Interaction of human-induced factors with natural hazards results in diverse uncertainties and risks among the built environment. Impacts of disaster events experienced in Turkey have revealed the vulnerability of the social, economic, and physical environments along with the various insufficiencies of awareness, legislation, practice and building inspection concepts. The shift towards risk-based disasters policy among the international agenda influences the national disaster policies and efforts. Parallel to this, it is expected from practicing architects to enhance their capacities through disaster risk-based professional training programs in order to develop disaster resilient built environments.Building Inspection System (BIS) is one of the important components of risk reduction approach which ensures the safety of built environment and occupants. The effective BIS has important gaps and deficiencies within the administrative, legal, and technical structures which results in failure of building production process in Turkey. Among the other problems, the main concern related to the ongoing BIS is its fragmented and missing risk-based understanding.The critical analysis indicates the deficient points of administrative and technical issues within the BIS conducted with the certification and professional training model which are not consistent with shifting comprehensive disasters policy and risk-based understanding in Turkey, and proposing a holistic and risk-based certification and training model for practicing architects in Turkey which focuses on disaster resilient built environment development through the comparison of some international best-practiced training model examples with Turkish context.The proposed professional training model has a three-step knowledge acquisition levels (awareness-detailed knowledge-advanced knowledge) which aims to approach to the architectural built environment problems, develop awareness, build-up knowledge and support practice through the holistic disaster risk reduction understanding, and in addition to attend on the complementary and supportive strategies (such as building and environment, building and material, structure and construction contexts) between related issues.

Doğal tehlikeler ile birleşen insan kaynaklı etkenler fiziki yapılı çevrelerde çeşitli belirsizlikler ve riskler oluşturmaktadır. Türkiye'de afet olaylarının etkileri sosyal, ekonomik ve fiziki çevrenin dirençsizliğini ve beraberindeki farkındalık, mevzuat, uygulama ve denetim konularındaki çeşitli yetersizlikleri ortaya çıkarmıştır. Uluslararası alanda risk anlayışına dayalı afetler politikasına yönelik değişim ulusal afet politikaları ve uğraşılarını da etkilemektedir. Buna paralel olarak profesyonel mimarların da afete dirençli fiziksel çevreler oluşturmak için afet risklerini temel alan mesleki gelişim programları üzerinden kapasitelerini arttırmaları beklenmektedir.Yapı Denetim Sistemi (YDS) yapılı çevre ve kullanıcılarının güvenliğini sağlamada en önemli risk azaltma yaklaşımı bileşenlerinden birisidir. Mevcut YDS Türkiye'de yapı üretim sürecinde başarısızlıklara neden olan yönetimsel, hukuksal ve teknik alanlarda önemli boşluklar ve eksiklikler içermektedir. Diğer problemlerin yanında, mevcut YDS'nin temel sorunu parçalı oluşu ve riske dayalı anlayış eksikliğidir.Bu tezin amacı Türkiye'de özellikle değişen kapsamlı afetler politikası ve riske dayalı anlayış ile uyuşmayan YDS'ni ve beraberinde öngörülen mimari sertifikasyon ve mesleki eğitim modelini eleştirel anlamda analiz ederek uluslararası bazı iyi mesleki eğitim modellerini Türkiye bağlamında karşılaştırmalı olarak irdeleyip uygulayıcı mimarlar için Türkiye'de YDS bünyesinde afet dirençli yapılı çevre oluşturma odaklı bütüncül ve risk anlayışına dayalı bir sertifika ve eğitim modeli önermektir.Önerilen mesleki eğitim modeli bütüncül afet risk azaltımı anlayışı ile mimari fiziki çevre problemlerine yaklaşmayı, farkındalık kazandırmayı, bilgi arttırmayı ve uygulamayı destekleyici ayrıca ilgili konular arasında birbirlerini tamamlayıcı ve destekleyici stratejileri (yapı ve çevre, yapı ve malzeme, yapı ve inşaa bağlamları gibi) gözeten üç aşamalı bilgi kazanma düzeyine (farkındalık yaratma - detaylı bilgilenme- ileri düzeyde bilgilenme) bağlı bir modeldir.