It is known that cardiovascular reasons have important effect on the mortality of uremic children (18). Homocysteine, ADMA, Hs-CRP and carotid intima media thickness (CIMT) are nearly defined atherosclerotic risk factors for normal population and also uremic subjects (39, 61, 62, 84).In this study homocysteine, ADMA, Hs-CRP and CIMT were studied on pediatric chronic renal failure (CRF) patients with renal transplantation patients and compared with healthy cases. Albumin was found to be significantly low at CRF patients while the levels of ADMA, homocysteine, Hs-CRP, ferritin, triglyceride , VLDL, apolipoprotein B and CIMT were found to be significantly high compared to the healthy cases. Similarly in transplantation recipients, albumin was found to be significantly lower while CIMT, homocysteine, VLDL and triglyceride were found significantly higher compared to healthy cases. There were a decrease in the levels of ADMA, ferritin and an increase in the level of albumin in renal transplantation patients compared to the CRF patients. At CRF patients, there were positive correlations beetween triglyceride, cholesterol and CIMT while negative correlations triglyceride, cholesterol and albumin. In the transplantation group, there were positive correlations between homocysteine and ADMA; homocysteine and creatinine; negative correlations between Hs-CRP, ferritin and albumin as well as HDL and uric acid.In conclusion, we suggest that cardiovascular morbidity will decrease by reducing the levels of these risk factors after succesful renal transplantation and especially ADMA, ferritin and albumin levels will be important in following up atherosclerosis.

Üremik çocuk hastalarda, kardiyovasküler nedenlerin önemli oranda mortaliteye etkisi olduğu bilinmektedir ve bu nedenler arasında ateroskleroz ilk sırada yer almaktadır (18). Ateroskleroz konusunda birçok çalışma damar duvarında oluşan değişikliklerin çocukluk ve adolesan döneminden itibaren tespit edilebileceğini göstermektedir (10, 87). Çocuk KBY hastalarında ateroskleroza bağlı kardiyovasküler riskin, başarılı renal transplantasyonla azaldığı ancak sağlıklı çocuklara göre daha yüksek olduğu çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir (23, 72). Aterosklerozda yıllardır bilinen risk faktörlerine ek olarak plazma homosistein , ADMA, Hs-CRP düzeyi ve KİMK gibi faktörlerin de etkili olduğu ve KBY hastalarında kardiyovasküler mortalitede rol oynadığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir (39, 61, 62, 84).Bu faktörler KBY, renal transplantasyon hastalarında çalışılmış ve sağlıklı olgularla karşılaştırılmıştır. Kronik böbrek yetmezliği hastalarında ADMA, homosistein, Hs-CRP, ferritin, trigliserid, VLDL, apolipoprotein B ve KİMK değerleri kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde yüksek iken, albumin anlamlı ölçüde düşük tespit edilmiştir. Benzer şekilde transplantasyon hastalarında homosistein, VLDL, trigliserid ve KİMK düzeyleri anlamlı ölçüde yüksek iken albumin düzeyi kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde düşük bulunmuştur. Renal transplantasyon hastalarında, KBY hastalarına göre ADMA ve ferritin düzeyinde düşüş varken albumin düzeyinde ise yükseklik saptanmıştır. KBY hastalarında trigliserid, kolesterol ile KİMK arasında pozitif ve albumin ile negatif ilişki bulunmuştur. Transplantasyon grubunda homosistein ile ADMA ve kreatinin arasında pozitif ilişki, Hs-CRP ve ferritin ile albumin arasında ayrıca HDL ile ürik asit arasında negatif ilişki bulunmuştur.Sonuç olarak bu çalışma ile çocuk KBY hastalarında aterosklerozun erken teşhisinde ele aldığımız risk faktörlerinin düzeylerinin başarılı renal transplantasyonla azalmasıyla aterosklerozun, dolayısıyla kardiyovasküler morbiditenin azalacağı, özellikle ADMA, ferritin ve albumin değerlerinin aterosklerozun izlenmesinde önemli olabileceği düşünülmüştür.