Abstract : The aviation sector has become a sector that has been marked by the 20th century and has been developing continuously with the elements it contains. With the rapid development of technology and the deregulation of aviation in 1978, the competition among airlines, which are the most important element of aviation, has started to increase much faster. This increasing competition forced airlines to make large investments and strategic decisions to analyze the long-term effects and consequences of strategic decisions. Fleet planning, which is interested in how and with which strategy airlines should expand their fleets, is also an area that plans airlines both structurally and financially. The increasing competition has brought the importance of fleet planning to the surface.Fleet planning makes decisions for airlines to make the right aircraft at the right time and in line with the desired conditions. Fleet planning analyzes the environmental, financial and technological implications of the aircraft to be included in the fleet. The purchase of aircraft, which is the biggest investment of airlines, can lead to the bankruptcy of airlines if it is not done in a very good planning framework. For this reason, aircraft selection and aircraft purchase is one of the most important strategic decisions of airlines.In this study, a Multiple Criteria Decision Making (MCDM) approach was proposed by using Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) and Weighted Distance Metric based evaluation method. Firstly, the factors affecting the choice of aircraft and the effect of these factors on each other were calculated. DEMATEL method was used to calculate this effectiveness of criteria. The criteria were compared in pairs and the decision makers determined their effects. Firstly these criteria as follows were determined: Purchase cost, fuel efficiency, terms of payment, maintenance cost, insurance cost, handling cost, commonality of the fleet, seat capacity, cabin structure, cargo capacity, noise pollution, delivery time and maximum take-off weight. Criteria below a determined threshold which was specified by decision makers were eliminated and the criteria that affect the decision makers the most were selected. These criteria are purchase cost, cost effectiveness, seat capacity, flight range, cargo capacity and maximum take-off weight.Secondly, the decision of which aircraft to buy for the decision maker with the criteria obtained is determined by weighted distance metric model. According to the target that is determined by the decision makers and the distance to the target, the decision makers make choice among alternatives. The resulting MCDM approach will already allow airlines to make more accurate decisions for fleet planning and to make decisions that are more logical in strategic decisions.Key Words: Investment Management in Aviation, Fleet Planning, Multiple Criteria Decision Making.

Özet: Havacılık sektörü içinde bulundurduğu elementlerle beraber 20. Yüzyıla damgasını vuran ve sürekli gelişim gösteren bir sektör olagelmiştir. Teknolojinin hızla gelişmesi ve 1978 yılında havacılıkta deregülasyonun gerçekleşmesiyle beraber havacılığın en önemli elementi olan havayolları için rekabet çok daha hızlı bir şekilde artmaya başlamıştır. Artan bu rekabet büyük yatırımların yapıldığı ve stratejik kararların alındığı havayolları firmalarını aldıkları stratejik kararların uzun vadeli etkilerini ve sonuçlarını çok iyi analiz etmek zorunda bırakmıştır. Havayollarının filolarını hangi stratejiyle büyütmesi gerektiği ve ne yönede geliştirmesiyle ilgilenen filo planlama da, havayollarını hem yapısal hem de finansal açıdan planlayan bir alandır. Rekabetin artması filo planlamının önemini çok daha gün yüzüne çıkarmıştır.Filo planlama, havayolu firmaları için doğru hava aracının doğru zamanda ve istenilen şartlar doğrultusunda havayoluna kazandırılması için kararlar almaktadır. Filoya dahil edilcek hava aracının firmaya olan çevresel, finansal ve teknolojik etilerini analiz eder. Havayollarının en büyük yatırımları olan hava aracı satın alımı çok iyi bir planlama çerçevesinde yapılmazsa havayollarının iflasına bile sebep olabilmektedir. Bu sebepe hava aracı seçimi ve satın alınması hava yollarının en önemli stratejik kararlarından biridir.Bu çalışmada, DEMATEL ve Ağırlıklı Uzaklık Metriği temelli değerlendirme yöntemi kullanılarak bir Çok Ölçütlü Karar Verme (ÇÖKV) yaklaşımı önerilmiştir. İlk olarak hava aracı seçimini etkileyen faktörler ve bu faktörlerin biribirini ne derece etkilediği hesaplanmış olup bu faktörlerin oluşturulacak olan modelde hava aracı seçiminin kararını ne derece etkilediği işlenmiştir. Bu etkinliğin hesaplanması için DEMATEL yöntemi kullanılmıştır. İlk aşamada karar vericiler tarafından ölçütler belirlenmiştir. Bu ölçütler şu şekildedir: Satın alma maliyeti, yakıt etkinliği, ödeme koşulları, bakım maliyetleri, sigorta maliyetleri, yer hizmetleri maliyetleri, filo benzerliği, koltuk kapasitesi, kabin yapısı, kargo kapasitesi, ses kirliliği düzeyi, teslim süresi ve maksimum kalkış ağırlığıdır. Kullanılan yöntem ile ölçütler ikili olarak karşılaştırılıp etki dereceleri karar vericiler tarafından belirlenmiştir. Belirli bir eşik değerinin altında kalan ölçütler elenmiş olup karar vericiyi en çok etkileyen ölçütler seçilmiştir. Bunlar satın alma maliyeti, maliyet etkinliği, koltuk kapasitesi menzil, kargo kapasitesi ve maksimum kalkış ağırlığıdır.İkinci adım olarak elde edilen ölçütler ile beraber karar verici için hangi hava aracının satın alınacağı kararı ağırlıklı uzaklık yöntemiyle belirlenmiştir. Karar verici tarafından belirlenen hedef ve bu hedefe olan yakınlığa göre alternatifler arasından seçim yapılmıştır. Ortaya çıkan ÇÖKV yaklaşımı hali hazırda tarifeli sefer havayollarının filo planlaması için daha doğru kararlar verip alacakları stratejik kararlarda daha mantıksal hareket etmelerine imkan sağlayacaktır. Anahtar Sözcükler: Havacılıkta Yatırım Yönetimi, Filo Planlama, Çok Ölçütlü Karar Verme.