ABSTRACT EXAMINING THE EFFCT OF HEALTH BELIEFS OF PATIENT WITH DIABETES ON THEIR CARE KIR, Emine M, Sc, Department Of Nursing Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Feray Gökdoğan September 2003, 101 pages The research has been scheduled on purpose to examine the effects of health beliefs of patient with diabetes on their care. 77 diabetics who admittes İzzet Baysal Bolu State Hospital Medikal policlinic in the city centre and Abant İzzet Baysal University Medical Faculty Hospital withing two months comprise the examples of the research. The data were acquired by scanning the related literature and by means of question from by consulting the specialists. It was evaluated (percentage, key-square, One Way ANOVA). %63.6 of type 2 diabetics are women (n.49) and majoring of them (%31.2) are between 60/69 age group. Approximately % of them (%79.9) are married, more than half of them (%58.4) are primary school graduate. The diabetes periods of type 2 diabetics vary between 1-5 years (%32.5) and 6-10 years (%32.5). Mostly they went to hospital for another complication (%50.6) inand they were diagnosed diabetes and sometimes they went to hospital for diabetes suspicion (%44.2) and they were diagnosed diabetes. The ones who take antidiabetics orally comprise the majority (%68.8); the fasting blood sugar levels of half of them are over 201 mg; besides type 2 diabetics, %64.9 of them have got another chronical disease and in addition to this it has been determined that they have got coronary disease. Half of the type 2 diabetics (%55.6) said that stress and grief are cause of the disease and it has been determined that mostly (%22.3) stress and grief increased blood sugar, the diabetics have got diabetic relatives (%42. 1). That the diabetes is a serious and mortal disease terrifies the diabetics. Type 2 diabetics take the disease seriously (X.8.0+2. 1) and as they get older they take the disease more seriously and they find the advices very useful (X:8.8±1.9). However they apply the advices in medium level (6.8+2.6). almost all of the diabetics have got important changes in their lives (%93.5) and more than half of them have got ocular problems (%63.4). Key Words: Type 2 Diabetes Mellitus, Health Belief Model, Perceived Health, Adaptation, Chronic Disease, Belief and Behaviours IV.

ÖZET DİYABETLİ HASTALARIN SAĞLIK İNANÇLARININ BAKIMLARINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ KIR, Emine Yüksek Lisans, Hemşirelik Bölümü Tez Danışmanı : Doç. Dr. Feray Gökdoğan EYLÜL 2003, 101 sayfa Araştırma, diyabetli hastaların sağlık inançlarının bakımlarına olan etkilerini incelemek amacıyla planlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Bolu İl Merkezindeki İzzet Baysal Bolu Devlet Hastanesi dahiliye polikliniğine ve Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Diyabet Eğitim ve İzlem polikiliniğine iki ayda baş vuru yapan toplam 77 hasta oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından konu ile ilgili literatür incelenerek ve uzman görüşü alınarak oluşturulan soru formu aracılığı ile elde edilmiştir. Veri değerlendirme ve istatistiksel test (yüzdelik, ki-kare, `t` testi, One Way Anova) kullanılarak değerlendirilmiştir. Tip 2 diyabetli hastaların %63.6'sını (n:49) kadınlar ve çoğunluğu (%31.2) 60/69 yaş grubunda olup, yaklaşık %'ünün (%77.9) evli olduğu yandan fazlasınınilkokul mezunu (%58.4) olduğu, öğrenim düzeyi dağılımının benzer olduğu saptanmıştır. Tip 2 diyabetli hastaların diyabet sürelerinin 1-5 yıl (%32.5) ve 6-10 yıl (%32.5) arasında aynı dağılımı gösterdiği; çoğunluğuna başka bir hastalık için muayeneye gittiklerinde (%50.6) ya da diyabet olduğundan şüphelenip sağlık kuruluşuna gittiklerinde (%44.2) diyabet tanısı konduğu; oral antidiyabetik tedavisi alanların (%68.8) çoğunluğu oluşturduğu; yaklaşık yarısının (%41.5) açlık kan şekeri düzeylerinin 201 mg ve üzerinde seyrettiği; tip 2 diyabetin yanısıra %64.9'unun başka bir kronik hastalığı olduğu ve diğer kronik hastalık olarak %'ünde kalp-damar hastalığı olduğu bulunmuştur. Tip 2 diyabetli hastaların yarısının stres ve üzüntüyü (%55.6) diyabete yakalanma nedeni olarak gösterdiği, çoğunlukla (%22.3) stres ve üzüntünün kan şekerlerini yükselttiği, hastaların %'ünün çevresinde tanıdığı diyabetli bulunduğu ve bunların %42.1'ini birinci derece yakını olan aileden birilerinin oluşturduğu, diyabetin ciddi ve ölümcül bir hastalık olmasının kendilerini korkuttuğu saptanmıştır. Tip 2 diyabetli hastaların diyabeti oldukça ciddi (X:8.0±2. 1) algıladıkları, yaşla birlikte diyabetin ciddiyetini algılama puan ortalamalarının artış gösterdiği, diyabete ilişkin önerileri oldukça yararlı buldukları (X: 8. 8+ 1.9) buna karşın diyabetle ilgili önerileri orta düzeyde uyguladıkları (6.8+2.6), hastaların tamamına yakınının (%93.5) hastalığa bağlı yaşam biçiminde değişiklik olduğu, yarısından fazlasında (%63.4) göz sorunlarının olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabetes Mellitus, Sağlık İnanç Modeli, Algılanan Sağlık, Hastalığa Uyum, Kronik Hastalık, İnanç ve Tutumlar. vı.