This MA thesis is an analysis of agricultural trade liberalisation process and of the stimulusbehind this process in European Union. The main focus of this study is the shift ofprotective agricultural support policy to a more liberal policy. The starting point is theproblems that protectionist agricultural policy has caused. Effects on agricultural policychanges are analysed in the thesis by distinguishing between internal and external factors.Internal factors are regarded as budgetary costs of CAP, over-production and costly storingof food surpluses, trade-distorting instruments of CAP, losers of CAP (consumers,taxpayers, third countries) and non-agricultural sectors? pressure. In this sense, the failuresand successes of the CAP reforms are analysed.The new agricultural trade regime under three aspects (domestic support, export subsidiesand market access) that GATT Uruguay Round established is explained as external factorsthat led the EU to apply less protectionist measures. These three aspects are taken as thebasis to measure the support level in EU. Besides the GATT/WTO notification, OECDindicator `Producer Support Equivalent (PSE)? is used the show the support level inEuropean agriculture. In accordance with this focus of the thesis, its objective is to analysethe enlargement effect on agricultural trade liberalisation in EU. The way, in which thenew member states have shaped their agricultural support and their liberalization processare explained. Poland and Hungary have been chosen as examples to indicate the newmember states? agricultural support level. WTO and OECD notifications are used tomeasure their support level. And as a candidate country, Turkey?s agricultural supportlevel is analysed in this part with the help of the same indicators.The way, which is proposed in the thesis to reach the objective that EU has tried to shift itsagricultural policy to a liberal policy due to GATT/WTO forces. The thesis proposes thatEU has changed its support structure and reduced the support level. Now European Unionis less protectionist than before. However, the level of agricultural support has notdecreased to desired level.

Bu tez çalışması, Avrupa Birliği'nde tarım ticaretinin serbestleşme sürecinin ve bu sürecitetikleyen etkenlerin analizidir. Çalışmanın ana odak noktası, korumacı tarımpolitikasından liberal politikaya geçiştir. Başlangıç noktası, korumacı tarım politikasınınyol açtığı problemlerdir. Tarım politikasındaki değişimin etkileri, içsel ve dışsal faktörlerşeklinde ikiye ayrılarak incelenmiştir. Değişimin içsel faktörleri, Ortak TarımPolitikası'nın (OTP) bütçeye olan maliyetleri, üretim fazlası ve bunun maliyetlidepolanması, OTP'nin ticareti bozan araçları, tarım politikasının kaybedenleri (tüketiciler,vergi kaybedenler, üçüncü ülkeler) ve tarım dışı sektörlerin baskısı olarak ele alınmıştır.Bu bağlamda, OTP reformlarının başarılı ve başarısız yanları analiz edilmiştir.DTÖ Tarım Anlaşmasının, tarım sektöründe Uruguay Turu ile başlayan ve pazara girişimkanlarının artırılması, ihracat sübvansiyonları ve iç destek kullanımının süreç içindeazaltılması yönündeki reform programına uyumda AB'nin yükümlülükleri, tarımpolitikasında değişiminin dışsal faktörleri olarak ele alınmıştır. Bu yükümlülükler AB'dekitarımdaki destek seviyesini göstermek için baz alınmıştır. GATT/WTO yükümlülükleridışında, OECD tarafından geliştirilen ?üretici destek tahmini (PSE)? ölçütü, yine ABtarımındaki destek seviyesini ölçmek için kullanılmıştır.Bu ana odak noktasının yanısıra, tezde, AB'de tarım ticartei serbestleşmesinde songenişlemenin etkisi ölçülmüştür. Yeni üye olan ülkelerin tarım destek politikalarını nasılşekillendirdiği ve bu ülkelerin tarımda serbestleşme süreci açıklanmıştır. Polonya veMacaristan yeni üye ülkelerden örnek olarak seçilmiş, WTO ve OECD göstergeleri,ülkelerin tarım destek seviyelerini ölçmek için kullanılmıştır. Ve aday ülke olarak,Türkiye'nin de tarımdaki destek seviyesi aynı göstergeler yardımıyla ölçülüp, analizedilmiştir. Tezdeki amaç, AB'nin tarım politikasını GATT/WTO baskısıyla,korumacılıktan sıyrılıp, serbestleşme yolunda adım atmaya çalışmasını göstermektir. Tez,AB'nin destek şeklini değiştirp, seviyeyi azalttığını göstermektedir. Artık, AB eskisinegöre daha az korumacıdır. Ancak, tarımdaki destek seviyesi ve serbestleşme gerektiğiölçüde azalmamıştır.