VIABSTRACTTURKISH-SOVIET RELATIONSHIPS DURING THE PERIOD OF STALIN(1923-1953)Cenk ŞENSuleyman Demirel University, Department of History of SciencesMaster Thesis, 228 pages, September 2006.Supervising Professor: Yrd. Doç. Dr. Kadir KASALAKThe target of this thesis is to examine the relationships that had occuredamong Turkey and Soviet Union. It is possible to see that the reasons lie down on thebasis of crisis lived from time to time among two states, is extended through thedepth of history. In 30 years period including 1923-1953 and ever the periods thatTurkish-Soviet friendship had the priority, the problems that are sourced by nationalprofits, geograpihic conditions, ideologic differences Armenians and many otherreasons didn?t let a long lasting friendship between Turkish - Soviet. The politicways that Soviet Union had followed aganist Turkey, has a great role on the basis ofthe crisis became between Turkish and Soviet.During the National Struggle periods, Soviet Union had always mentionedabout their requests whenever they had the opporittunity and after the war, SovietUnion had increased its pressure more and more on Turkey. Despite the SovietUnion pressure Turkey, had seen Soviet Union friendship as the basic edifice on itsexterior policy and had held the priority of refraining from Soviet Union on the pactsand even during the bad periods of the relationship between two states Turkey wasbeware of inspiring its neighbour country.After the Second World War, USA became aware of the communismprovided Soviet Union imperliaismus was a dengerous ideology and wanted to makea security circle by supporting some other countries including Turkey that felt thisdanger closely. The dictator management understanding of Stalin and the requests ofSoviet Union about Turkey, had accelerated Turkey?s integration with West and thisprocess had gone on after the death of Stalin.Key Words: Stalin, Communism, The Straits, Armenian Problem, USA,Ideology and Second World War.

VÖZETSTAL N DÖNEM NDE TÜRK-SOVYET L ŞK LER(1923-1953)Cenk ŞENSüleyman Demirel Üniversitesi, Tarih Anabilim DalıYüksek Lisans Tezi, 228 sayfa, Eylül 2006.Danışman: Yrd. Doç. Dr. Kadir KASALAKBu tezin amacı, Stalin döneminde Türkiye ile Sovyetler Birliği arasındameydana gelen siyasi ilişkileri incelemektir. ki devlet arasında dönem dönemyaşanılan krizlerin temelinde yatan sebeplerin, tarihin derinliklerine uzandığınıgörmek mümkündür. 1923-1953 yıllarını kapsayan 30 yıllık süreçte, Türk-Sovyetilişkilerinde dostluğun ön plânda olduğu dönemlerde dahi coğrafi şartlardan,Ermenilerden, ideolojik farklılıklardan, milli menfaatlerden ve daha birçok nedendenkaynaklanan meseleler, kalıcı bir dostluğa izin vermemiştir.Türk-Sovyet ilişkilerinde yaşanılan krizlerin temelinde, Sovyetler Birliği'ninTürkiye'ye karşı izlemiş olduğu politikalar önemli bir role sahiptir. Milli Mücadeleyıllarında komünizmi Türkiye'de hâkim kılmak isteyen Sovyetler Birliği, başarılıolamayınca Türkiye'yi kendi nüfuzu altına almak ve Türkiye'nin Batılı Devletlerleyakınlaşmasını engellemek istemiştir. II. Dünya Savaşı'nda, Sovyetler BirliğiTürkiye ile ilgili taleplerini fırsat buldukça dile getirmiş, savaş sonrasında iseTürkiye üzerindeki baskısını daha da arttırmıştır. Sovyet baskılarına rağmen Türkiye,Türk-Sovyet dostluğunu dış politikasının temel taşı olarak görmüş, imzaladığıantlaşmalarda Sovyet çekincesini her zaman ön plânda tutmuş ve ikili ilişkilerin enkötü olduğu dönemlerde dahi komşusunu tahrik etmekten çekinmiştir.II. Dünya Savaşı sonrasında komünizmin zamanla Sovyet emperyalizminisağlamaya yarayan tehlikeli bir ideoloji olduğunu fark eden ABD, bu tehlikeyiyakından hisseden Türkiye'nin de içerisinde bulunduğu bazı devletleri destekleyerekgüvenlik çemberi oluşturmak istemiştir. Stalin'in totaliter yönetim anlayışı veSovyetlerin Türkiye ile ilgili talepleri, Türkiye'nin Batıyla entegrasyonunuhızlandırmış ve bu süreç Stalin'in ölümünden sonrada devam etmiştir.Anahtar Kelimeler: Stalin, Komünizm, Boğazlar, Ermeni Meselesi, ABD, deolojive II. Dünya Savaşı.