Serological and Microbiological Investigation on Turkey Rhinotracheitis Virus (TRTV) Infection of Chickens and Turkeys A total of 426 serum samples were examined from 9 broiler and 7 broiler breeder flocks showing clinical signs of Swollen Head Syndrome (SHS). The antibodies to TRTV in 8 broiler flocks were found between 31.8 and 75.9% and in broiler breeder flocks between 5.4 and 48.6% with a commercial ELISA. SHS was observed in 21 to 41 days old broilers and in 35 to 60 weeks old broiler breeders. The following symptoms were detected; rattling respiration, swelling in periorbital, dorsal part of head and submandibular regions, conjunctivitis, ocular discharge and gummies in eyes, closed eyes due to swelling, nasal discharge and diarrhoea. In addition, opisthotonus, torticollis and incoordination were remarkable in broiler breeders. While mortality was 1 to 7% in broiler flocks, mortality in broiler breeder flocks was 2.4 to 20% and loss of egg production was 4 to 5%. At necropsy, macroscopic lesions were observed particularly in subcutaneous tissue of head and upper respiratoric tissue. During the study, turkey flocks showing clinical signs of turkey rhinotracheitis were not detected. One hundred and thirty seven broiler sera and 1 72 turkey sera were tested from clinically healthy groups. The antibodies to TRTV were detected between 5.5 and 80.0% in 7 out of 10 broiler flocks, between 20.0 and 57. 1% in 3 out of 4 fattening turkey flocks, 10.5 and 1 1. 1% in 2 out of 6 breeder turkey flocks. The hemagglutination-inhibition test results suggested that one broiler flock had also IBV infection. In bacteriological investigation, a total of 38 Escherichia coli (E. coli) were isolated from 9 broiler and 2 broiler breeder flocks. In addition, 6 Staphylococcus aureus, 8 Staphylococcus sp. and 2 Streptococcus sp. were isolated from these flocks. Antibiotic sensitivitiy test revealed that all 38 E. coli isolates were sensitive to apramycine. E. coli and the other isolates showed different sensitivity to other antibiotics tested. Histopathological lesions were present especially in subcutaneous tissue of head and upper respiratoric tissue. Furthermore, histopathological changes were detected in lung, liver, spleen and meninges. Heavy stocking density, inadequate ventilation, high ammonia levels and bad litter condition were observed in SHS affected flocks. Key Words: Turkey Rhinotracheitis Virus (TRTV) antibody, chicken, turkey.

Swollen Head Syndrome (SHS) klinik semptomu gözlenen 9 adet broyler ve 7 adet broyler damızlık kümese ait toplam 426 serum örneği incelendi. Ticari bir ELIS A ile yapılan inceleme sonucunda, 8 adet broyler sürüde % 3 1.8-75.9 oranlarında, broyler damızlık sürülerde ise %5.4-48.6 oranlarında anti-TRTV antikorları tespit edildi. SHS, broylerlerde 21-41 günlük, broyler damızlıklarda 35-60 haftalık yaş grubunda gözlendi. Hastalığın klinik semptomları; hırıltı, periorbital ve başın dorsal bölgesi ile submandibular bölgede şişkinlik, konjunktivitis, oküler akıntı ve çapaklarıma, şişkinlikten dolayı gözlerde kapanma, nasal akıntı ve ishal şeklinde saptandı. Broyler damızlıklarda ayrıca opistotonus, tortikollis ve inkoordinasyon dikkat çekici idi. Broyler sürülerde mortalite %l-7 iken, broyler damızlıklarda %2.4-20 mortalite ve %4-5 yumurta verim düşüklüğü tespit edildi. Nekropside, makroskobik lezyonlar özellikle başın subkutan dokusunda ve üst solunum yollarında gözlendi. Çalışma süresinde, turkey rhinotracheitis klinik semptomu gösteren hindi sürüsü tespit edilmedi. Klinik olarak sağlıklı broyler sürülerde toplam 137 adet, hindi sürülerinde ise toplam 1 72 adet serum örneği test edildi. On adet broyler sürünün 7 adedinde %5.5-80 oranlarında, 4 adet besi hindi sürüsünün 3 adedinde %20-57. 1 oranlarında, 6 adet damızlık hindi sürüsünün 2 adedinde %10.5 ve %1 1.1 oranlarında anti- TRTV antikorları saptandı. Hemaglutinasyon-inhibisyon test sonuçlan, 1 adet broyler sürüde aynı zamanda IBV infeksiyonunun bulunabileceğini gösterdi. Bakteriyolojik incelemede, 9 adet broyler ve 2 adet broyler damızlık sürüde toplam 38 adet Escherichia col i (E. colî) izole edildi. Ayrıca, bu sürülerden 6 adet Staphylococcus aureus, 8 adet Staphylococcus sp. ve 2 adet Streptococcus sp. izole edildi. Antibiyotik duyarlılık testi sonucunda, 38 adet E. coli izolatının apramisine duyarlı olduğu tespit edildi. E. coli ve diğer izolatlann, testte kullanılan diğer antibiyotiklere karşı farklı duyarlılık gösterdiği saptandı. Histopatolojik lezyonlar özellikle başın subkutan dokusunda ve üst solunum yolu dokularında tespit edildi. Ayrıca, histopatolojik değişiklikler akciğer, karaciğer, dalak ve meninkslerde belirlendi. SHS' den etkilenen kümeslerde yüksek yerleşim sıklığı, yetersiz havalandırma, yüksek amonyak düzeyi ve altlığın kötü olduğu gözlendi.Anahtar Kelimeler: Turkey Rhinotracheitis Virus (TRTV) antikoru, tavuk, hindi.