iiiTRANSITION OF CENTRAL AND EASTERN EUROPEAN COUNTRIES FROMPLANNED TO MARKET ECONOMY AND THE HELPS OF EUROPEAN UNIONABSTRACTSocialist system collapsed in the early 1990s and 26 new states emerged. All of thosenew states experienced transition from planned to market economy. Not only Central andEastern European countries (CEECs) but also Commonwealth of Independent States (CIS) arecalled as transition economies.Each of the transition country has different geographical, economical, culturalbackgrounds and habits. The differences in the initial conditions still valid after more than 15years in the transition process. CEECs have more advantages than CIS in terms ofgeographical nearness, cultural and historical ties with European Union (EU) countries.The transition from socialism to capitalism is a process that experiences of othercountries can not be copied. Some countries launched shock therapy and some gradualism. Inthe first phases of transition, countries faced with serious problems in unemployment,inflation and growth rates.In the first part, the basis of economical systems and the collapse of communism willbe examined. The second part will deal with the mechanisms and transition phases. An effortsand reforms to access EU, agreements between EU and CEECs, the helps and pre-accessioninstruments of EU are the subjects of the third part.

iiDOKTORA TEZ ÖZÜMERKEZ VE DOĞU AVRUPA ÜLKELER N N PLANLI EKONOM DEN P YASAEKONOM S NE GEÇ ŞLER VE BU SÜRECE AVRUPA B RL Ğ 'N N KATKILARIBetül YÜCE DURALUluslararası ktisat ve ktisadi Kalkınma Anabilim DalıAnadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Şubat 2007Danışman: Prof.Dr.S.Rıdvan KARLUKSosyalist sistem, 1990'lı yılların başında çözülmüş ve 26 yeni ülke ortaya çıkmıştır. Buülkelerin hepsi piyasa ekonomisine yönelmişlerdir. Merkezi ve Doğu Avrupa (MDA)ülkelerinden başka, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin çözülmesiyle bağımsızlığınıkazanmış, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkeleri de geçiş ekonomisi olarakadlandırılmaktadır.Geçiş ekonomilerinin her birinin farklı coğrafi, ekonomik, tarihi, kültürel geçmişleri vealışkanlıkları vardır. Başlangıç koşullarındaki bu farklar, geçişin üzerinden 15 yıldan fazla birzaman geçtikten sonra, bu ülkelerin arasındaki farkları iyice belirgin hale getirmiştir. MDAülkeleri, gelişmiş Avrupa ülkelerine yakınlıklarıyla, Avrupa Birliği'nden (AB) ve çeşitliuluslararası kuruluşlardan aldıkları mali-teknik destek ve yardımlarla BDT ülkelerinin önünegeçmişlerdir.Dünyada daha önce merkezi planlı sistemden serbest piyasa ekonomisine geçişyaşanmadığından, bu ülkeler sürecin nasıl ilerlemesi gerektiğini kendileri yaşayarak öğrenmekzorunda kalmışlardır. Kimileri şok terapi, kimileri aşamalı geçiş yöntemini uygulamayıseçmiştir. Geçişin ilk başlarında uygulanan politika ve tedbirler, ekonomide bir takım dengelerialt üst etmiştir. şsizlik ve enflasyon oranları artmış, toplumda sosyal huzursuzluk vesosyalizme dönüş özlemi ortaya çıkmıştır.Birinci bölüm; sosyalist planlı ekonomiyi tanımlayarak, komünizmin 1980'lerinsonlarındaki düşme sebeplerini inceleyecektir. kinci bölüm; bu ülkelerde planlı ekonomidenpiyasa ekonomisine geçerken yaşanan ve uygulanan politikalar anlatılacaktır. Ve üçüncübölümde; MDA ülkelerinin AB'ye girme çabalarını, AB'nin onları destekleyişini ve ülkelerinbu çaba çerçevesinde yaptıkları reformları ve sonuçlarını, ayrıca 1 Mayıs 2004 ve 1 Ocak 2007itibariyle AB'ye üye olan bu ülkelerin geleceklerini değerlendirmeye çalışacaktır.