The objective of this study was to optimize tissue culture, transformation and regeneration parameters of mature embryo based culture of Triticum durum cv. Mirzabey 2000 and Triticum aestivum cv. Yüreğir 89. The effects of auxin type of hormone at different concentrations and dark incubation periods on regeneration capacity were evaluated. Two different hormone types 2,4- dichlorophenoxyacetic acid and picloram were used at three different concentrations 2, 4 and 8 mg/l. Mature embryo derived calli were incubated in 6 different induction media at dark for 4 and 6 weeks for initiation of primary callus induction. After dark incubation periods, average callus fresh weight and primary callus induction rate were determined. The primary callus induction rates for 4 weeks and 6 weeks old dark adapted Mirzabey calli incubated was found to be 91 % and 93.25 % respectively. Yüreğir primary callus induction rate was 92.5 % for 6 weeks old calli in 6W2D medium and 86.75 % for 4 weeks old calli in 4W8P medium. The primary calli were transferred to embryogenic callus induction medium. The embryogenic callus formation was 94.88in 6W2D medium for Mirzabey cultivar. The necrosis was observed at high concentration of 2,4-D for both of cultivars. After embryogenic callus induction, embryogenic calli were transferred into hormone free regeneration medium. The maximum regeneration rate (62.31 %) and culture efficiency (44.13 %) were observed in 4W2D medium for Mirzabey. However, the low regeneration rate was observed for Yüreğir (5 %) in 6W2D medium.The transformation studies were performed by using Obitek Biolab Gene Transfer System. The old and the modified loading units were used for optimization of bombardment pressure and distance for mature embryo based calli transformation. After bombardment of pAHC25 coated gold particles, histochemical GUS assay was performed and blue spots were counted. The transformation efficiency increased to 0.65 fold for 30 bar bombardment pressure and 5.5 fold for 35 bar bombardment by the modified loading unit. The modified loading unit could be used for further transformation studies.Key words: Wheat, mature embryo, regeneration, auxin concentration, particle bombardment.

Bu çalışmanın amacı Mirzabey 2000 (Triticum durum) ve Yüreğir 89 (Triticum aestivum) buğday çeşitlerinin olgunlaşmış embriyo kaynaklı doku kültürü, transformasyon ve rejenerasyon parametrelerinin optimize edilmesidir. Farklı konsantrasyonlarda ki oksin hormonlarının ve karanlık inkübasyon periyotlarının rejenerasyon kapasitesine etkisi değerlendirilmiştir. İki farklı hormon tipi 2,4- diklorofenoksiasetik asit ve pikloram üç farklı konsantrasyonda 2, 4 ve 8 mg/l kullanılmıştır. Olgunlaşmış embriyo kaynaklı kalluslar birincil kallus oluşumu için 6 farklı indüksiyon besiyerinde 4 ve 6 hafta karanlıkta inkübe edilmişlerdir. Karanlık periyod sonrasında, ortalama taze kallus ağırlığı ve birincil kallus indüksiyon oranı belirlenmiştir. Karanlıkta 4 ve 6 hafta bekletilen Mirzabey kallusları için birincil kallus indüksiyon oranı % 91 ve % 93.25 olarak bulunmuştur. Yüreğir için birincil kallus indüksiyon oranı 6W2D besiyeri için % 92.5 ve 4W8P besiyeri için % 86.75 olarak gözlemlenmiştir. Birincil kalluslar embriyojenik kallus oluşturma besiyerinetaşınmışlardır. Embriyojenik kallus oluşumu Mirzabey çeşidi için 6W2D besiyerinde % 94.88 dir. Her iki çeşit için 2,4-D nin yüksek konsantrasyonlarında nekrosis gözlemlenmiştir. Embriyojenik kallus oluşumundan sonra kalluslar hormon içermeyen rejenerasyon besiyerine alınmışlardır. Mirzabey çeşidi için en yüksek rejenerasyon oranı (%62.31) ve kültür verimliliği (% 44.31) 4W2D besiyerinde gözlemlenmiştir. Fakat, Yüreğir çeşidi için rejenerasyon oranı (% 5) oldukça düşük olarak 6W2D besiyerinde gözlemlenmiştir.Transformasyon çalışmları Obitek Biolab Gen Transfer Sistemi kullanılarak yapılmıştır. Olgunlaşmış embriyo kaynaklı kalluslar için eski ve modifiye edilmiş yükleme üniteleri kullanılarak bombardıman basıncı ve mesafesi optimize edilmiştir. pAHC25 kaplı altın mikro parçacıkların bombardımanı sonrası histokimyasal GUS deneyi yapılmış ve mavi noktalar sayılmıştır. Modifiye edilmiş sistem kullanılarak tranformasyon verimliliği 30 bar bombardıman basıncı için 0.65 kat ve 35 bar için 5.5 kat artmıştır. Modifiye edilmiş yükleme ünitesi ileri ki transformasyon çalışmalarda kullanılabilir.Anahtar kelimeler: Buğday, olgun embriyo, rejenerasyon, oksin konsantrasyonu, partikül bombardımanı.