Introduction and aim: Cancer is the second most common cause of death in theworld and in our country. Increased human population, prolongation of lifeexpectancy and therefore longer exposure to etiological factors increase theincidence of cancer, and large increases in cancer burden are predicted in the future.Early diagnosis of cancers has a key role in reducing mortality, prolonging survival,minimizing patients loss of function and quality of life, and reducing financial lossescaused by cancer. Primary care has an important advantage in cancer control becauseof its accessibility, comprehensive approach and community oriented service. Theaim of this study is to investigate the diagnosis process of cancer patients, todetermine the factors affecting this process and to show the contribution of primarycare.Materials and methods: Our research has conducted in various polyclinics ofMarmara Univercty Pendik Training and Research Hospital, between February 1 andMay 31, 2019. Individuals who aged over 18 and diagnosed with cancer in the lastsix months included to this study and the data collected through a questionnaire filledin by face to face interview method. In the questionnaire, sociodemographic data ofthe patients, symptoms that existed at the time of diagnosis and the duration ofapplying for medical help, habits of use of healthcare system steps were asked. Thepatients were asked whether they applied to primary care in the diagnosis process,where the definitive cancer diagnosis was made and how long it took for thediagnosis to be finalized. The stages that the patients thought to affect the length ofthe diagnostic process and the history of cancer screening were also questioned. Thedata obtained analyzed descriptively and comparatively, and p <0.05 was consideredstatistically significant.Results: 176 patients with a mean age of 55 participated in the study. 60.2% of theparticipants were male. The most common types of cancer are lung (19%), colorectal(18%), breast (125%), stomach (9%) and pancreatic cancer. The median duration ofdiagnosis was 30 days and was consistent with European data. It was observed thatpatients presented with hematocesia (2 days), hemoptysis (30 days), nausea /vomiting (12 days) and palpable mass complaints (30 days) were faster than otherxsymptoms. It was found that the patients mostly relate their symptoms to naturalcauses and existing chronic diseases, and thought that they would resolvespontaneously. The symptoms at the time of diagnosis and the duration of thediagnosis and the stages of the diagnosis of the patients who had previously appliedfor ASM were examined. The cancer screening rates of the patients were also foundto be very low.Conclusion: In our study, cancer diagnosis processes of the patients were examinedand it was found that the average diagnosis time was close to European countries.Contrary to European data, our study did not detect a negative effect of primary careon the diagnosis process. It is thought that the lack of referral system in our country,the patients application to the desired step and the more intensive use of imagingtests affect the duration of cancer diagnosis. The participants were inadequate inevaluating their symptoms and cancer screening rates were low, which can beconsidered as a marker of low cancer awareness in our country. Increasing theutilization rates of primary care and improving working conditions will increase therate of application of protective healthcare services in our country and contribute tocancer control.

Giriş ve amaç: Kanser Dünya'da ve ülkemizde en sık ikinci ölüm nedenidir. Artaninsan nüfusu, yaşam süresinin uzaması ve dolayısıyla etyolojik nedenlere daha uzunsüre maruz kalmak kanser insidansını artırmakta, gelecekte kanser yükünde büyükartışlar öngörülmektedir. Kanserlerin erken evrede teşhis edilmesi, mortaliteninazaltılması, sağkalım süresinin uzatılması, hastaların işlev ve hayat kalitesi kaybınınen aza indirilmesi ve kanserin neden olduğu mali kayıpları azaltmak için anahtar roloynamaktadır. Birinci basamak ulaşılabilirliği, kapsayıcı yaklaşımı ve toplumyönelimli hizmet vermesi nedeni ile kanser kontrolünde önemli bir avantaja sahiptir.Araştırmamızda amacımız kanser tanısı almış hastaların tanı sürecini incelemek, etkieden faktörleri belirlemek ve birinci basamağın bu sürece katkısını göstermektir.Yöntem: Çalışmamız tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Marmara Üniversitesi Eğitimve Araştırma Hastanesinde çeşitli polikliniklerde 1 Şubat-31 Mayıs 2019 tarihleriarasında yürütülmüştür. Araştırmamıza son altı ay içerisinde kanser tanısı almış, 18yaş ve üzerindeki bireyler dahil edilmiş, veriler yüz yüze görüşme yöntemiyledoldurulan bir anket formu aracılığı ile toplanmıştır. Anket formunda hastalarınsosyodemografik verileri, tanı anında varolan semptomları ve bu semptomlar ile tıbbiyardıma başvurma süreleri, sağlık sistemi basamaklarını kullanım alışkanlıklarısorgulanmıştır. Hastalara tanı sürecinde birinci basamak başvurusu yapıp yapmadığı,kesin kanser tanısının nerede konulduğu ve tanının kesinleşmesinin ne kadar zamanaldığı sorulmuştur. Hastaların tanı sürecinin uzunluğuna etki ettiğini düşündükleriaşamalar ve kanser taraması geçmişi de sorgulanmıştır. Elde edilen verilertanımlayıcı ve karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, p<0,05 ise istatistiksel olarakanlamlı kabul edilmiştir.Bulgular: Araştırmamıza yaş ortalamasının 55 olduğu 176 hasta katılmıştır.Katılımcıların %60,2'si erkektir. En sık kanser türleri akciğer (%19), kolorektal(%18), meme (%125), mide (%9) ve pankreas kanseridir. Hastaların teşhis süresiortanca değeri 30 gün olup Avrupa verileri ile uyumlu bulunmuştur. Hastalarınhematokezya (2 gün), hemoptizi (30 gün), bulantı/kusma (12 gün) ve ele gelen kitleşikayetleri (30 gün) ile başvurusunun diğer semptomlardan daha hızlı olduğugörülmüştür. Hastaların semptomlarını çoğunlukla doğal nedenlerle ve var olanviiikronik hastalıklarıyla ilişkilendirdiği, kendiliğinden geçeceğini düşünerek beklediğigörülmüştür. Araştırmamızda katılımcıların sadece %44,9'u öncelikle birincibasamak sağlık hizmetini kullandığını belirtmiştir. Tanı anında var olan semptomlarıile daha önce ASM başvurusu olan hastaların tanı süreleri ve tanı evreleri incelenmiş,başvurusu olmayan hastalarla arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Hastalarınkanser taraması yaptırma oranlarının da oldukça düşük olduğu saptanmıştır.Sonuç: Araştırmamızda hastaların kanser tanı süreçleri incelenmiş, ortalama tanısüresinin kanser tanısının hızlandırılması için programların uygulandığı Avrupaülkelerine yakın olduğu bulunmuştur. Avrupa verilerinin aksine çalışmamızda birincibasamak başvurusunun tanı sürecine olumsuz bir etkisi saptanmamıştır. Ülkemizdesevk sisteminin uygulanmaması, hastaların istediği basamağa başvurabilmesi vegörüntüleme tetkiklerinin daha yoğun kullanılmasının kanser tanı süresine etki ettiğidüşünülmektedir. Katılımcıların semptomlarını değerlendirme de yetersiz kaldıklarıve kanser tarama oranlarının düşük olduğu saptanmış olup, bu durum ülkemizdekanser farkındalığının düşük olduğunun bir belirteci olarak değerlendirilebilir.Birinci basamağın kullanım oranlarının artırılması, çalışma şartlarının iyileştirilmesiülkemizde koruyucu hizmetlerin uygulanma oranını artıracak ve kanser kontrolünede katkı sağlayacaktır.