3ABSTRACTIn most climates, temporal and spatial irregular distribution of rainfall necessitatewater deficit in soil such that it is necessary for irrigation of plant production.Nowadays, because of the deficit of water resources, it is necessary to findalternative sources. The use of the treated wastewater in irrigation is one of them. Thisalternative is a very common one used in arid and semi-arid parts of the world.This research was carried out to determine the reuse alternatives of treatedwastewater and to examine the suitability for agricultural irrigation. Devoted to thispurpose; changeable sodium percentage, sodium adsorption ratio, sodium carbonateresidue, boron, zinc, nickel, fecal coliform, suspended solids, pH, electricalconductivity, total salt concentration, chloride, mercury, arsenic, lead, chromium,sulphate, ıron, copper, temperature, BOD5 have been determined in wastewater takenfrom three different treatment stages of the BTSO?s Water Production Plant.The result of the research has showed that the reuse of the treated wastewater forthe purpose of agricultural irrigation is suitable for definite parameters according to thestandards of FAO and Turkish Water Pollution Control Regulation TechnicalGuidelines. Sodium adsorption ratio, chloride, nitrate, phosphate, ammonium, mercury,chromium parameters had also been determined in two different soil samples. One ofthe soil sample was irrigated by treated wastewater and the other one was irrigated byuntreated wastewater. The results have been discussed for the suitability of water forirrigation according to the Turkish standards in Soil Pollution Control Regulation.Key Words: Treated Wastewater, Agricultural Irrigation, Soluble Material,Reuse.

2ÖZETBirçok iklim kuşağında doğal yağışların zaman ve mekanda düzensiz dağılımı,bitkisel üretimde sulama yapılmasını gerekli kılmaktadır.Günümüzde su kaynaklarının kıtlığı nedeniyle alternatif kaynaklar bulmaçalışmaları yapılmaktadır. Bu alternatiflerden birisi de arıtılmış atıksuların sulamadadeğerlendirilmesidir.Endüstriyel atıksuların ön arıtım ve arıtım aşamalarından sonratarımsal sulamada kullanımı, dünyanın kurak ve yarı kurak bölgelerinde yaygın biruygulama biçimidir.Bu çalışma, arıtılmış atıksuların yeniden kullanım alternatiflerinin araştırılmasıve tarımsal sulama açısından incelenmesi amacıyla yürütülmüştür.Bu amaca yönelikolarak, Bursa Ticaret Sanayi Odası (BTSO) Su Üretim Tesisi'nin giriş, biyolojik çıkışve kimyasal çıkış olmak üzere üç farklı kademesinden alınan atıksu örneklerindedeğişebilir sodyum oranı, sodyum adsorbsiyon oranı, sodyum karbonat kalıntısı, bor,çinko, nikel, fekal koliform, askıda katı madde, pH, iletkenlik, toplam tuzkonsantrasyonu, klorür, civa, arsenik, kurşun, krom, amonyum, sülfat, demir, bakır,sıcaklık, BOI5 değerleri belirlenmiştir.Elde edilen bulgular, arıtılmış atıksuyun tarımsal sulama amaçlı kullanılmasınınSu Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği'nde yer alan belirli sulamasuyu kalite kriterleri ve FAO Standartları uyarınca uygun olduğu yönündedir. BTSO SuÜretim Tesisi kimyasal çıkış suyu numunesi civa ağır metali konsantrasyonu dışındatarımsal sulama kriterlerini sağlamaktadır. Yine bu kapsamda, Nilüfer Çayı ile sulananve BTSO Su Üretim Tesisi kimyasal çıkış suyu ile sulanan iki farklı saksı toprağınumunesi üzerinde, toprakta beklenen sodyum adsorpsiyon oranı, klorür, nitrat, fosfat,amonyum, civa ve krom analizleri yapılmış ve Toprak Kirliliği KontrolYönetmeliği'ndeki sınır değerlere uygun olup olmadığı tartışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Arıtılmış Atıksu, Tarımsal Sulama, Çözünmüş Maddeler,Yeniden Kullanım.