Bu araştırmada örgün mesleki ve teknik liselerde öğrenim görmekte olan öğrencilerin ulusal mesleki yeterliliklere sahip olma durumları öğrencilerin kendi görüşlerine, öğretmen ve usta öğretici görüşlerine göre belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın çalışma evreni Ankara olarak belirlenmiştir. Araştırma, Ankara'da 20 farklı örgün mesleki ve teknik orta öğretim kurumunda, 9 farklı sektörden 12 farklı meslek dalında öğrenim görmekte olan 877 öğrenci, bu öğrencilerin öğretiminden sorumlu 148 öğretmen ve yine bu öğrencilerin uygulamaya gittikleri işletmelerde öğrencilerden sorumlu olan 44 usta öğretici ile yürütülmüştür. Ayrıca 44 öğretmen ile görüşme yapılmıştır. Araştırma karma modele göre tasarlanmış, nicel ve nitel yöntemler birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmı betimsel tarama modeline dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel kısmı ise olgu bilim (Fenomenoloji) olarak desenlenmiştir. Öğrencilere MYK tarafından belirlenen mesleki yeterlilikler konusunda kendilerini ne kadar yeterli bulduklarını belirlemek amacıyla ölçekler uygulanmıştır. Öğretmenlere uygulanan ölçekte ise öğrencilerinin mesleki yeterliliklerine ilişkin görüşleri saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca her okuldan 2'şer olmak üzere toplamda 44 öğretmen ve işletmelerde öğrencilerle ilgilenen 44 usta öğretici ile görüşmeler yapılarak nitel veriler elde edilmiştir. Bunlara ek olarak Kaynakçılık ve Bilgisayarlı Makine İmalatı (CNC) alanında her alandan 2'şer olmak üzere toplam 4 öğrenci MYK tarafından yetkilendirilmiş bir test merkezinde mesleki bilgi ve beceri sınavına katılmıştır. Bu uygulamanın amacı yeterlilikler konusunda iki meslekte gerçek bir test ortamında öğrencilerin yeterlilikleri ölçüldüğünde ortaya çıkacak sonuç ile öğrenci algıları, öğretmen ve usta öğretici görüşleri arasında bir karşılaştırma yapmaktır. Araştırma kapsamındaki meslek alanlarında usta öğreticiler öğrencilerin çoğunlukla yetersiz/yetersiz olduklarını ifade etmiştir. Yalnızca servis meslek dalında orta düzeyde yeterli olduklarını belirtmişlerdir. Öğretmenlere göre öğrenciler hazır giyim model makineciliği, mimari yapı teknik ressamı, saç bakımı ve servis meslek alanlarında çoğunlukla yeterli; ağ işletmenliği, bilgisayarlı makine imalatı (CNC), mutfak ve raylı sistemler makine meslek alanlarında orta düzeyde yeterli; elektrik tesisatları ve pano montörlüğü, kaynakçılık, kimya laboratuvarı ve raylı sistemler elektrik-elektronik meslek alanlarında çoğunlukla yetersiz görülmektedirler. Buna rağmen öğrenciler meslek alanlarında kendilerini çoğunlukla yeterli/yeterli, gördüklerini sadece ağ işletmenliği ve kaynakçılık meslek alanlarında orta düzeyde yeterli gördüklerini ifade etmiştir. Öğrencilerin okulda kazandıkları yeterlilikler sektörün talep ettikleri ile uyum göstermemekte veya yetersiz kalmaktadır. Usta öğreticiler sadece servis meslek alanında öğrencileri orta düzeyde yeterli görmekte, diğer tüm meslek alanlarında yetersiz/çoğunlukla yetersiz olduklarını ifade etmektedir. Öğretmenler ve usta öğretici görüşleri arasındaki anlamlı farklılık dikkat çekicidir. Mesleki test ve sertifikalandırma merkezinde yapılan sınav sonucunda görüşülen alan uzmanları `öğrencilerin esasen istenilen başarı düzeyinde olmadıklarını` belirtmekle beraber, uygulamalı sınavlarda başarı durumlarının daha düşük olduğunu ifade etmiştir. Bunun başlıca nedeni olarak da okullarda yeterli uygulama şansı bulamadıklarını aynı zamanda da öğretilen becerilerin alanın ulusal meslek standartlarını yeterince karşılamadığını belirtmiştir. Öğrencilerin okulda kazandıkları yeterlilikler sektörün talep ettikleri ile uyum göstermemekte veya yetersiz kalmaktadır. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak, mesleki ve teknik eğitim veren kurumların öğretim programlarının ulusal mesleki yeterliliklere uyumlu ve işletme beklentilerini kapsayıcı olması gerektiği, öğrencilerin eğitimleri süresince mesleki test ve sertifikalandırma merkezlerini gezmelerinin, gözlem yapmalarının ve mümkünse örnek sınava katılmalarının sağlanması, meslek eğitiminde uygulama ve atölye çalışmalarına ağırlık verilmesi, iş sağlığı ve güvenliğine yönelik eğitimlerle yeterliliklerin arttırılması, öğrencilere yabancı dil yeterliliğinin kazandırılması ve uluslararası hareketlilik konularında bilgilendirme ve desteğin sağlanması önerilerinde bulunulmuştur. Ayrıca dünya genelinde tüm ülkelerde sınırların kalkmaya başladığı, eğitimin amacının, yabancı dil, temel beceriler, girişimcilik, özgüven, problem çözme becerileri, düşünme ve hızlı algılama, paylaşma ve iletişime açık, sanat ve estetik konularıyla ilgili, işgücü hareketliliği vb. konularda yeterli, daha üretken, ülkesine de katma değeri olan ve mutlu bireyler yetiştirmek olduğu çok açıktır.

The current study aimed to determine the extent to which students attending vocational and technical high schools possess the national occupational competencies on the basis of the opinions of the students own, their teachers and master instructors. The universe of the study was determined to be the city of Ankara. The study was conducted on a total of 877 students from 20 different formal vocational and technical high schools, trained on 12 different occupations from 9 different sectors, 148 teachers who are responsible for the education of these students and 44 master instructors working in the organizations where the students do their apprenticeship. Moreover, interviews were made with 44 teachers. The study was designed in the mixed model; thus, qualitative and quantitative research methods were used together. The quantitative part of the study was carried out on the basis of the descriptive survey model. The qualitative part of the study on the other hand was designed as the phenomenological study. Scales were administered to the students to elicit their opinions about the extent to which they have the occupational competencies determined by VQA. With the scale administered to the participating teachers, it was attempted to determine the teachers' opinions about their students' occupational competencies. Moreover, interviews were conducted with 44 teachers; two from each school, and 44 master instructors who were dealing with students in the organizations and thus the qualitative data were collected. In addition to these, 2 students from the branch of welding and 2 students from the branch of Computer Numerical Control (CNC); thus a total of 4 students took the occupational knowledge and skills exam in a test centre authorized by VQA. The reason for having these four students take this test was to be able to make a comparison between the results to be obtained from a real test in relation to students' occupational competencies and the opinions of the students own, their teachers and master instructors about the students' occupational competencies. In the occupational areas investigated within the context of the current study, the master instructors stated that the students are inadequate/mostly inadequate to a great extent. Only in the occupational area of services, they found the students moderately adequate. According to the teachers; however, the students are mostly adequate in the occupational areas of ready-made-clothing model mechanic, architecture technical draftsman, hair care and services while in the occupational areas of network operation, computer numerical control (CNC) and kitchen and rail systems machines, the teachers found them moderately adequate and in the occupational areas of electric wiring and electrical board installation, welding, chemistry laboratory and rail systems electric-electronic, the teachers found them mostly inadequate. On the other hand, it was found that the students see themselves adequate/mostly adequate in the occupational areas; only in the occupational areas of network operation and welding, the students see themselves moderately adequate. There is a lack of compliance between the competencies gained by the students at school and the competencies required from the students by the sector or the competencies gained at school are found to be inadequate by the sector. The master instructors found the students moderately adequate in the occupational area of services while they found them inadequate/mostly inadequate in all the other occupational areas. The significant difference between the teachers and the master instructors' opinions is remarkable. The field experts interviewed about the results of the test taken by four students in a text and certification centre stated that `the students are not at the desired achievement level and their level of achievement is lower in practice exams. The main reason for this was stated to be lack of practice opportunities provided at schools and inefficiency of the skills taught at schools to meet the national occupational standards. The competencies attained by students at school do not comply with the ones required by the sector or fall short of these requirements. In light of the findings of the current study, it can be suggested that curriculums of the institutions giving vocational and technical education should be made compliant to the national occupational competencies and should be revised to meet the expectations of the sector, students should be allowed to visit occupational test and certification centres, make observations in these centres and if possible to participate in sample exams during their education, more importance should be attached to practice and workshop activities, more training should be given to students about occupational health and safety, students should be made more competent in foreign languages and they should be informed about international mobility and promoted to be part of this mobility. Moreover, it is clear that the borders between countries are removed and that the main goal of education is to educate individuals who are self-confident and competent in foreign languages, basic skills, entrepreneurship, problem-solving skills, thinking and fast perception, sharing and communication and interested in arts and the issues of aesthetics and happy, more productive and more conducive to their countries.