05 düzeyinde önemli bir farklılık tesbit edilmiştir. Dondurulmuş sperma ile yapılan sun'i tohumlama uygulamalarında ise yine sulandırıcı I ve II için ayrı ayrı denemeler yapılmıştır. `Kuru tohumlama metodu`72 kullanılan uygulamalarda her iki sulandırıcı için ayrı olmak üzere 12 adet fertilizasyon denemesi yapılmış ve tohumlanan yumurtalar 10-12°C ısıya sahip inkübasyon havuzlarına alınmıştır. Sonuçlar 15. günde oluşan `göz lekesi` oluşumuna göre sayım yapılmak suretiyle hesaplanmıştır. Buna göre, sulandırıcı 1 için %56,08 ve sulandırıcı II için ise %50,05 oranlarında fertilizasyon başarısı elde edilmiştir. Sonuç olarak, alabalık spermasının dondurulabilirliği ortaya konulmuş ve sulandırıcı I, diğer sulandırıcıdan çözüm sonu spermatozoa motilitesi ve fertilizasyon oranı açısından daha üstün sonuçlar vermiştir. Anahtar sözcükler: Gökkıışağıalabalığı, sperma, kryopreservasyon, fertilizasyon, sun' i tohumlama.