The aim of this study is to examine the effects of different levels of feed supplements, Saccharomyces cerevisiae yeast metabolite and phytase, on broiler growth and tibiotarsus traits and to reduce the leg problems by identifying the anatomo-pathological changes in leg skeletal system. Thus, reducing of leg disorders due to the skeletal system which causes significant economic losses in our country was investigated by supplementation of Saccharomyces cerevisiae and phytase in broiler feed.In the study, 600 male day-old broiler chicks were used. Experiment groups were designed as: Control; Phytase (200 mg/kg); 0,1% Saccharomyces cerevisiae; 0,1% Saccharomyces cerevisiae+phytase (200 mg/kg); 0,2% Saccharomyces cerevisiae; 0,2% Saccharomyces cerevisiae+ phytase (200 mg/kg); 0,4% Saccharomyces cerevisiae; 0,4% Saccharomyces cerevisiae+phytase (200 mg/kg). 24 groups was obtained including 3 replicates for each experimental group. Each replicated group was comprised of 25 chicks and thus 75 chicks were placed in each experimental group. Live weight, feed intake and feed conversion ratio of broilers were recorded weekly. After 42 days, broiler chickens were slaughtered. Then, carcass weight, blood parameters, biomechanical traits of tibiotarsus, bone ash, calcium and phosphorus levels, tibial dyschondroplasia lesions and changes in epiphyseal growth plates were evaluated.It was observed that the use of Saccharomyces cerevisiae and/or phytase and their combinations as feed supplements led to increase the performance characteristics of broiler chickens. Optimum results on bone mineral content, biomechanical traits and strength were provided by addition of Phytase, 0,1% Saccharomyces cerevisiae+phytase and 0,2% Saccharomyces cerevisiae in broiler feed. Additionally, yeast and phytase led decreasing effects on blood cholesterol, glucose, LDL-cholesterol and triglyceride levels of broiler chickens. As a result, use of yeast, phytase and their combinations as feed supplements in broilers are considered to be an economic and convenient way to provide animal welfare and to prevent commercial losses due to leg problems.

Bu çalışma ile broyler piliçlerin yemlerine farklı düzeylerde ilave edilen Saccharomyces cerevisiae maya metaboliti ve fitaz'ın broyler gelişimi ile tibiotarsus üzerine etkilerinin incelenmesi ve bacak iskelet sisteminde oluşabilecek anatomo-patolojik değişimlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda planlanan çalışmada, ülkemizde önemli ekonomik kayıplara yol açan iskelet sistemine bağlı ayak hastalıklarının, yeme ilave edilen ve ucuz bir maya olan Saccharomyces cerevisiae ve fitaz ile hangi derecede azaltılabileceği araştırılmıştır.Çalışmada, günlük yaşta 600 adet erkek broyler civciv kullanıldı. Deney grupları: Kontrol; Fitaz (200 mg/kg); % 0,1 Saccharomyces cerevisiae; % 0,1 Saccharomyces cerevisiae+fitaz (200 mg/kg); % 0,2 Saccharomyces cerevisiae; % 0,2 Saccharomyces cerevisiae+fitaz (200 mg/kg); % 0,4 Saccharomyces cerevisiae; % 0,4 Saccharomyces cerevisiae+fitaz (200 mg/kg) şeklinde oluşturuldu. Deney gruplarından 3'er tekrarlı olmak üzere toplam 24 grup elde edildi. Her tekrarlı grupta 25 adet olacak şekilde, bir yem grubunda 75'şer adet civciv kullanıldı. Haftalık olarak canlı ağırlık, yem tüketimi ve yemden yararlanma oranları kaydedildi. 42. gün sonunda piliçler kesildi ve kesim sonrası karkas ağırlıkları, kan parametreleri, tibiotarsus'ların biyomekanik özellikleri, kemik külü, kalsiyum ve fosfor miktarları, tibial diskondroplazi lezyonları, epifizyal büyüme plaklarındaki değişimler değerlendirildi.Saccharomyces cerevisiae ve fitaz'ın yem katkı maddesi olarak kullanıldığı çalışmada, her iki katkı maddesi ve bunların kombinasyonları, broyler piliçlerde performans özelliklerinin artışına sebep olduğu tespit edilmiştir. Kemiğin mineral içeriği, biyomekanik özellikleri ve dayanıklılığının arttırılması yönünden optimum sonuçlar, yeme Fitaz, % 0,1 Saccharomyces cerevisiae+fitaz ve % 0,2 Saccharomyces cerevisiae ilavesi ile elde edilmiştir. Ayrıca, maya ve fitaz'ın kan kolesterol, glikoz, LDL-kolesterol ve trigliserid seviyelerini düşürücü etkilerinin bulunduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak, broyler piliçlerde maya, fitaz ve bunların kombinasyonlarının, hayvan refahı ve ticari işletmelerdeki ayak problemlerine bağlı kayıpların önlenmesinde, yem katkı maddesi olarak kullanılmasının ekonomik ve kullanışlı olduğu düşünülmektedir.