50 SUMMARY The Effect of Different Levels of Yucca schidigera Added to the Lambs' Rations Contained Urea on Growth Performance, Carcass Characteristics, some Rumen and Blood Parameters. The aim of this study was to determine the effects of different levels of Yucca schidigera extract added to the lambs' concentrate feeds contained urea on growth performance, carcass characteristics, some rumen and blood parameters. In the experiment, a total of forty-eigth Merino male lambs (2-2 and half months of age ) were used. The animals were divided in 4 groups. Each group contained 12 lambs. The experiment was conducted with one control and three treatment groups each consisting of three replicates of four lambs. The experiment lasted 84 days as 14 days for adaptation and 70 days for experimental period. Yucca schidigera extract was added to the concentrate feeds (with 1,5% urea) of control and treatment groups at the levels of 0, 200, 300 and 400 ppm, respectively. The lambs were fed ad libitum with 85% concentrate feeds and 15% alfalfa hay. In this study, there was no differences (p>0,05) between groups on growth performance. During the experimental period, daily weight gains were found as 275,04; 264,04; 270,23 and 272,23 g, and total dry matter intake 1,33; 1,28; 1,31 and 1,31 kg/day in the control group, treatment groups 1, 2 and 3 respectively. Feed conversion ratios for control group and all treatment groups were determined as 5,26; 5,08; 5,03 and 5,08, respectively. At the end of the study, although there was no difference in blood ammonia nitrogen levels among the groups (p>0,05); blood urea nitrogen levels of the lambs in the treatment groups 2 and 3 were lower (p<0,01) than those of the control and treatment group 1. At the end of the experiment, rumen urea nitrogen levels of the lambs in treatment group 3 (400 ppm Yucca schidigera extract) was higher (p<0,05) than those of control and treatment group 1. However, there were no differences (p>0,05) in rumen pH, ammonia nitrogen and total volatile fatty acids levels among the groups. At the end of the study, no statistically differences were observed in warm and cold carcass weights, carcass yields and percentages of carcass meat, fat and bone of lambs in the control and treatment groups. In conclusion, the supplementation of Yucca schidigera extract up to 400 ppm to the lamb concentrate feeds containing 1,5% urea had no effect on growth performance, blood and raminal ammonia nitrogen, rumen pH, volatile fatty acids and carcass characteristics. Key Word: Carcass characteristic, lambs, performance, Yucca schidigera extract, blood and rumen metabolites.

49 ÖZET Üre Kapsayan Kuzu Rasyonlarına Farklı Düzeylerde Katılan Yucca schidigeranın Besi Performansı, Karkas Özellikleri ile Bazı Rumen ve Kan Parametreleri Üzerine Etkisi. Bu araştırma, üre kapsayan kuzu konsantre yemlerine farklı düzeylerde katılan Yucca schidigera ekstraktınm besi performansı, karkas özellikleri ile bazı rumen ve kan parametreleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Denemede 2-2,5 aylık toplam kırk sekiz baş Merinos ırkı erkek kuzu kullanıldı. Araştırma her birinde 12 baş kuzu bulunan biri kontrol üçü deneme olmak üzere 4 grup halinde yürütülmüştür. Her grup 4 hayvan içeren 3 alt gruba ayrılarak tekerrür grupları oluşturulmuştur. Çalışma 14 gün alıştırma 70 gün deneme dönemi olmak üzere toplam 84 gün sürdürülmüştür. Üre kapsayan (%1,5) konsantre yemlere kontrol, 1., 2. ve 3. deneme gruplarında sırasıyla 0, 200, 300 ve 400 ppm düzeyinde Yucca schidigera ekstraktı katılmıştır. Araştırmada kullanılan rasyonlar (%85 konsantre yem + %15 yonca kuru otu) hayvanlara ad libitum olarak verilmiştir. Araştırmada gruplar arasında besi performansı değerleri bakımından önemli bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Deneme süresince günlük ortalama canlı ağırlık artışı kontrol grubunda 275,04 g iken, 1., 2. ve 3. deneme gruplarında sırasıyla 264,04; 270,23 ve 272,23 g olarak bulunmuştur. Araştırmada kontrol ve deneme gruplarında toplam kuru madde tüketimi sırasıyla 1,33;1,28; 1,31 ve 1,31 kg/gün, 1 kg canlı ağırlık kazancı için tüketilen toplam yem kuru madde (konsantre + kaba yem) miktarı olarak ifade edilen yemden yararlanma derecesi ise aynı sıraya göre 5,26; 5,08; 5,03 ve 5,08 kg olarak tespit edilmiştir. Araştırma sonunda kontrol ve tüm deneme grupları arasında kan amonyak azotu konsantrasyonu açısından bir farklılık ortaya çıkmamış (p>0,05); kan serumu üre azotu değeri 2. ve 3. deneme gruplarında kontrol ve 1. deneme grubuna göre daha düşük (p<0,05) bulunmuştur. Rumen sıvısı üre azotu konsantrasyonuna ilişkin 70. gün bulguları bakımından yapılan değerlendirmede 3. deneme grubuna ait değerin kontrol ve 1. deneme grubundan önemli derecede yüksek (p<0,05) bulunduğu; 2. deneme grubuna ait veriden ise matematiksel bir üstünlüğe (p>0,05) sahip olduğu saptanmıştır. Araştırmanın 35. ve 70. günlerinde alınan örneklere ait rumen sıvısı pH, amonyak azotu ve toplam uçucu yağ asitleri düzeyleri bakımından kontrol ve deneme grupları arasında önemli bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Deneme sonunda sıcak ve soğuk karkas ağırlıkları ve karkas randımanları, karkasta et, yağ ve kemik oranlan bakımından kontrol ve deneme grupları arasında farklılık belirlenmemiştir (p>0,05). Sonuç olarak, %1,5 düzeyinde üre kapsayan kuzu konsantre yemlerine 400 ppm'e kadar Yucca schidigera ekstraktı katılmasının besi performansı, kan ve rumen amonyak azotu konsantrasyonu, ruminal pH, uçucu yağ asitleri ve karkas özellikleri üzerine önemli bir etkisinin olmadığı gözlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Besi performansı, kan ve rumen metabolitleri, karkas özellikleri, kuzu, Yucca schidigera ekstraktı.