Aim. The present study was carried out to determine the plexus lumbosacralis and its branches in sparrowhawk (Accipiter nisus) and pigeon (Columba livia) and to investigate the differences in both species.Material and Method. In this study, a total of 15 wounded and clinically incurable hawks that provided by certified hunters during the hawk migration season in Ardesen town of Rize and 15 doves that were collected from Erzurum and the vicinity were used.First, 5 mg/kg xylazine and then 30 mg/kg ketalar were injected into the muscle of all materials for anesthesia. Then, blood was drained by opening the body cavity and the animals were fixed with formaldehyde. In both species, the nerves of plexus lumbosacralis were separately dissected and photographed.Results. Plexus lumbosacralis was formed by the union of the branches of the synsacral spinal nerves which leave from ventrolaterale of os lumbosacrale. The plexus consisted of eight (2-9) nerves in sparrowhawk (Accipiter nisus) and seven (2-8) nerves in pigeon (Columba livia). The nerves originating from plexus lumbalis from cranial to caudal were n. ilioinguinalis, n. cutaneus femoris, n. coxalis cranialis, n. femoralis, n. saphenus and n. obturatorius. Nervus coxalis caudalis, the common root of n. peroneus and n. tibialis, n. cutaneus femoris caudalis and the common branches of rr. musculares originated from plexus sacralis.Conclusion. It was determined that general macroanatomical shapes of plexus lumbosacralis and the distribution of nerves originating from this plexus were found to be similar with a large extent in hawk which is a predatory bird and dove which is one of the wild bird species. However, the common roots and terminal branches of n. peroneus and n. tibialis which are responsible for innervation of leg and foot in hawk were significantly thicker and stronger than in dove.

Amaç. Çalışma, atmaca (Accipiter nisus) ve güvercinin (Columba livia) plexus lumbosacralis'leri ile dallarının belirlenmesi ve her iki türdeki farklılıkların araştırılması amacıyla yapıldı.Materyal ve Metot. Çalışmada, Rize ili Ardeşen ilçesinde, atmaca göçü mevsiminde, sertifikalı avcılardan temin edilen ve kliniğe yaralı olarak getirilip tedavisi mümkün olmayan atmacalarla beraber toplam 15 adet atmaca ile Erzurum ve yöresinden toplanan 15 adet güvercin kullanıldı.Her iki materyale, aneztezi için önce 5 mg/kg xylazine, sonra 30 mg/kg ketalar kas içine enjekte edildi. Anesteziyi takiben hayvanların vücut boşluğu açılarak kanı boşaltıldı ve formaldehit ile tespit edildi. Her iki türde de plexus lumbosacralis'i oluşturan sinirler ayrı ayrı diseke edilerek fotoğrafları çekildi.Bulgular. Os lumbosacrale'nin ventrolateral'inden çıkan synsacral spinal sinirlerin, r. ventralis'lerinin kendi aralarında birleşerek synsacrum'un ventrolateral'inde plexus lumbosacralis'i oluşturdukları tespit edildi. Plexus'un, atmacada sekiz (2-9), güvercinde yedi (2-8) adet sinirden meydana geldiği görüldü. Plexus lumbalis'ten köken alan sinirlerin cranial'den caudal'e doğru sırasıyla n. ilioinguinalis, n. cutaneus femoris, n. coxalis cranialis, n. femoralis, n. saphenus ve n. obturatorius, plexus sacralis'ten ise n. coxalis caudalis, n. peroneus ve n. tibialis'in ortak kökü, n. cutaneus femoris caudalis ve rr. musculares'in ortak dalı olduğu belirlendi.Sonuç. Yırtıcı bir kuş olan atmaca ile yabani kuş türlerinden güvercinin plexus lumbosacralis'inin oluşumu ve plexus'tan ayrılan sinirlerin dağılımlarının genel makroanatomik yapısının diğer kanatlılarla büyük oranda benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Ancak, atmacada bacak ve ayağın innervasyonundan sorumlu n. peroneus ve n. tibialis'in ortak kökünün ve bu sinirlerin terminal dallarının güvercine kıyasla belirgin olarak daha kalın ve güçlü görünümde olduğu belirlenmiştir.