ABSTRACT PhD THESIS EFFECTS OF DIFFERENT PRUNING TREATMENTS ON THE YIELD, FRUIT QUALITY AND CARBOHYDRATE CONTENTS OF ALMOND, APRICOT AND PEACH VARHmES ALİ İKİNCİ DEPARTMENT OF HORTICULTURE INSTUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Supervisor : Assoc. Prof. Dr. Ali KÜDEN Year: 1999, Pages: 215 Jury : Assoc. Prof. Dr. Ali KÜDEN Prof. Dr. Mustafa KAPLANKIRAN Prof. Dr. Ayzin Baykam KÜDEN This research was carried out at the TÜBİTAK - Koruklu Research Station during 1996- 1998 years in order to determine the effects of summer + winter and winter pruning applications on fruit yield, quality and shoot carbohydrate contents of 8 years old almond (Nonpareil and 101-9), apricot (Precoce de Colomer and Canino) and peach (Earlyred and Glohaven) trees. Summer + winter pruning applications have been found to delay flowering and shortened the blooming period. Trees, which were pruned in winter as well as control trees, exhibited early blossoming. Summer pruning before harvest (June and July) have resulted in earlier fruit ripening, reduced fruit yield per tree but resulted in higher fruit quality which in return increased market value. In all the fruit species tested, winter pruning resulted in higher crop per tree. Following pruning applications, kernel / nut ratio have only increased in 101-9 almond cultivar in 1998 compared to 1997. No significant differences in kernel / nut ratio was found in Nonpareil almond cultivar. There was no apperent relationship between pruning applications and fruit size of almond, apricot and peaches. Similarly, between pruning applications no consistent relationship were found in soluble solids content, pH and titratable acidity content during two consecutive years. Summer + winter pruning applications have tightened the ripening period of almond, apricot and peaches. Summer pruned apricot and peach trees exhibited better fruit coloring due to light enhancement. Among the different pruning applications, no consistent relationship was found between carbohdrate content of shoots. Winder pruned trees as well as control trees exhibited higher levels of carbohydrate compared to summer pruned trees. KEY WORDS; Budama, summer pruning, winter pruning, carbohydrate, pomology, almond, apricot, peach n.

öz DOKTORA TEZİ BADEM, KAYISI VE ŞEFTALİDE FARKLI BUDAMA UYGULAMALARININ MEYVE VERİM VE KALİTESİ İLE KARBONHİDRAT BİRİKİMLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ ALÎ İKİNCİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman : Doç. Dr. Ali KÜDEN Yıl: 1999, Sayfa: 215 Jüri : Doç. Dr. Ali KÜDEN Prof. Dr. Mustafa KAPLANKIRAN Prof. Dr. Ayzin Baykam KÜDEN Bu araştırma; 1996-1998 yıllan arasında TÜBİTAK - Koruklu Araştırma İstasyomı'nda denemeye alınan 8 yaşlı badem (Nonpareil ve 101-9), kayısı (Precoce de Colomer ve Canino) ve Şeftali (Earlyred ve Glohaven) ağaçlarında yapılan yaz + kış ve kış budama uygulamalarının, ağaçların meyve verim ve kalitesi ile karbonhidrat birikimleri üzerine etkilerini saptamak amacıyla yürütülmüştür. Yaz + kış budama uygulamaları, ağaçlardaki çiçeklenme işlevini geciktirdiği ve belli döneme yoğunlaştırdığı saptanmıştır. Buna karşılık, kış budama uygulaması yapılan ağaçlar ile tanık ağaçlarının daha erken çiçeklenmeye başladıkları gözlenmiştir. Derim öncesi (haziran ve temmuz) yaz budamalarının, meyvelerin olgunlaşma tarihlerini birkaç gün erkencileştirdiği, ağaç başına meyve verim miktarını azalttığı, Pazar değeri daha yüksek meyve yüzdesinde artış meydana getirdiği belirlenmiştir. Bütün türlerde en yüksek ağaç başına meyve verimi kış budama uygulaması ve tanık ağaçlarından elde edilmiştir. Budama uygulamaları yapılan ağaçlarda, sadece 101-9 badem çeşidinde 1997 yılına (%23.42) göre, 1998 yılında (% 31.49) meyve iç randımanında artış meydana gelmiş, Nonpareil badem çeşidinde ise yıllara göre meyve iç randımanında önemli bir değişkenlik meydana gelmediği belirlenmiştir. Badem, kayısı ve şeftali çeşitlerinde budama uygulamalarının meyve iriliği üzerine olan etkilerinde, yıllara göre farklılıklar olduğu saptanırken; her iki deneme yılında da kayısı ve şeftali çeşitlerinin SÇKM, pH ve % asitlik değerleri üzerine önemli bir etki meydana getirmediği belirlenmiştir. Badem, kayısı ve şeftali türlerinde yapılan yaz + kış budama uygulamalarında, uygulama dönemlerine göre ağaçların meyvelerini aynı tarihlerde olgunlaştırdığı belirlenmiştir. Kayısı ve şeftalide derim öncesi yaz budamasının ağaçlardaki meyveleri daha iyi renklendirdiği gözlenmiştir. Yapılan budama uygulamalarında, ağaçların sürgün kabuklarında saptanan karbonhidrat içerikleri bakımından yıllara göre değişik sonuçlar elde edilirken, tanık ve kış budama uygulaması yapılmış ağaçların daha yüksek karbonhidrat içeriğine sahip olduğu saptanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Budama, yaz budaması, kış budaması, karbonhidrat, meyve pomoiojisi, badem, kayısı, şeftali.