m ABSTRACT Master Thesis A Research on the Effects of Different IB A and NAA Applications on the Success for Greenhouse Forced Potted Grafts of Different Cultivar/Rootstock Combinations Ali SABIR Selçuk University Graduate School of Naturel and Applied Science Department of Horticulture Supervisor: Prof. Dr. Y. Sabit A?AO?LU 2002, Page: 57 Jury: Prof. Dr. Y. Sabit A?AO?LU Prof. Dr. Fevzi M. ECEVİT Prof. Dr. Zeki KARA This research was conducted on determination of the effects of IBA and NAA treatments on the sapling performance of the grafting combination of 41 B and 99 R grape rootstocks with Yalova İncisi and Ata şansı cultivars in graft union rooms and greenhouses at Selçuk University Agriculture Faculty Horticulture Depertment during 2001-2002 production period. By this aim, grape rootstocks were grafted with single buds of cultivars by omega grafting technique and treated with 0, 500, 1000, 2000 ppm doses of IBA and NAA. The graft parts of cuttings were then covered with parafin wax at 60°C. Grafted cuttings were kept in graft union room at RH 85% and 25°C in Richter chests filled with sawdust. After union period, the longest root lengths (cm), callus formation levels at graft parts (0-4 scale), root formation levels (0-4 scale) and rootIV numbers per cutting were measured. Rooted cuttings were then transplanted into plastic tubes in dimension 12x25 cm and placed in greenhouse. At the end of three month period, thicknesses of shoots (mm), lengths of shoots (cm) and rates of united grafts (%) were measured. At the end of the study, the most marked subject was that 99 R rootstock showed the highest results in all criteria. The longest root length was 10,464 cm with 99 R, while 41 B has a root length at 1,886 cm. The best graft union level (3,555) with root formation level (3,038), the highest root number per cutting (9,410), the highest shoot thickness (5,769 mm) and the highest rate of united grafts (28,810%) were obtained with 99 R rootstock. The longest root length was determined with Yalova İncisi cultivar, while Ata sarısı has the highest number of roots per cutting (6,093). Auxin treatments had different effects on the root formation levels. The best root formation level (2,700) and the highest rate of united grafts (27,5%) were obtained with treatments of 1000 ppm NAA. Treatments of NAA at 2000 ppm provided the highest root number per shoot. Key Words: Potted grape sapling, plant growth regulators, cultivar/rootstock combination, grafting.

ÖZET Yüksek Lisans Tezi TÜPLÜ ASMA FİDANI ÜRETİMİNDE DEĞİŞİK IBA VE NAA UYGULAMALARININ FARKLI ÇEŞİT/ANAÇ KOMBİNASYONLARINDA FİDAN RANDIMANINA ETKİLERİ ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA Ali SABIR Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Y. Sabit AĞAOĞLU 2002, 57 Sayfa Jüri: Prof. Dr. Y. Sabit AĞAOĞLU Prof. Dr. Fevzi M ECEVİT Prof. Dr. Zeki KARA Bu araştırma 41 B ve 99 R Amerikan asma anaçları ile Yalova İncisi ve Ata şansı üzüm çeşitlerinin aşı kombinasyonlarında fidan randımanı üzerine IBA ve NAA uygulamalarının etkileri araştırılmak üzere Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü çimlendirme odaları ve seralarında 2001-2002 fidan üretim periyodunda yürütülmüştür. Bu amaçla tek gözlü aşı kalemleri anaçlar üzerine masa başında omega aşı tekniği ile aşılanmış, anaçların bazal kısımları IBA ve NAA'nın 0, 500, 1000 ve 2000 ppm dozları ile muamele edilmiştir. Daha sonra aşı noktalan 60 °C parafinle kaplanarak Richter sandıklan içerisinde kavak talaşı ortamında, %85 nem ve 25 °C sıcaklığa sahip aşı çimlendirme odası içerisinde kaynaştırılmıştır. Buradan çıkartılan aşılı köklü çeliklerde en uzun kök uzunluğu (cm), aşı noktasında kaynaşma düzeyi (0-4 skalası), kök gelişme düzeyi (0-4 skalası) ve kök sayısı (adet) tespit edilerek11 1:1:1 oranında toprak:kum:çiftlik gübresi içeren 12X25 cm ebatlarındaki plastik torbalara dikilmiş ve seralar içerisinde bakıma alınmıştır. 3 aylık bakım süresinden sonra fidanlarda aşı sürgünü kalınlığı (mm), sürgün uzunluğu (cm) ve fidan randımanı oranlan (%) saptanmıştır. Araştırma sonucunda gözlenen en belirgin husus 99 R anacının, analize tutulan bütün değerler bakımından 41 B anacından daha yüksek değerler ortaya koymasıdır. En uzun kök uzunluğu 99 R anacında 10,464 cm iken 41 B anacında 1,886 cm bulunmuştur. En iyi kaynaşma (3,555), kök gelişme düzeyi (3,038), kök sayısı (9,410 adet), aşı sürgünü kalınlığı (5,769 mm) ve fidan randımanı oram (%28,810) yine 99 R anacında olmuştur. En uzun kök uzunluğu Yalova İncisi çeşidi aşılı çeliklerde (6,783 cm) bulunurken, en fazla kök sayısı Ata şansı (6,093) çeşidinden kaydedilmiştir. Oksin uygulamaları ise kök gelişme düzeyi üzerine farklı seviyelerde etkili olmuştur. En yüksek kök gelişme düzeyi (2,700) ve en yüksek fidan randımanı oram (%27,5) 1000 ppm NAA uygulamasından elde edilmiştir. En fazla kök sayısı 2000 ppm NAA uygulamasından elde edilirken, oksin uygulamaları diğer karakterler bakımından önemli etkiye sahip bulunmamıştır. Anahtar Kelimeler: Tüplü asma fidanı, hormon, çeşit/anaç kombinasyonu, Aşılama.