SUMMARYEkici A. Prevalance of intestinal parazitoses which are of great importance in immune deficiency in dialysis patients. Institute of Health Sciences, University of Yüzüncü Yıl Dissertation of M.Sc. Van, 2012 The aim of this study is to determine the prevalence of intestinal parasites which are of great importance in immune deficiency in dialysis patients. This study was conducted in the laboratory of parasitology, Dursun Odabaş Medical Center, Yüzüncü Yıl University between the dates, June 2010- February 2011. 56 women and 44 men having chronic renal failure and entering dialysis, totally stool samples of 100 patients as the test group and the stool samples of 16 women and 14 men totally 30 healthy people as the control group were examined parasitologically through the native-Lugol, flotation (in saturated solution of zinc sulfate) and modified acid fast staining methods in this study. Additionally, symptoms of the patients, levels of income, education level, the conditions of the houses, some life conditions and habits were recorded. In the study in %44 of the stool samples of the dialysis patients were found one or more than one parasite species. Cryptosporidium sp. was found only in one of the stool samples of the control group of 30 healthy people. Cryptosporidium sp. was found as %32, Blastocystis hominis as %7, Giardia intestinalis as %3, Chilomastix mesnili as %2 and Cyclospora cayetanensis as %1 of the patients. C. cayetanensis and Cryptosporidium sp. were found together in a 14 year old girl having diarrhea, headache, vomiting and constipation from time to time. A statistically significant variance was found between the mean frequency of Cryptosporidium sp. and chronic renal failure (p<0.001). There was no significant variance between interference in the frequency of encounter of Cryptosporidium sp. and sex and age (p>0.05). There were found statistically significant variances between the mean frequency of Cryptosporidium sp. and abdominal pain (p<0.01), diarrhea (p<0.01), constipation (p<0.05), nausea (p<0.01), loss of appetite (p<0.01), headache (p<0.01), cough (p<0.01), dyspnea (p<0.05), growth retardation (p=0.05) and saliva flow during sleep (p<0.05). Consequently, it was certain that Cryptosporidium sp. and C.cayetanensis must be primarily considered in dialysis patients suffering from diarrhea, abdominal pain, nausea, constipation, loss of appetite.Key Words: Dialysis patients, intestinal parasites, prevalence.

ÖZETEkici A. İmmun yetmezlikte önemi artan intestinal parazitozların diyaliz hastalarında prevalansı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Van, 2012. Bu çalışmanın amacı, immun yetmezlikte önemi artan bağırsak parazitlerinin diyaliz hastalarında prevalansını belirlemektir. Bu çalışma, Haziran 2010 ile Şubat 2011 tarihleri arasında Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi Parazitoloji Laboratuarında yürütüldü. Çalışmada deneme grubu olarak kronik böbrek yetmezliği olan 56'sı kadın, 44'ü erkek olmak üzere diyalize giren toplam 100 hastanın, kontrol grubu olarak ise 16'sı kadın, 14'ü erkek olmak üzere toplam 30 sağlıklı kişinin dışkı örnekleri nativ-Lugol, doymuş çinko sülfat solüsyonu ile flatasyon ve modifiye asit-fast boyama yöntemi ile parazitolojik yönden incelendi. Ayrıca hastalara ait semptomlar ile gelir düzeyi, öğrenim durumu, oturulan evin durumu, bazı yaşam koşulları ve alışkanlıkları içeren bilgiler kaydedildi. Çalışmada diyaliz hastası olan 100 kişiye ait dışkı örneğinin %44'ünde bir ya da daha fazla parazit türüne rastlandı. Kontrol grubu olarak oluşturulan sağlıklı 30 kişiye ait dışkı örneğinin ise sadece birinde (%3.3) Cryptosporidium sp.'ye rastlandı. Hastaların %32'sinde Cryptosporidium sp., %7'sinde Blastocystis hominis, %3'ünde Giardia intestinalis, %2'sinde Chilomastix mesnili, %1'inde Cyclospora cayetanensis belirlendi. İshal, zaman zaman kabızlık, kusma, baş ağrısı görülen 14 yaşında bir kız çocukta C. cayetanensis ile Cryptosporidium sp. birlikte saptandı. Cryptosporidium sp.'ye rastlama sıklığı ile kronik böbrek yetmezliği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (p<0.001). Cryptosporidium sp.'ye rastlama sıklığı ile cinsiyet ve yaş arasında anlamlı ilişkiler saptanmadı (p>0.05). Cryptosporidium sp. görülme sıklığı ile karın ağrısı (p<0.01), ishal (p<0.01), kabızlık (p<0.05), mide bulantısı (p<0.01), iştahsızlık (p<0.01), baş ağrısı (p<0.01), öksürük (p<0.01), solunum güçlüğü (p<0.05), büyüme geriliği (p=0.05) ve uykuda salya akma (p<0.05) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler belirlendi. Sonuç olarak ishal, karın ağrısı, mide bulantısı, kabızlık, iştahsızlık gibi şikayetleri olan diyaliz hastalarında Cryptosporidium sp. ve C. cayetanensis'in öncelikli olarak dikkate alınması gerektiği anlaşılmıştır.Anahtar sözcükler: Diyaliz hastaları, intestinal parazitler, prevalans.