In this study words with +sIz / +sUz suffix in historical Turkish dialect untilfifteenth century are investigated in structure and word type in two ways. Purpose of thestudy is to determine frequency, function and meaning of the suffix in historical Turkishdialect until fifteenth century. Furthermore to make comparison of periods.In introductory part +sIz / +sUz suffix, historical Turkish dialect used as literarylanguage until fifteenth century and literary output used in this study are introduced.In the main part of thesis that is analysis, words with +sIz / +sUz suffix in historicalTurkish dialect until fifteenth century are investigated by considering two main parts oflanguage history. Structure, word type and meaning in every sub period of these twomain periods called as Old Turkic (Kök Turkic, Uigur) and Middle Turkic (QarakhanidTurkish, Harezm Turkish, Kıpçak Turkish, Old Anatolian Turkish) are investigated.In evaluation and result parts of the study words analyzed in structure and word typeare compared in their existing period, proportional data is gathered. In this part wordsthat have the suffix are evaluated in origin and composing doubling.Key Words : +sIz / +sUz suffix, Old Turkic, Middle Turkic, Word Type, Doubling.

Bu çalışmada on beşinci yüzyıla kadar olan tarihi Türk lehçelerinde +sIz / +sUz eklikelimeler, yapı ve kelime türü olmak üzere iki açıdan incelenmiştir. Çalışmanın amacı,Türkçenin her döneminde kullanılmış olan bu ekin on beşinci yüzyıla kadar olan tarihiTürk lehçelerinde hangi sıklıkta, hangi görevlerde ve anlamlarda kullanıldığınısaptayarak dönemler arası bir kıyas yapmak ve ekin geçmişini büyük bir dilcoğrafyasında ele alarak +sIz / +sUz ekinin tarihsel dökümünü yapmaktır.Giriş bölümünde +sIz / +sUz ekinin, on beşinci yüzyıla kadar yazı dili olarakkullanılmış olan tarihi Türk lehçelerinin ve çalışmada kullanılan eserlerin tanıtımıyapılmıştır.Tezin ana bölümünü oluşturan inceleme bölümünde, on beşinci yüzyıla kadar tarihiTürk lehçelerinde +sIz / +sUz ekli kelimeler, dil tarihindeki iki ana dönem dikkatealınarak incelenmiştir. Eski Türkçe (Köktürkçe, Uygurca) ve Orta Türkçe (KarahanlıTürkçesi, Harezm Türkçesi, Kıpçak Türkçesi, Eski Anadolu Türkçesi) olarakadlandırılan bu iki temel dönemin de her bir alt dönemi kendi içerisinde yapı, kelimetürü ve anlam açısından incelenmiştir.Çalışmamızın değerlendirme ve sonuç bölümünde ise yapı ve kelime türü açısındanincelenen kelimelerin edinilen bulgularla, bulundukları dönemlere göre genel birkarşılaştırması yapılmış, oransal verilere ulaşılmıştır. Bu bölümde söz konusu eki alankelimeler, köken ve ikilemeler oluşturması bakımından da değerlendirmeye alınmıştır.Anahtar Kelimeler: +sIz / +sUz eki, Eski Türkçe, Orta Türkçe, Kelime Türü,İkilemeler.