In this thesis study it is examined the foundations which placed in Manisa district belonging to Saruhan and Ottoman periods.The Dervish lodges and zawiyas took on a great task in order to settle the region which had been conquered by Ottoman conquests as a TurkishIslamic tradition. The foundations left more important marks in the city. It is seen as two separate settlement models. First one is the neighborhood which people live together, and the second one is imaret sites, in other word; Külliyes. The Masjids usually gave their names to the neighborhoods. These foundations had a great role to meet the social and economical needs of the society by establishing social facilities in any kind. With it?s jeopolitical situation, Manisa became one of the most important political centers of the state, whereupon became a settlement thatthe administrators and notables of the city make investments.Especially the foundations established by Padishah, Valide Sultan and the lineages have great importance. Even today a few of these establishments manage to survive.The study consists of the introduction, three chapters and the conclusion. In the introductory chapter; the foundation has been described, and be introduced to the route of methods and the bibliography. In the first chapter; it is examined the history of Manisa, the geographical situation and the foundations, the founders and management of the foundations. In the second chapter; it is analyzed the economical structure of the foundations, income sources, management procedures, expenditures, in the third chapter; it is examined the role of the foundations of Manisa in social life, places of worship, educational and health institutions and their importance on cultural and economical developments of Manisa and the effects of these establishments on the physical condition of the city.Key words:1. Manisa2. Foundation3. Masjid.

Bu tez çalışmasında Manisa Kazası? ndaki Saruhanoğulları ve Osmanlı dönemlerine ait vakıflar incelenmektedir. Türk ? İslâm geleneği olarak Osmanlı fetihlerinde ele geçirilen bölgenin iskânında tekke ve zaviyeler önemli görevler üstlenmişlerdir. Vakıflar şehirde daha kalıcı izler bırakmıştır. Buda iki ayrı iskan modeli olarak görülmektedir. Birincisi insanların birlikte oturdukları mahalle, ikincisi de imaret sitesi yani külliyelerdir. Mahallerde yapılan mescidler genellikle isimlerini bulundukları mahalleye vermişlerdir. Mahallelerde meydana getirilen vakıf kurumları toplumun sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılayacak her türlü sosyal tesisin yapılmasını sağlıyordu.Manisa mevcut konumu itibariyle devletin önemli siyasi merkezlerinden biri olmuş bundan dolayı da yönetici ve ileri gelenlerin yatırım yaptıkları yerleşim yeri olmuştur.Özellikle padişahların, valide sultanların ve şehzadelerin yaptırdıkları müesseseler önem arz etmektedir. Bugün bile bu kurumlardan birçoğu hala ayakta kalmayı başarabilmiştir.Araştırma, giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte; vakfın tarifi yapılmış, araştırmada takip edilecek yöntem ve kaynaklar tanıtılmıştır.Birinci bölümde; Manisa? nın, tarihi, coğrafi yapısı ve vakıfarı, vakıf kurucuları ve vakıf yönetimi, ikinci bölümde; Manisa vakıflarının ekonomik yapısı, gelir kaynakları, işletme usulleri, giderler, üçüncü bölümde; Manisa vakıflarının toplum hayatındaki yeri, ibadet kurumları, eğitim kurumları, sağlık kurumlarının Manisa?nın kültürel ve ekonomik gelişimindeki önemleri, inşa olunan yapıların şehrin fiziki durumuna etkisi araştırılmıştır. Anahtar Sözcükler:1. Manisa2. Vakıf3. Mescid.