In this thesis, intrusion detection systems (IDSs) which are important tools forproviding information and computer security were analyzed, the methods usedin developing IDSs were reviewed, the studies on IDS?s were revised, and anintelligent IDS was developed and introduced in this thesis. A detailed analysisabout the intelligent IDSs, was presented and these IDSs were compared to theclassical IDSs. In the light of those, an intelligent IDS was developed in thisstudy.In this study, an intelligent IDS based on artificial neural network (ANN) wasintroduced. The database used in developing and testing IDS applications wasalso reviewed. The intelligent IDSs using KDD?99 database were also focusedon. The developed IDS was also tested and compared to the available IDSs.According to the reviews, the evaluations and the experiences gained on IDSsduring this study, it can be concluded that this study might contribute toimprove the studies on information and computer security being done in nearfuture and bring more awareness and perceptions to the security issues.Key WordsIntrusions, intrusion detection, intrusion detection systems(IDS), intelligent IDS, intrusion types, intrusion data set,artificial neural network.

Bu çalışmada, bilgi ve bilgisayar güvenliğini sağlamak için geliştirilenaraçlardan birisi olan saldırı tespit sistemleri (STS) incelenmiş, STS geliştirmekiçin kullanılan yöntemler araştırılmış, yapılan STS çalışmaları gözden geçirilmişve geliştirilen STS'ler tanıtılmıştır. Bu çalışmanın ana konusu olan zeki STS'lerüzerine detaylı bir inceleme yapılmış ve karşılaştırmalı olarak farklılıklarsunulmuş, elde edilen sonuçlar neticesinde zeki bir STS geliştirilmiştir.Yapay sinir ağı (YSA) ile geliştirilen STS uygulamaları çalışma kapsamındaaraştırılmış, STS'lerin uygulanması sırasında kullanılan veritabanlarıincelenmiş ve KDD'99 veritabanı kullanılarak YSA tabanlı zeki bir STSçalışması gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen STS'lerin başarı kriterleri üzerindedurulmuş ve bu başarı kriterlerine göre önceki çalışmalar ile karşılaştırılmıştır.Yapılan araştırma, inceleme ve değerlendirme çalışmalarından yola çıkarak butez kapsamında geliştirilen yazılımlar ve sunulan önerilerin, ülkemizde bilgi vebilgisayar güvenliği konusunda yapılacak çalışmalara büyük katkılar sağlamasıve yeni ufuklar açması beklenmektedir.Anahtar KelimelerSaldırılar, saldırı tespiti, saldırı tespit sistemleri (STS), zekiSTS, saldırı tipleri, saldırı veri kümesi, yapay sinir ağı.