When studies on the assembly line balancing problem taking into account the setup times are analyzed, a few papers are observed. However, studies showed that setup time plays an important role in total production time. Besides, in these studies, the setup times are assumed to be deterministic. Considering deterministic setup times decrease proximity of problem to real life application. Because the operation and setup times may vary in real applications due to human factors, machine breakdowns, lack of equipment and environmental factors. Therefore, in this thesis, assembly line balancing problem is investigated taking into account the sequence-dependent stochastic setup times. Mathematical model is proposed for solving the problem and computational analysis is conducted on test problems. The mathematical model can find solution for small–size test problems. However, for large scale test problems it doesn't give solution within acceptable computation time. For this reason, a heuristic approach based on COMSOAL is presented for solving large sized test problems.

Montaj hattı dengeleme problemi üzerine yapılan çalışmalar incelendiğinde hazırlık zamanlarını dikkate alan az sayıda makaleye rastlanılmaktadır. Ancak, yapılan araştırmalar hazırlık zamanlarının toplam üretim zamanı içerisinde önemli bir payı olduğunu göstermiştir. Bunun yanında bu çalışmalarda hazırlık zamanlarının deterministik olduğu varsayılmıştır. Zamanların deterministik olarak kabul edilmesi problemi gerçek uygulamalardan uzaklaştırabilir. Çünkü gerçek uygulamalarda görev ve hazırlık zamanları insan faktörü, makine arızaları, ekipman eksikliği ve çevre faktörü gibi nedenlerden dolayı değişkenlik gösterebilmektedir. Bu nedenle, bu çalışmada sıra bağımlı stokastik hazırlık zamanlarını da dikkate alarak montaj hattı dengeleme problemi incelenmiştir. Problemin çözümüne yönelik matematiksel model önerilerek test problemleri üzerinde hesaplama analizleri yapılmıştır. Matematiksel model küçük boyutlu test problemleri için çözüme ulaşmıştır. Büyük boyutlu test problemleri için ise kabul edilebilir zaman aralığında çözüme ulaşamamıştır. Bu sebeple büyük boyutlu test problemleri için COMSOAL algoritması sunulmuştur.