Objective: To investigate the relation of vascular endothelial growth factor(VEGF), matrix metalloproteinase-9 (MMP-9), which both have angiogenic effect, andantiangiogenic trombospondin-1 (TSP-1) with the grade and stage of the tumor inbladder urothelial carcinoma.Material and Method: Sections of 131 patients diagnosed with urothelialcarcinoma between 1999-2006 in Ondokuz Mayıs University, Faculty of Medicine,Department of Pathology were investigated retrospectively. Of these patients, 103underwent transurethral resection (TUR) and 28 underwent radical cystoprostatectomy.Tumors were re-evaluated according to the World Health Organization and InternationalSociety of Urological Pathology (WHO/ ISUP) (2004) classification and were stagedaccording to TNM (2002). By the selection of proper blocks, immunohistochemicalstudies were performed for VEGF, MMP-9 and TSP-1. In the evaluation of VEFG,MMP-9 and TSP-1 expressions in tumors, cytoplasmic staining was taken intoconsideration. VEFG, MMP-9 and TSP-1 expressions in tumor areas were gradedaccording to the staining diffusion and intensity. The values obtained by the addition ofnewly found grades were scored as negative when they were 0-2 (0), as mild when theywere 3 (1), as moderate when they were 4 (2) and as severe when they were 5-6 (3).Results: Of the 131 patients who were diagnosed with urothelial carcinoma andincluded in the study, 30 had papillary tumor restricted in the epithelium (pTa), 35 hadlamina propria (pT1), 41 had tumors invasive to the muscular layer (pT2) and 25 hadtumors invasive to the fatty tissue and/or to the adjacent tissues (pT3 + pT4). Fifty-threeof the tumors were low grade and 78 were high grade tumors. In high grade tumors,VEGF and MMP-9 expressions were higher than those of low grade tumors, whereasTSP-1 expression was lower. As the invasion reached deeper, the VEGF and MMP-9expressions became higher and TSP-1 expression became lower. In deeper tumorscompared to superficial tumors and in invasive tumors compared to non-invasive tumorsVEGF and MMP-9 expressions were higher while TSP-1 was lower. No difference wasfound among the VEGF, MMP-9 and TSP-1 expressions of the tumors invaded deepmuscle and superficial muscle or tumors metastatic and non-metastatic to lymph node.Conclusion: In bladder urothelial carcinomas, higher stage and grade tumors hadhigher VEGF and MMP-9 expressions but lower TSP-1 expressions when compared withlower stage and grade tumors. There was a positive relation between VEGF and MMP-9expressions whereas there was a negative relation between MMP-9 and TSP-1expressions.Key Words: Urinary bladder, urothelial carcinoma, stage, grade, metastasis,angiogenesis, VEGF, MMP-9, TSP-1.

Amaç: Mesanenin ürotelyal karsinomlarında, anjiyogenik etkili vasküler endotelyalbüyüme faktörü (VEGF) ve matriks metalloproteinaz-9 (MMP-9) ile antianjiyogenik etkilitrombospondin-1 (TSP-1)'in, tümörün derece ve evresi ile ilişkisini incelemek.Gereç ve Yöntem: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji AnabilimDalında 1999-2006 yılları arasında ürotelyal karsinom tanısı almış, 103'ü transüretralrezeksiyon (TUR) ve 28'i radikal sistoprostatektomi olmak üzere toplam 131 olguya aitkesitler retrospektif olarak incelendi. Tümörler, Dünya Sağlık Örgütü ve UluslararasıÜropatoloji Birliği (WHO/ISUP) (2004)'un öngördüğü sınıflamaya göre yenidensınıflandırılıp, TNM (2002)'ye göre de evrelendirildi. Uygun bloklar seçilerek VEGF, MMP-9 ve TSP-1 ile immünhistokimyasal çalışma yapıldı. VEGF, MMP-9 ve TSP-1 ifadeleri,tümör hücrelerinde, sitoplazmik boyanma dikkate alınarak değerlendirildi. Tümörlüalanlarda, boyanma yaygınlığı ve boyanma şiddetine göre VEGF, MMP-9 ve TSP-1 ifadesiderecelendirildi. Bulunan derecelerin toplamından elde edilen değerler; 0-2 ise negatif (0), 3ise hafif (1) , 4 ise orta (2) ve 5-6 ise kuvvetli (3) boyanma olarak skorlandı.Bulgular: Ürotelyal karsinom tanısı alan ve çalışmaya dahil edilen 131 olgunun30'unda tümör epitelde sınırlı olup papiller tümör (pTa) iken, 35'i lamina propriaya (pT1),41'i kas tabakasına (pT2), 25'i de yağ dokusuna ve/veya çevre dokulara invazyon (pT3 +pT4) göstermekteydi. Tümörlerin 53'ü düşük dereceli, 78'i ise yüksek dereceliydi. Yüksekdereceli tümörlerde, düşük dereceli tümörlere göre VEGF ve MMP-9 ifadesi artmakta, TSP-1ifadesi azalmaktadır. Tümörün invazyon derinliği arttıkça, VEGF ve MMP-9 ifadesiartmakta, TSP-1 ifadesi azalmaktadır. Derin tümörlerde yüzeyel tümörlere göre, invazyonyapan tümörlerde yapmamışlara göre VEGF ve MMP-9 ifadesi artmakta, TSP-1 ifadesiazalmaktadır. Derin kas invazyonlu ve yüzeyel kas invazyonlu tümörler arasında ve lenfnoduna metastazı olan ile olmayan tümörler arasında, VEGF, MMP-9 ve TSP-1 ifadesindefarklılık bulunamamıştır.Sonuçlar: Mesanenin ürotelyal karsinomlarında, yüksek evre ve derecedeki tümörlerde,düşük evre ve derecedeki tümörler ile karşılaştırıldığında, VEGF ve MMP-9 ifadesi artmış,TSP-1 ifadesi azalmıştır. VEGF ile MMP-9 ifadesi arasında pozitif, MMP-9 ile TSP-1 ifadesiarasında ise negatif ilişki mevcuttur.Anahtar sözcükler: Mesane, ürotelyal karsinom, evre, derece, metastaz, anjiogenezis,VEGF, MMP-9, TSP-1.