Recent studies revealed that ghrelin has antiinflammatory and antioxidant effects as well as its known endocrinal functions. In this respect ghrelin is thought to play role in the pathogenesis of periodontal disease that is associated with increased proinflammatory cytokines and bone resorption.The aim of this study was to correlate ghrelin and bone metabolism with inflammatory response in various periods of their lifespan of female rats with periodontitis. Study population consisted of 30 female Wistar rats of which 10 pubertal, 10 adult and 10 postmenaupousal. Study group designed as; pubertal group=6 trial+4 control, adult group=6 trial+4 control and postmenaupousal group=6 trial+4 control. After Rompun 10 mg/kg and Xylazine 40 mg/kg ketamin anesthesia first and second maxillary molars of rats in the trial groups were ligatured using 3/0 silk suture material. On the 21st day intracardiac blood were collected from the trial and control groups following Rompun 10 mg/kg and Xylazine 40 mg/kg ketamin anesthesia and sacrification was performed. Blood samples were collected into tubes with EDTA, centrifuged at 3000rpm for 10 minutes and concentrations of osteocalsin, osteoprotegerin, alkalen fosfataz, TNF-α, IL-1β, acylated rat ghrelin, total rat ghrelin and sRANKL were tested by using ELISA kits. In order to assure the periodontal destruction has been realized the maxillary radiographies were taken following sacrification. In postmenaupousal group ghrelin was positively correlated with IL-1β (p=0.708). ALP levels were significantly higher in trial group of pubertal rats (p=0.033). OPG was significantly higher in control group of postmenaupousal rats (p=0.012). Among all the trial rats postmenaupousal group was significantly highest for the acylated ghrelin levels (p=0.001). We concluded that within the limitations of this study ghrelin serum levels were correlated with inflammatory cytokines and markers of bone modelling process. Nevertheless in order to evaluate the role of ghrelin in the periodontal pathogenesis there are needs to investigate its levels in gingival crevicular fluid, gingiva and bone as well as serum.Key Words: Ghrelin, IL-1β, periodontitis, postmenapause, puberty.

Son yıllarda yapılan çalışmalar ghrelinin sadece endokrin fonksiyonlarının olmadığını, antienflamatuvar, antioksidan etki gibi farklı etkilerinin de olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, ghrelinin proenflamatuvar sitokin artışıyla ve kemik kaybıyla ilişkili periodontal hastalık patogenezinde de rol oynayabileceği akla gelmektedir.Bu çalışmada amaç periodontitisli dişi ratların yaşam sürelerince dolaşımdaki cinsiyet hormonlarının farklı seviyelerde bulunduğu dönemlerdeki enflamatuar cevap ve kemik metabolizması ile ghrelin ilişkisini ortaya koymaktır.Araştırma 10 adet pubertal, 10 adet erişkin, 10 adet postmenopozal dönemde olan toplam 30 adet dişi Wistar üzerinde yapılmıştır. Çalışma grupları Pubertal Grup = 6 adet denek+ 4 adet kontrol, Erişkin Grup = 6 adet denek+ 4 adet kontrol ve Postmenopozal Grup = 6 adet denek+ 4 adet kontrol olmak üzere 3'e ayrıldı. Periodontitis oluşturmak için çalışmamızda kullanılan denek ratlara Rompun 10 mg/kg ve Xylazine 40 mg/kg ketamin anestezisi yapıldı. Anestezi sağlandıktan sonra hem sol hem sağ üst birinci ve ikinci molar dişlerine 3/0 ipek sütur materyali ligatür şeklinde bağlandı ve subgingival olarak yerleştirildi. Süturun bağlanmasını takiben 21. günde hem deney hem de kontrol grubundaki ratlara ketamin (40mg/kg) ve rompun (10 mg/kg) uygulanarak anestezi sağlandı ve 10 ml'lik enjektörle 'intrakardiyak' olarak kalplerinden kan alındı. Ratların kanı alındıktan sonra yüksek doz anestezi altında `sakrifikasyon` işlemi gerçekleştirildi. Alınan kanlar EDTA'lı tüpler içerisine konulduktan sonra 10 dk. boyunca santrifüj edildi (3000 devir/dk) ve serum kısmı ayrıldı. Araştırmamızın biyokimyasal analizleri için serum örneklerindeki, osteokalsin, osteoprotegerin, alkalen fosfataz, TNF-α, IL-1β , açile rat ghrelin, total rat ghrelin ,sRANKL konsantrasyonları ELISA kitleriyle değerlendirilerek yapıldı. Sakrifikasyon işlemini takiben periodontal yıkım gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol etmek için hem denek hem de kontrol grubundaki ratların üst çenelerinden radyografları alındı. Postmenopozal gruptaki ratlarda IL-1β ile total ghrelin arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki bulunmuştur (p=0.708). Puberte grubundaki ALP seviyeleri deneklerde anlamlı derecede daha yüksek bulundu (p=0.033). Postmenopozal dönemde OPG kontrollerde daha yüksek bulundu (p=0.012). Tüm denekler arasında açile ghrelin seviyeleri postmenopozal grupta en yüksekti (p= 0.001). Sonuç olarak, bu çalışmanın sınırları içerisinde ghrelin serum seviyelerinin, periodontal hastalık patogenezinde rol oynayan enflamatuar sitokinler ve kemik yapım-yıkım metabolizmasının belirteçleri ile ilişkili olduğunu düşünebiliriz. Fakat bu hormonun periodontal patogenezdeki rolünü daha iyi değerlendirmek için serum seviyelerinin yanı sıra lokal olarak dişeti, kemik ve dişeti oluk sıvısı seviyelerinin değerlendirilmesi daha faydalı olabilir.Anahtar sözcükler: Ghrelin, IL-1β, periodontitis, postmenopoz, puberte.