Amaç: Fakoemülsifikasyon (FAKO) cerrahisi uygulanan erişkin katarakt olgularında ameliyat sonrasında oluşan kornea endotel değişikliklerini ve çeşitli faktörlerin bu değişim üzerindeki etkilerini değerlendirmektir.Gereç ve Yöntem: Prospektif tarzda düzenlenen bu çalışmaya Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği'nde Mart 2011-Eylül 2011 tarihleri arasında katarakt ameliyatı olan toplam 91 hastanın (47 kadın, 44 erkek) 100 gözü dahil edildi. Tüm gözlerin tashihsiz ve tashihli görme keskinliği (cerrahi öncesi ve cerrahi sonrası 6. hafta), göz içi basıncı (GİB) ölçümü, ön-arka segment muayenesi ve Oxford Katarakt Klinik Sınıflandırma ve Derecelendirme Sistemi'ne göre nükleus rengi temel alınarak katarakt sertliği evrelemesi, SP-02® (CSO) speküler mikroskop ile santral kornea endotel hücre yoğunluğu, varyasyon katsayısı (CV), altıgen hücre oranı (EX) ve santral kornea kalınlığı (SKK) ölçümleri yapıldı. Speküler mikroskop ile yapılan ölçümler cerrahi sonrası 1. gün, 3. gün ve 6. haftada tekrarlandı. Hastalar yaş, toplam ameliyat süresi, efektif FAKO süresi (EPT), toplam U/S süresi, ortalama FAKO gücü (AVG) değerlerine ve katarakt sertliğine göre iki gruba ayrıldı. Varsa intraoperatif komplikasyonlar not edildi. Analizlerde SPSS 19.0 programı kullanıldı.Bulgular: Katarakt sertliğine göre Evre 2 altı nükleer ± arka subkapsüler (ASK), kortikal katarakt (KK) olan 60 göz ve Evre 2 ve üstü nükleer ± arka subkapsüler ve kortikal katarakt olan 40 göz olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Ortalama yaş 1. grup ve 2. grupta sıra ile 54,02±6,43 ve 68,50±5,47 yıl idi. Ortalama ameliyat süresi 1. grup ve 2. grupta sıra ile 12,70±2,67 ve 22,64±5,96 dk idi. Ortalama EPT 1. grup ve 2. grupta sıra ile 0,64±0,43 ve 3,80±2,37 dk idi. Ortalama U/S süresi 1. grup ve 2. grupta sıra ile 0,18±0,11 ve 1,03±0,81 dk idi. Ortalama AVG 1. grup ve 2. grupta sıra ile 2,46±1,25 ve 6,67±2,97 idi.SKK cerrahi öncesi ortalama 533,72±41,42µ, cerrahi sonrası 1. gün, 3. gün ve 6. haftada sıra ile 571,95±47,40µ (p<0,001), 552,25±44,68µ (p<0,001), 535,86±40,47µ (p=0,330) ölçüldü. Katarakt sertliği, ameliyat zamanı, EPT, U/S ve AVG'ye göre oluşturulan 1. grup ile 2. grup arasında cerrahi öncesi ve cerrahi sonrası tüm zamanlarda SKK ölçümlerinde anlamlı fark yoktu (her biri için, p>0,05).Endotel hücre sayısı cerrahi öncesi ortalama 2602±381,63, cerrahi sonrası 1. gün, 3. gün ve 6. haftada sıra ile 2473,16±383,51 (p<0,001), 2404,18±386,41 (p<0,001) ve 2336,37±444,42 (p=0,001) olarak ölçüldü. Yaş'a göre 1. gruptaki olguların endotel hücre sayıları cerrahi öncesi, cerrahi sonrası 1. gün, 3. gün ve 6. haftada 2. gruptakilerden anlamlı olarak daha yüksekti (her biri için p<0,05). Katarakt sertliği, ameliyat zamanı, EPT, U/S ve AVG'ye göre oluşturulan 1. grup ile 2. grup arasında cerrahi öncesi ve cerrahi sonrası tüm zamanlarda endotel hücre sayısı ölçümlerinde anlamlı fark yoktu (her biri için, p>0,05).Ortalama CV değerleri cerrahi öncesi 39,79±5,04, cerrahi sonrası 1. gün 41,36±5,91 (p=0,001), 3. gün 42,05±5,02 (p=0,001) ve 6. haftada 40,59±5,28 (p=0,051) olarak ölçüldü. Ortalama EX cerrahi öncesi 48,94±6,59, cerrahi sonrası 1. gün 44,83±6,80, 3. gün 44,79±6,98 ve 6. haftada ise 44,75±6,99 olarak ölçüldü (her biri için, p<0,001).Sonuçlar: SKK, FAKO cerrahisinden hemen sonra artmış ve cerrahi sonrası 6. haftada normal değerlere dönmüştür. Diğer taraftan endotel hücre sayısı progresif olarak cerrahi sonrası 6. haftaya kadar azalmaya devam etmiştir. CV değeri cerrahi sonrası 1. ve 3. gün yükselmiş, 6. haftada cerrahi öncesi değerlere dönmüştür. Bunula birlikte EX değeri cerrahi öncesi değerlerle karşılaştırıldığında cerrahi sonrası tüm zamanlarda daha düşük bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Katarakt, fakoemülsifikasyon, kornea endotel hücresi, speküler mikroskopi.

Aim: To investigate postoperative corneal endothelial cell changes after phacoemulsification surgery in adults with cataract and to evaluate the effect of various factors on this changes.Materials and Methods: This prospective study included 100 eyes of 91 patients (47 women, 33 men) with cataract operated between March and September 2011 in the Department of Ophthalmology of Erciyes University Medical Faculty. Uncorrected and best corrected visual acuity (preoperative and at sixth postoperative week), intraocular pressure (IOP), biomicroscopic and fundus examinations were performed. Cataract density was staged according to ?Oxford Clinical Cataract Classification and Grading System? and central corneal endothelial cell density was evaluated with SP-02® (CSO, Italy) specular microscope. Variation coefficient (CV), hexagonal cell ratio (EX) and central corneal thickness (CCT) measurements were all recorded. These measurements by specular microscope were repeated at the first and third postoperative days as well as at sixth week. Patients were divided into 2 groups and evaluated according to the age, total operation time, efficient phaco time (EPT), total U/S time, average phaco power (AVG) and cataract density. Intraoperative complications were noted, if present. SPSS 19.0 software used for analysis.Results: There were 60 eyes in group 1 with nuclear sclerosis below stage 2 with or without posterior subcapsular cataract and/or cortical cataract and 40 eyes in group 2 with stage 2 or over nuclear sclerosis with or without posterior subcapsular cataract and/or cortical cataract. The mean ages were 54,02±6,43 and 68,50±5,47 years in group 1 and 2, respectively. The mean operation times were 12,70±2,67 and 22,64±5,96 min in group 1 and 2, respectively. The mean EPT was 0,64±0,43 min in group 1 and 3,80±2,37 min in group 2. The mean U/S time was 0,18±0,11 min in group 1 and 1,03±0,81 min in group 2. The mean phaco power was 2,46±1,25 in group 1 and 6,67±2,97 in group 2.Overall, the mean preoperative CCT was 533,72±41,42µ whereas it was 571,95±47,40µ (p<0,001), 552,25±44,68µ (p<0,001) and 535,86±40,47µ (p=0,330) in the postoperative first day, third day and sixth week, respectively. However, there were not significant differences between group 1 and group 2 eyes for preoperative and each postoperative CCT measurements when compared according to cataract density, operation time, EPT, U/S and AVG (for each, p>0,05).The mean preoperative endothelial cell count was 2602±381 whereas it was 2473,16±383,51 (p<0,001), 2404,18±386,41 (p<0,001) and 2336,37±444,42 (p=0,001) in the postoperative first day, third day and sixth week, respectively. In addition, endothelial cell counts compared according to age were significantly higher in group 1 eyes than those in group 2 in the postoperative first day, third day and sixth week (p<0,05 for each). However, there were not significant differences between group 1 and group 2 eyes for preoperative and each postoperative endothelial cell count measurements when compared according to cataract density, total operation time, EPT, U/S and AVG (for each, p>0,05). The mean preoperativeCV measurement was 39,79±5,04 whereas it was 41,36±5,91 (p<0,001), 42,05±5,02 (p<0,001) and 40,59±5,28 (p=0,051) in the postoperative first day, third day and sixth week, respectively. The mean preoperative EX measurement was 48,94±6,59 whereas it was 44,83±6,80, 44,79±6,98 and 44,75±6,99 in the postoperative first day, third day and sixth week, respectively (for each, p<0,001).Conclusions: CCT increases immediately after phacoemulsification surgery and decreases to its original value at sixth week postoperatively. On the other hand, endothelial cell count progressively decreases until postoperative sixth week. CV value increases at first and third postoperative days but the value at sixth postoperative week is not different from the preoperative one. However, EX values are lower at all postoperative values when compared with its preoperative status.Keywords: Cataract, phacoemulsification, corneal endothelial cell, specular microscopy.