VII ABSTRACT STUDIES ON THE EFFECT OF OFFERED CHROMIUM RATIO AND ROTARY mONTNG TEMPERATURE ON THE Cr(VI) FORMATION IN DOUBLEFACE MANUFACTURING IŞIK, Nuray Olcay Msc in Leather Technology Supervisor : Asst. Prof. Dr. Bahri BAŞARAN August 2004, 94 Pages In this study, the Cr(III) and Cr(VT) contents of double face that were tanned by using different chromium ratios and produced at different rotary ironing temperatures were analysed. The relation between the Cr(III) and Cr(Vi) contents of leathers was determined and the effect of rotary ironing temperature on the formation of Cr(VI) was established. The chromoxide content was determined on the exhausted floats to expose the discharged chromium salt contents to exhausted float It was observed that, when the offered chromium ratio was increased, the chromium ratio in exhausted float increased. The chromoxide content also was applied both to the suede side and wool side to determine the ratio of the chromium ratio bound to doubleface. It was observed that, when the ratio of offered chromium increased, the content of bound chromoxide increased. Determination of hexavalent chromium wasvnı performed for the same doubleface samples according to DIN 53314 standard method, and it was found out that the Cr(VI) contents on suede side and wool side increased, when the offered chromium increased. The effect of rotary ironing temperature on Cr(VT) contents on suede side and wool side was investigated, and it was determined an increase in Cr(VI) results with increasing rotary ironing temperature. Besides, the determination of Cr(VI) was reiterated for dark color after the threatment with the bleaching solution included Br2 / water in order to eliminate the interference caused by dyestuffs used. It was observed that Br2 / water addition prevented the dyestuffs interference. Keywords : Doubleface, Cr (IH), Cr (VI), rotary ironing temperature, spectrophotometer, DIN 533 14.

ÖZET KÜRK - SÜET ÜRETİMİNDE VERİLEN KROM ORANININ VE ÜTÜ SICAKLIĞININ Cr (VI) OLUŞUMUNA ETKİSİ ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR IŞIK, Nuray Olcay Yüksek Lisans Tezi, Deri Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi : Yrd. Doç. Dr. Bahri BAŞARAN Ağustos 2004, 94 sayfa Bu çalışmada; farklı krom oranlan ile tabaklanmış ve farklı` sıcaklıklarda ütüleme işlemine tabi tutularak üretilmiş derilerde Cr(IÜ) ve Cr(VT) miktarları tayin edilmiştir. Derilerin içerdiği Cr(IH) ve Cr(VI) miktarları arasındaki ilişki tesbit edilmeye çalışılmış ve ütüleme sıcaklığının Cr(VT) oluşumuna etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Verilen krom oranlarının atık suya geçen miktarım belirlemek amacıyla tabaklama atık sularından alman örneklerde kromoksit tayini yapılmıştır. Verilen krom oram arttıkça, atıktaki krom oranının arttığı görülmüştür. Verilen krom oranlarının ne kadarının deriye bağlandığım belirlemek amacıyla, hem süet hem de yün liflerinde kromoksit tayini yapılmıştır. Verilen krom oranı arttıkça, hem süet hem de yün liflerine bağlanan kromoksit miktarının arttığı bulunmuştur. Aynı örneklerin DİN 53314 tayin metodunaVI göre Cr(VI) miktarları tesbit edilmiştir. Verilen krom oranı arttıkça, hem süet hem de yün liflerinin içerdiği Cr(VI) miktarının arttığı bulunmuştur. Ayrıca ütüleme sıcaklığının Cr(VI) oluşumuna etkisi araştırılmış, sıcaklık arttıkça süet ve yün liflerindeki Cr(VI) miktarlarının arttığı tesbit edilmiştir. Bunun yanında; koyu renkli ekstraktlardaki boyanın girişimini engellemek için Br2 / su ilavesi ile çözelti rengi ağartılarak Cr(VI) tayini tekrarlanmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; Br2 / su ilavesi ile yapılan uygulamada Cr(VT) miktarlarının daha az çıktığı saptanmıştır. Br2 / su ilavesinin girişimi engellediği belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Kürk - süet, Cr(III), Cr(VI), ütüleme sıcaklığı, spektrofotometre, DİN 53314.