Objective: The aim of this study was to determine the effects of diabetes mellitus (DM), which is a common metabolic disease, on the structure and function of the ovary and to investigate the effects of curcumin treatment on diabetic ovaries at different times of diabetes.Materials and Methods: In this study, 12 weeks old 56 Wistar albino female rats (250-300 g) were used. Animals were divided into 7 groups: No treatment was applied to the control group. Sham group was given 5 mL/kg of corn oil by gavage. Curcumin group was given 30 mg/kg curcumin by gavage. In the DM group, diabetes was induced by a single dose of 50 mg/kg streptozotocin (STZ) (i.p.). DM-treated groups were given 30 mg/kg curcumin after 7 days (Diabetes mellitus+Curcumin (DC1) group), 21 days later (Diabetes mellitus+Curcumin (DC2) group) and simultaneously with STZ injection (Diabetes mellitus+Curcumin (DC3) group). The animals were sacrificed 35 days after the start of the experiment. Sections were taken from ovarian tissue blocks by systematic random sampling method. The number of follicles in the ovary was calculated by optical fractionator method and the volume was calculated by Cavalieri method, which is a stereological method. In serum samples, FSH, LH, SOD levels and CAT activity were measured. One of the two ovarian tissues in each group was observed for TEM and the other for SEM.Results: In diabetic ovaries, it was found that follicles count, follicles volume, corpus luteum, blood vessels and cortex volume, gonadosomatic index, FSH and SOD levels were significantly decreased, and relative weight loss, connective tissue volume and CAT activity were increased (p<0.01). Curcumin treatment had a protective effect on the number of primordial follicles in DK2 group and antral follicle number in DK3 group, and also had positive effects of curcumin on CAT activity and SOD levels, fasting blood glucose level, corpus luteum, connective tissue and blood vessel volumes of these two groups. Curcumin also ameliorated in FSH levels of DK1 and DK3 groups (p <0.01).Conclusion: Curcumin has protective effects on ovarian structures and folliculogenesis when used as an anti-hyperglycemic agent, especially when used concurrently with the development of diabetes or in later stages of the diabetes. Keywords: Antioxidant; diabetes; curcumin; oxidative stress; stereology.

Amaç: Bu çalışmada, yaygın bir metabolik hastalık olan diabetes mellitusun (DM) ovaryumun yapı ve fonksiyonlarına etkilerinin belirlenmesi ve farklı zamanlarda uygulanan kurkumin tedavisinin diyabetik ovaryum üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.Materyal ve Metot: Çalışmada 12 haftalık, 250-300 g ağırlığında, 56 adet Wistar albino türü dişi sıçan kullanıldı. Hayvanlar 7 gruba ayrıldı: Kontrol grubuna, hiçbir işlem uygulanmadı. Sham grubuna, gavaj ile 5 mL/kg mısır yağı verildi. Kurkumin grubuna ise 30 mg/kg madde gavaj ile verildi. DM grubuna, tek doz 50 mg/kg streptozotosin (STZ) (i.p.) verilerek diyabet oluşturuldu. DM oluşturulan gruplara, 7 gün sonra (Diabetes mellitus+Kurkumin (DK1) grubu), 21 gün sonra (Diabetes mellitus+Kurkumin (DK2) grubu) ve STZ enjeksiyonuyla eş zamanlı olarak (Diabetes mellitus+Kurkumin (DK3) grubu), 30 mg/kg kurkumin gavaj ile verildi. Hayvanlar deneyin başlamasından 35 gün sonra sakrifiye edildi. Ovaryum doku bloklarından sistematik rastgele örnekleme yöntemiyle kesitler alındı. Stereolojik yöntemlerden optik parçalama tekniği ile ovaryumdaki folikül sayıları, Cavalieri metodu ile ise hacim hesaplamaları yapıldı. Serum örneklerinde FSH, LH ve SOD düzeyleri ile CAT enzim aktivitesi ölçümleri yapıldı. Her gruptan iki ovaryum dokusunun biri TEM, diğeri ise SEM için takip edilerek dokuda meydana gelen değişiklikler incelendi.Bulgular: DM grubu ovaryumlarda folikül sayılarının, folikül hacminin, korpus luteum, kan damarları ve korteks hacminin, gonadosomatik indeksin, FSH ve SOD düzeylerinin anlamlı derecede azaldığı; relatif ağırlık kaybının, bağ dokusu hacminin ve CAT aktivitesinin arttığı tespit edildi (p<0,01). Kurkumin tedavisinin DK2 grubunda primordiyal folikül sayısı üzerinde, DK3 grubunda antral folikül sayısı üzerinde koruyucu etki gösterdiği, ayrıca kurkuminin DK2 ve DK3 grupları CAT aktivitesi ve SOD düzeyleri ile açlık kan glikoz düzeyi, korpus luteum, bağ doku ve kan damarı hacimlerinin korunmasında olumlu etkileri olduğu bulundu. Kurkuminin, DK1 ve DK3 grupları FSH düzeylerinde koruyucu rolü olduğu gözlendi (p<0,01).Sonuç: Kurkuminin anti-hiperglisemik bir madde olarak kullanılması durumunda, özellikle diyabetin gelişimiyle eş zamanlı olarak ya da diyabetin ileri dönemlerinde kullanıldığında ovaryum yapısı ve folikülogenez üzerinde koruyucu bir etkiye sahip olduğu gözlendi.Anahtar Kelimeler: Antioksidan; diyabet; kurkumin; oksidatif stres; stereoloji.