Anatolian black pine (Pinus nigra Arnold subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe) is one of the most economically and ecologically important coniferous tree species of Turkey. Global climate change is obviously going to affect distribution and development of forest tree species and the marginal populations will be the most vulnerable ones. Since these populations are located in outer borders of their natural distribution area, they are expected to have original genetic makeup shaped by unsuitable living conditions. To predict the future of forest ecosystems, it is important to determine the genetic composition and adaptation processes on lifecycle of these populations. In this thesis, genetic makeup of 4 Anatolian black pine marginal populations were studied in 3 different life stages (seed, seedling and mature stages). Totally 720 genotypes were investigated by means of 10 microsatellite DNA (SSR: single sequence repeats) markers. It was found that, heterozygosity values were low (Ho: 0.22±0.01) and level of genetic differentiation was high (FST: 0.13±0.03) among populations. In addition, it was determined how natural selection and fitness affect these populations' genetic diversity in different life stages. Obtained data showed that genetic diversity gradually diminished after natural selection from seed to mature stages. Among populations in different life stages, seed stage of Beynam population possessed the highest diversity level (Ho: 0.26±.0.04). Hence, it is advised that when afforestation or conservation activities dealing with marginal black pine populations , genetic diversity patterns at the three stages of marginal populations should be considered to improve adaptation of plantations to changing adverse environmental conditions.

Anadolu karaçamı (Pinus nigra Arnold subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe) ekonomik ve ekolojik açıdan ülkemizin en önemli ibreli orman ağacı türlerinden birisidir. Türkiye'de en geniş yayılışa sahip ikinci ibreli orman ağacıdır; ayrıca ağaçlandırma çalışmalarında en fazla kullanılan ikinci türdür. Küresel iklim değişikliğinin ağaç türlerinin dağılımını ve gelişimlerini de etkilemesi kaçınılmazdır. Bu değişimlerden en fazla etkilenecek popülasyonların başında marjinal popülasyonların olduğu düşünülmektedir. Çünkü bu popülasyonlar, türün yetişme alanının uç sınırlarında yer alır ve uygunsuz yaşam şartları nedeniyle de orijinal bir genetik yapıya sahiptir. Orman ekosistemlerinin geleceğinin anlaşılabilmesi için bu popülasyonlardaki uyum süreçlerinin ve yaşam döngüsündeki genetik yapının anlaşılması çok önemlidir.Bu tezde, 4 Anadolu karaçamı popülasyonlarının genetik yapısı 3 farklı yaşam evresinde (tohum, fidan ve olgunluk) çalışılmıştır. Toplam 720 birey 10 SSR markörü kullanılarak incelenmiştir. Bunun sonucunda heterozigotluk değerlerinin düşük (Ho: 0.22±0.01) ve genetik farklılaşmanın yüksek olduğu(FST: 0.13±0.03 ) tespit edilmiştir.Ek olarak, doğal seçilim ve uyumun bu popülasyonların farklı evrelerine nasıl etki ettiği de saptanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, tohumdan olgunluk çağına doğru genetik çeşitlilik değerleri doğal seçilimle birlikte gitgide azalmaktadır. Tüm popülasyonlar arasında is Beynam popülasyonunun tohum çağı en yüksek çeşitlilik derecesini göstermiştir. Dolayısı ile, marjinal karaçam ile yapılacak olan ağaçlandırma ve gen koruma çalışmalarında yapılan ağaçlandırmaların değişen kötü çevresel koşullara uyumunu artırmak için marjinal popülasyonlarda genetik çeşitliliğin üç farklı yaşam evresinde yapılanmasının dikkate alınması önemle tavsiye edilmektedir.