VII ÖZET Bu çalışma, Ocak- Ekim 2002 tarihleri arasında psikiyatri hastalarına karşı toplum tutumlarını ölçmeye yönelik olarak geliştirilen RSTTÖ ölçeği (The community attitudes towards the mentally ill)Türkçe Formu'nun geçerlilik ve güvenirliğini değerlendirmek ve sağlık personelinin ruhsal sorunları olan bireylere yönelik tutumlarını incelemek amacıyla yapılmıştır. RSTTÖ ölçeği Türkçe Formu'nun geçerlilik ve güvenirlik bölümünü Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu ve Erzurum Sağlık Yüksek Okulunun dördüncü sınıfında okumakta olan 125 hemşirelik öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın tanımlayıcı kısmını oluşturan ikinci kısmı, Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde psikiyatri, temel tıp alanları dışındaki dahili ve cerrahi birimlerinde kliniklerde çalışmakta olan 315 sağlık personeli üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama formu ile Taylor ve Dear tarafından geçerlilik ve güvenirliği yapılan Ruhsal Sorunları Olan Bireylere Yönelik Toplum Tutumları Ölçeği (RSTTÖ) kullanılmıştır. Veriler bilgisayarda SPSS programında değerlendirilmiştir. Araştırmanın birinci kısmı; pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, cronbach alpha katsayısı, KMO(Kaiser-Mayer_Olkin Measure of Sampling Adequecy) analizi, Barlett's Test of Spherricity ve faktör analizi(Principal component) varimax ve promax dönüştürmesi, ikinci kısmında ise yüzdelik, t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), post-hoc LSD analizi testlerinden yararlanılarak istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda; RSTTÖ ölçeği Türkçe Formu'nun ilk analizde düşük geçerlilik ve güvenirliğe sahip olduğu (Cronbach Alpha=0.30; Madde toplam puan korelasyonu r=0.06 ile 0.42) tespit edilmiştir ve RSTTÖ ölçeği Türkçe Formu'ndan madde çıkarımı sonrasında üç faktörlü bir yapı ortaya çıktığı saptanmıştır. Bu faktörler: Korku/Dışlama`, Toplum Ruh Sağlığı İdeolojisi' ve İyi niyet olarak adlandırılmıştır. RSTTÖ ölçeğinin 21 maddelik Türkçe Formu'nun Cronbach alpha değeri; 0.72; madde toplam puan korelasyonu r=0.21 ile 0.42 arasında bulunmuştur. Çalışma kapsamına alınan 315 sağlık personelinin %41.9'u 20 ile 27 yaş grubunda olup, %63.5'ini kadınlar, %50.8'ini hemşireler oluşturmuştur. Çalışmaya katılanların RSTTÖ ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalaması 77.8±7.6 bulunmuştur (minimum puanın 52, Maksimim puanınsa 102). Araştırmaya katılan sağlık personelinin yaş, cinsiyet ve çalışma yılı RSTTÖ alt grup puan ortalamalarıyla karşılaştırıldığındaVI istatistiksel olarak anlamlılık saptanmamıştır(P>0.05). Eğitim düzeyi yüksek olan sağlık personelinin ruhsal sorunları olan bireylere yönelik daha iyi niyetli bir tutum içinde oldukları belirlenmiştir(P<0.05). Sağlık personelinin medeni durumları ile RSTTÖ alt grup puan ortalamaları karşılaştırıldığında `İyi niyet` boyutunda anlamlılık saptanmıştır (p<0.05). Bir ruhsal bozukluk belirtisi karşısında öncelikle hocaya başvuracağını belirten sağlık personelinin `Toplum ruh sağlığı ideolojisi` boyutundan daha yüksek puan aldığı saptanmıştır (38.9±4.6)(P<0.05). Ruhsal sorunlu bireyleri saldırgan olarak değerlendirmeyen sağlık personelinin daha iyi niyetli bir tutum içinde oldukları ve psikiyatri hastalarıyla toplum içinde yaşamakta hiçbir sakınca görmedikleri belirlenmiştir(p<0.05). Ruhsal sorunlu bireylerin zeka düzeyinin normal insanlardan farklı olduğunu iletenlerin ölçeğin `Korku/dışlama` boyutundan aldıkları puanlar daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Benzer şekilde ruhsal sorunlu bir bireyle aynı iş yerinde çalışmak istemeyeceğini ifade eden sağlık personelinin, `Korku/dışlama` boyutu puanları daha yüksek bulunmuştur(p<0.05). Doktor ve hemşirelerin RSTTÖ alt boyutlarından aldıkları puan ortalamaları arasında bir anlamlı bir fark saptanmamıştır. Bununla birlikte hemşirelerin eğitim düzeyleri ile RSTTÖ alt boyutundan aldıkları puan ortalamaları karşılaştırıldığında Lisans eğitimi alanların aldıkları puanların daha yüksek olduğu bulunmuştur. Lisans mezunu olan hemşirelerin ruhsal sorunlu bireylere yönelik daha iyi niyetli bir tutum içinde oldukları saptanmıştır(p<0.05). Çalışma sonuçlarına uygun öneriler getirilmiştir.

IX SUMMARY Examining of attitudes towards mentally ill people in a sample health professionals working This research was carried out from January to October 2002 to evaluate the reliability and validity of the Turkish Form of the RSTTÖ scale (The community attitudes toward the mentally ill) which measured the community attitudes toward the mentally ill and to examine attitudes of the health staff toward the mentally disorder. The section of reliability and validity of the RSTTÖ's Turkish Form in the research was consist of 125 nursing students the fourth class students in Atatürk University School of Nursing and School of Health Service. The part of reliability and validity of the RSTTÖ scale's Turkish Form of the research consisted of on total 125 students from the fourth class in Atatürk University School of Nursing and Atatürk University School Of Health Service. The second part including descriptive section in the research was realized on total 315 persons excepting psychiatry, pharmacology, working in Yakutiye and Aziziye hospitals of Atatürk University Medical Faculty at the internal and medical clinics excepting with psychiatry, pharmacology, anatomy, psychology and medical biology departments. The data of research was collected by using questionnaire form which was developed by the researcher and conducting with the community attitudes toward the mentally İII-RSTTÖ scale with reliability and validity. The scale was developed by Taylor and Dear. The data was evaluated on SPSS program in the computer; Pearson's moments, bivarite correlation, cronbach alpha, KMO(Kaiser-Mayer Olkin Measure Of Sampling Adequacy) analysis, Bartlett's test of spherricity and factor analysis(principal component) varimax and promax rotation. The second part of the research including descriptive section was evaluated making use of the percentage, t-test, one-way variance analysis (ANOVA), post hoc LSD analysis. According to the results obtained in the study, the Turkish Form of the RSTTÖ scale had low reliability and validity (cronbach alpha=0.30; item-total-item correlation r=0.06-0.42). Factor analysis of the community attitudes toward the mentally ill (RSTTÖ) inventory revealed three components. These components were called Fear/ Exclusion, Goodwill and The community mental health ideology. And Then It was determined that cronbach alpha=0.72 and item-total-item correlation showed change between r=0.42 and r=0.42 of the RSTTÖ scale's Turkish Form which had 21 items%41.9 of 315 health personnel covered in the study was in the age range 20-27 with %63.5 of them women, %50:8 nurses. Of the health personnel included in the study, mean puan was 77.8±7.6 (min 52, max 102). It was determined that the health personnel, who has better education showed on attitude with more goodwill toward the mentally ill (p<0.05). When the marital status and RSTTÖ's subgroup averages were compared significance of showed 'Goodwill' (p<0.05).The health personnel had higher scores in term of the mental health ideology who said that they will first consult a clergyman faced with a symptom of mental illness (38.9+4.6) (p<0.05).The health personnels who didn't evaluate the mentally ill as aggressive showed a better attitude toward them and they didn't mind living in the society among them (p<0.05). Still it was determined that there was a statistically significant difference with in terms of fear/exclusion as a response to the question; how you perceive the level intelligence of the mentally ill (p<0.05). This significance stemmed from those who expressed that the intelligence of the mentally ill was different from that of the normal. It was found that there was statistically a significant difference between the health personnel who expressed that they wouldn't like to work in the same workplace a mentally person and those reacting with fear/exclusion (p<0.05). It was determined that there was not statistically a significant difference between nurses and doctors in terms of RSTTÖ's subgroup score. However it was found that there was statistically a significant difference with nurses educational level in terms of RSTTÖ(s subgroup score, who has better education showed on attitude with more goodwill toward the mentally ill (p<0.05). In the end of the study, various suggestions were offered.