n ABSTRACT MASTER FREE ZONES AND THEIR ROLE IN REGIONAL DEVELOPMENT Lütfü ÖZTÜRK Supervisor : Assoc. Prof. Dr. Erol ÇAKMAK 1998, Pages: 150. Jury: Assoc. Prof. Dr. Erol ÇAKMAK In this study, free zones and their role in regional development haye been investigated. In section one, we have studied different types of the free zones in respect to their features, the reasons for their appearance, their evolution in time, and their place in economics theory. The future of the zones has been estimated by considering the critics about them. In the second section, analysis about these zones have been examined in adition to their establisment aims. End of the section, we have been discussed their success in reaching establishing aims and determining factors for the success. In the third section, the role of free zones in regional economics have been discussed with respect to both developed and developing countries. Forward and backward linkages have been also examined by considering their importance in regional economy. The effects of the zones on the regions have been investigated. Finally, the zones have been evaluated as the Growth Poles. Consequently, it is suggested that the zones can play an important role in regional growth on the condition that their incentives encourage foreign and/or domestic firms to invest in. But, this role is determined by many factors such the strength of forward and backward linkages, growth potential of the region, national or local governments' policies, and features of industries operating in the zones.

ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ SERBEST BÖLGELER VE BÖLGESEL KALKINMADAKİ YERİ Lütfü ÖZTÜRK Danışman : Doç. Dr. Erol ÇAKMAK 1998, Sayfa: 150. Jüri : Doç.Dr. Erol ÇAKMAK Bu çalışmada, serbest bölgelerin ekonomik etkileri tartışılarak bu bölgelerin bölgesel kalkınmadaki yeri araştırılmıştır. Birinci bölümde, serbest bölgelerin tanımı, türleri, özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bölgelerin iktisat kuramındaki yeri araştırılmış ve tarihsel süreç içerisinde geçildikleri evrim ortaya konmaya çalışılarak, ortaya çıkış nedenleri ve geleceği incelenmiştir. İkinci bölümde serbest bölgelerin iktisadi analizi yapılmaya çalışılmış ve kuruluş amaçlan ile bu amaçlara ne ölçüde ulaşılabildiği yaşanan deneyimler ile çeşitli eleştiriler ışığında değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu bölgelerin başarısını etkileyebilecek faktörlere de, literatürden faydalanılarak kısaca değinilmiştir. Serbest bölgelerin bölgesel kalkınmadaki yerinin tartışıldığı üçüncü bölümde, bu bölgelerin bölgesel kalkınma amacıyla kullanımı ele alınmış ve bu konuda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki deneyimlere değinilmiştir. İleriye ve geriye doğru bağlantıların bölge ekonomisi açısından önemi dikkate alınarak ayrıca incelenmiştir. Serbest bölgelerin kurulduğu bölge üzerin-deki etkileri araştırılmış ve son olarak da bu bölgelerin kalkınma kutbu olarak ele alınmıştır. Sonuç olarak, serbest bölgelerin yerli ve yabancı sermayeyi cezbetmekte başarılı olmaları kaydıyla, bölgesel kalkınmada önemli bir rol oynayabileceği, fakat bu rolün de ileriye ve geriye doğru bağlantılar, bölgenin gelişme potansiyeli, hükümetlerce uygulanacak politikalar ve S.B. endüstirlerinin niteliği gibi bir çok faktöre bağlı olacağı söylenebilir.