Ottoman-Turkish modernization discourse is structured on the bases of a double-bind between survival and identity which had emerged as a result of the belief that a break had taken place in the Ottoman Empire in the unity between the methods of governing and the qualities with which Ottomans defined themselves. Debates on the disruption of this unity had been conducted in a period when linear conception of history became the predominant framework for understanding historical processes. As a result, categories of survival and identity were regarded as two dichotomous terms which were discussed with reference to other dichotomies like East and West or traditional and modern. Sociology became a popular field of knowledge in the late Ottoman and early republican period and employed by intellectuals with the intention of finding solutions to the problems which emanate from these dichotomies. Postwar Turkish sociology continued to deal with the same question. In this period, sociology in Turkey was divided into two groups as structure- and culture-oriented sociologies. The former tried to tackle the survival/identity double-bind by diminishing the category of identity into a dependent variable and formulated a scheme of modernization on the bases of a future-oriented and cosmopolitan identity. The latter preferred to connect the fate of the intention of preserving the traditional qualities of the society to the success of the modernization process and turned the struggle for survival into a project for the restoration of cultural identity. This study will analyze these two schools which set the main course of modernization debates in Turkish sociology.Keywords: Ottoman-Turkish modernization, national sociologies, uses of sociology,sociology of knowledge, discourse analysis.

Osmanlı-Türk modernleşmesi söylemi, Osmanlı İmparatorluğu'nda devlet yönetme yöntemleri ile Osmanlılar'ın kendilerini tanımlamakta kullandıkları nitelikler arasındaki birliktelikte meydana geldiğine inanılan bir kırılmadan dolayı, hayatta kalma ve kimlik arasındaki bir ikili açmaz üzerine yapılanmıştır. Bu birliktelikteki kırılma ile ilgili tartışmalar, tarihsel süreçlerin anlaşılması konusunda çizgisel tarih anlayışının hakim olduğu bir dönemde yürütülmüştür. Bunun sonucu olarak, hayatta kalma ve kimlik kategorileri, Doğu-Batı veya geleneksel-modern gibi ikiliklere referansla karşıt terimler olarak ele alınmıştır. Sosyoloji geç Osmanlı ve erken cumhuriyet döneminde popular bir bilgi alanı haline gelmiştir ve entellektüeller tarafından bu ikiliklerin doğurduğu sorunlara çözümler bulmak amacıyla kullanılmıştır. Savaş-sonrası Türk sosyolojisi aynı sorunla uğraşmaya devam etmiştir. Bu dönemde Türkiye'de sosyoloji yapı- ve kültür-yönelimli sosyolojiler olarak ikiye ayrılmıştır. Bunlardan birincisi, hayatta kalma/kimlik ikili karşıtlığını, kimlik kategorisini bir bağımlı değişkene indirgemek ve modernleşmeyi gelecek- yönelimli ve kozmopolit bir kimlik üzerine inşa etmek suretiyle aşmaya çalışmıştır. İkinci okul ise toplumun geleneksel niteliklerini koruma hedefinin kaderini modernleşme sürecinin başarısına bağlamayı tercih etmiş ve hayatta kalma mücadelesini kültürel kimliğin ihyası projesi haline getirmiştir. Bu çalışma, Türk sosyolojisinde modernleşme tartışmalarının gidişatını belirleyen bu iki okulu analiz etmektedir.Anahtar Kelimeler: Osmanlı-Türk modernleşmesi, ulusal sosyolojiler, sosyolojininkullanımları, bilgi sosyolojisi, söylem analizi.