V ÖZET Bu araştırma Erzurum ili, Atatürk Üniversitesi Süleyman Demirel Tıp Merkezi Yakutiye Araştırma Hastanesi Çocuk Cerrahi Kliniğinde batın ameliyatı sınıfından olan kasık fıtığı (inguinal herni) ameliyatı olmak üzere yatırılan 9-12 yaş grubu çocuklar ve annelerine verilen farklı eğitim programlarının çocuk ve annenin kaygı düzeyine etkisini belirlemek amacı ile yan deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmanın verileri Mayıs 2001 - Eylül 2002 tarihleri arasında 30'u kontrol, 30'u video (VCD) eğitim grubu, 30'u kitapçık eğitim grubu olmak üzere 90 çocuk ve annesinden toplanmıştır. Veri toplamada; çocuğa ve anneye ait tanıtıcı bilgiler formu, çocuğa ait durumluk-sürekli kaygı envanteri ve yetişkinler için durumluk süreklik kaygı envanteri kullanılmıştır. Anket formları (anne ve çocuğa ait tanıtıcı özellikler ile çocuklar ve yetişkinler için Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri )kontrol grubu için ameliyattan 48 saat önce, 24 saat önce ve 24 saat sonra araştırmacı tarafından uygulanmıştır. VCD (video) grubuna kliniğe kabulünde ameliyattan 48 saat önce anket formu (anne ve çocuğa ait tanıtıcı özellikler ile çocuklar ve yetişkinler için Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri) uygulanmış aynı gün literatür doğrultusunda hazırlanan VCD izletilmiştir. Daha sonra ameliyattan 24 saat önce ve ameliyattan 24 saat sonra tekrar çocuklar ve yetişkinler için Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri uygulanmıştır. Kitapçık grubuna da aynı şekilde kliniğe geldikten hemen sonra, ameliyattan 48 saat önce anket formu (anne ve çocuğa ait tanıtıcı özellikler ile çocuklar ve yetişkinler için Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri) uygulanmıştır. Eğitim tamamlandıktan sonra ameliyattan 24 saat önce ve ameliyattan 24 saat sonra çocuklar ve yetişkinler için Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri bir kez daha uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare önemlilik testi, pearson korelasyon testi, Mauchly's varyans analizi, Bonferroni düzeltme analizi kullanılmıştır.VI Kitapçık grubu dışındaki annelerde (kontrol ve VCD ) ve çocuklarda grup içinde sürekli kaygı puan ortalaması her üç zaman diliminde anlamsız bulunmuştur (p>0.05). Çalışma sonunda grup içinde kontrol (p<0.05) ve VCD (p<0.01) grubundaki çocukların durumluk kaygı puan ortalamaları arasındaki farkın önemli, ancak kitapçık grubunda ise önemsiz olduğu bulunmuştur (p>0.05). Eğitim grupları olan VCD ve kitapçık grubunda annelerin grup içi durumluk kaygı puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur (p<0.01). Kontrol grubunda ise annelerin durumluk kaygı puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur (p>0.05). Bu çalışmanın sonucunda VCD ile yapılan eğitimin hem anneler hem de çocukların, kitapçık ile yapılan eğitimin ise sadece annelerin durumluluk kaygı düzeylerinin azalmasında etkili olduğu saptanmıştır. VCD ile yapılan eğitim, kitapçık ile yapılan eğitime göre daha ileri düzeyde iletişim ve etkileşim sağlamaktadır. Bu sonuçlar doğrultusunda hasta eğitim programlarında gerekli düzenlemelerin geliştirilmesi önerilebilir.

VII SUMMARY THE INFLUENCE of DIFFERENT EDUCATION PROGRAMMES APPLIED BEFRORE ABDOMEN OPERATION on THE ANXIETY LEVEL OF THE CHILD AND THE MOTHER This study was carried out semi-experimentally with the aim of determining the effect on anxiety levels of educational programmes given to their mothers and to 9-12 age group children hospitalized in pediatric Surgery Clinic of Yakutiye Research Hospital of Atatürk University Süleyman Demirel Medical Centre for the operation of inguinal hernia in Erzurum. The data of research were collected from 90 children, 30 of them control and 30 of them Vcd training group and 30 of them booklet training group, and their mothers between the dates May 2001 and September 2002. In collection Data, the data were collected by means of informative form as to the child and mother, the form of situational constant anxiety belonging to the child, and the form (inventory) of situational constant anxiety for the adults. Guestionarri forms (informative form as to child and mother, the form of situational costant anxiety belonging to the child, and the form inventory of situational costant anxiety for the adults) were applied by the investigator for the control group 48 hours before the opertion and 24 hours before or 24 hours after operation. Guestionarri form was applied to VCD group 48 hours before in the submit of the clinic (informative form as to child and mother, the form of situational costant anxiety belonging to the child, and the form inventory of situational costant anxiety for the adults) VCD was shown at the same day in the direction of literature. It was re applied 24 hours before and 24 hours after the operation (situational constant anxiety inventory). For the booklet group, soon after they had come to the clinic, guestionarri form was applied to them 48 hours before the operation (informative features as to the child and mother, situational constant anxiety inventory for the children and adults).VIII In the evaluation of the data, chi-square significance test, Pearson correlation test and Mauchly's variance analysis were used.The mean age of the children included in the study content was 10.43 in control group (ss=1.17, 9-12age),10.40 Vcd group (ss=1.16, 9-12 age), 10.40 in booklet group (ss=1.16, 9-12). Seventy percent of the children in control group (n=21), eighty of the children in VCDgroup(n=24), and 66.7 of the children in booklet group(n=21) consisted of male students. Expect for the sex of the children and operation experience of the mother, all features of the three groups were found similar. It was found out that the difference between score avereges of situational anxiety of mothers in control group was not statistically significant. But, it was statistically significant in VCD and booklet group which one training groups (p<0.05).In the mothers,except those in booklet groupwere found in significant in each time past(p>0.05).In the mothers and child but booklet group (control ve VCD), score mean constant anxiety in the group was found in significant in every 3 time parts (p>0.05). The difference between situational anxiety score averages of the children in control (p<0.05) was found significant, but it was insignificant in the booklet groop(p>0.05). In the VCD and booklet groups, education groups, the difference between situational anxiety score average in the group of the mothers in VCD and booklet groupwas found statistically significant (p<0.05). İn the control group the difference in situational anxiety score averages of the mothers was found statistically insignificant (p>0.05). It was found statistically insignificant in situational constant anxiety score averagein control group(p>0.05). The findings obtained from the results of this research have shown that training with video model become effective in the reduction of anxiety levels of the children and their mothers. Training with VCD has obtained in more advenced level communication and interaction then booklet training. In the light of there results, it may be suggested that required arrangements should developed in patient training programs.