The aim of this study was to evaluate the effect of different joint positions, rotator cuff muscle fatigue and experience on shoulder proprioceptive sense among male volleyball players. The participants of the study were 20 experienced (Mage= 20.7 ± 2.8) and 20 inexperienced (Mage= 17.1 ± 1.0) male volleyball players being members of first league volleyball teams. Measurements were made by Biodex System 3 pro (Biodex Medical Systems, Inc., New York, USA) and only dominant extremities were assessed. Shoulder proprioceptive sense was determined by inmeasuring participant's perception of joint position sense with the joint at 90° abduction, external rotation and 90° abduction, neutral rotation. Participants were tested at a speed of 2 deg/s before and after exercising on an isokinetic testing machine until fatigued. Fatigue protocol was practiced at 60 deg/s and it was terminated when the internal rotation maximal peak torque decreased by 50%. There was significant difference between proprioceptive sense of inexperienced volleyball players at 10°-2Q° (p<.01) and 15°-20° (p<.05) in external rotation before fatigue. The difference between before and after fatigue proprioceptive sense of experienced volleyball players at 20° (p<.05) was found statistically significant, whereas the significant difference was observed between before and after fatigue proprioceptive sense of inexperienced players at 10° (p<.01) and 15° (p<.05) in internal rotation. It was concluded that the effect of fatigue on proprioceptive sense is related with experience, but experience itself had no effect on proprioceptive sense. Keywords: Proprioceptive Sense, Shoulder Joint, Fatigue, Isokinetic Measurements, Volleyball.

Bu çalışmanın amacı erkek voleybol oyuncularında değişik eklem pozisyonlarının, rotator manşet kas grubu yorgımluğunım ve deneyiminin omuz propriosepsiyon duyusu üzerine etkisini incelemektir. Çalışmaya birinci voleybol liginde mücadele eden deneyimli (n= 20; Xyaş= 20.7 ± 2.8) ve deneyimsiz oyuncular (n= 20; Xyaş= 17.1 ± 1.0) katılmıştır. Ölçümler biodex isokinetic sistem 3 pro (Biodex Medical Systems, Inc., New York, USA) ile yapılmış olup sadece dominant omuz değerlendirilmiştir. Omuz propriosepsiyon duyusu eklem pozisyon hissiölçülerek belirlenmiştir, ölçüm, omuz eklemi 90° abduksiyon, dış rotasyon ve 90° abduksiyon, nötral rotasyonda olmak üzere iki pozisyonda gerçekleştirilmiştir. Olgular yoğunluk öncesi ve sonrasında 2 derece/s hızda değerlendirilmiştir. Yorgunluk protokolü 60 derece/s hızda uygulanmış ve olgunun internal rotasyon yönünde elde edilmiş maksimum tepe tork kuvveti değeri %50 oranında azaldığında sonlandırılmıştır. Deneyimsiz oyuncularda yorgunluk öncesi dış rotasyon yönünde belirlenen propriosepsiyon duyusu 10°-20° (p<.01) ve 15°-20° (p<.05) anlamlı derecede farklıdır. Yorgunluk öncesi ve sonrası propriosepsiyon duyusu arasındaki fark internal rotasyon yönünde deneyimli oyuncularda 20° (p<.05), deneyimsiz oyuncularda ise 10° (p<.01) ve 15° (p<.05) anlamlı bulunmuştur. Sonuç olarak, yorgunluğun propriosepsiyon duyusu üzerine etkisi deneyim ile ilişkilidir. Ancak deneyim ile propriosepsiyon duyusu arasında bir bağlantı bulunmamaktadır. Anahtar Kelimeler: Propriosepsiyon Duyusu, Omuz Eklemi, Yorgunluk, Izokinetik Ölçümler, Voleybol.