The fact that the rural settlement in Trabzon province is quite dispersed brings about the problems of; depredation of forest lands and cultivated areas, high substructure costs due to dispersed rural settlement, loss of life and property due to settlement on areas carrying natural disaster risk, unplanned, uncontrolled structuring that does not carry scientific and practical principles. The purpose of this work is, first to determine the effects of elements (slope, direction, height, transportation and property) that holds a high level of effect on choice and order upon rural settlement in Trabzon province. As such, further purpose of the work is to evaluate the effects of previously mentioned these elements in rural settlement planning and to present suggestions. The first part of this work includes the purpose of the work, concepts of rural settlement, elements that effect the rural settlement texture and the general status of rural settlement in Turkey. The second part of the work titled ?studies? includes the method of work, introduction to the study area, determining sixteen reference settlement areas(villages) and the explanations made upon the analyses. The third part of the work includes the findings of reference area analyses and further discussions upon these findings. The fourth and the last part of the work includes, assessment of the findings in general and according to hypothesis, suggestions regarding what can be done on rural settlement planning and further scientific research that can be made to complete the subject work.

Trabzon İlinde kırsal yerleşimlerin çok fazla dağınık oluşu ve bu dağınıklıkla ilişkili olarak; orman ve tarım alanlarının tahribatı, çok seyrek dokulu kırsal yerleşimlerden kaynaklanan yüksek altyapı maliyetleri, afet riskli alanlarda yerleşilmesi nedeniyle can ve mal kayıpları ile sonuçlanan afet olayları, kontrolsüz yapılaşmaya bağlı olarak bilimsel ve nesnel ilkelerden uzak çarpık yapılaşmalar kırsal yerleşmeler için çözülmesi gereken sorunlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Yapılan çalışmanın amacı, yaşanan sorunların çözümü için öncelikle Trabzon İli kırsal yerleşimlerin yer seçiminde ve düzeninde önemli etkisi olan faktörlerin (eğim, yön, yükseklik, ulaşım ve mülkiyet) kırsal yerleşmelerdeki etki düzeyini ve şeklini tespit etmektir. Ayrıca yapılan tespitlere göre, bu faktörlerin kırsal alanlara yönelik planlama çalışmalarında nasıl değerlendirileceği ve planlama mevzuatında neler yapılabileceği konusunda önerilerin ortaya konulmasıdır. Çalışmanın birinci bölümünde, çalışmanın amacı, kırsal yerleşmelerle ilgili kavramlar, kırsal yerleşim dokusunu etkileyen faktörler ve Türkiye'de kırsal yerleşmelerin genel durumu anlatılmaktadır. Çalışmanın `yapılan çalışmalar başlıklı' ikinci bölümü, çalışmanın yöntemi, çalışma alanın tanıtılması, 16 örnek köyün belirlenmesi ve yapılan analizlerin açıklanmasını içermektedir. Çalışmanın üçüncü bölümü, analizler sonucu örnek köylerde elde edilen bulgular ve bu bulguların irdelenmesini kapsamaktadır. Çalışmanın dördüncü ve son bölümü ise, elde edilen bulguların genel olarak ve hipotezler bağlamında değerlendirilmesi, kırsal alanlara yönelik planlama çalışmalarında ve planlama mevzuatında neler yapılabileceği konusunda öneriler getirilmesi ve bu çalışmayı bütünlemek için yapılabilecek bilimsel araştırmalar hakkında önerileri içermektedir.