In Islam mosque is the most important structure type of religious architecture, whilethe use of the historical mosque is still common the design and construction of thenew mosques continues as well. As in all buildings, historical and contemporarymosquesit is inportant to ensure conditions of visuality, auditory, thermal etc. Ensuringcomfort conditions to determin the optimum value, caries great importance in termsof both design criteria and evaluation of the current situation.Analyzing studies about the acoustics in religious places, it is seen that they are quite alarge part of Christian church venue. Different types of actions are tested in thesespaces such as music, rituals, worship etc. As well as many more of that kind.However, Muslims worship spaces include less or limited works related to the acousticin field of architecture. For mosque spaces are used parameters calculated for churcessince they are only reference in this field but we must consider that calculations madefor churces do not match with those of mosques since values for churches are muchmore different with those of mosque.The most important project CAHRISMA on acoustic comfort criteria in mosque is madeby European Union research project along with YTU Building Physics ScienceDepartment who carried out the leadership of the project. xviiiThis project examined Sinan Mosque, and recommended optimum reverberation tvalues for the mosque, although a very important development in this area, work iscarried out only based on three mosques. It is important to examine the variousexamples of the consistency of the value proposition.On the other hand the multitude of newly designed and built mosques along with thearchitectural heritage mosques in our country, have false and unscientific soundingpractices on these mosques, make such studies more important and urgent.Based on all these evaluations, the purpose of this thesis was determined to be theacoustical examination of the Ottoman mosque architecture of the Classical Period andthe subjective and objective acoustic evaluation of a typical mosque to be selected andto contribute to the work in this area.Within the scope of this thesis, firstly the concept of classical period in Ottomanarchitecture was examined and then six of Ottoman mosque classification works,which were made by scientists with different disciplines of architecture. From thesesix works of Ottoman classical period domed mosques have been studied in terms ofacoustic parameters. Various key concepts that are needed during the measurementsare explained and examples are given from the volume acoustics studies done on thehistoric mosques. Sultan Ahmet Mosque was chosen as the classical period Ottomanmosque to be worked on in this work. Measurements of volume acoustics were carriedout on this mosque. Also, when the mosque was full, the reflection period wascalculated by moving from the acceptance andin the end the values were compared.In addition, observations were made at different times in the interior volume of themosque and discussed with the officials. As a result, the data obtained in this study willprovide architects and restoration specialists with scientific results that will lead tomosque designs or restorations while producing data on voice design.Keywords: Classical ottoman architecture, mosque acoustics, acoustics, mosqueclassification, optimum reflection period, volume acoustics, Sultan Ahmet Mosque(Blue Mosque).

İslam dini mimarisinin en önemli yapı türü camiler olup, tarihi camilerin kullanımlarıdevam ederken, yeni camilerin tasarımları ve yapımları da sürmektedir. Tüm yapılardaolduğu gibi, tarihi ve güncel camilerde de görsel, işitsel, ısısal vb. konfor koşullarınınsağlanması önemlidir. Konfor koşullarının sağlanmasında, optimum değerlerinbelirlenmiş olması, hem mevcut durum değerlendirmeleri hem de tasarım ölçütleriaçısından büyük önem taşır.Dini mekânlardaki akustik ile ilgili olarak yapılan çalışmalar incelendiğinde, bunlarınoldukça büyük bir kısmının hristiyanlık'ın ibadet mekânı olan kiliseler üzerine olduğugörülür. Bu çalışmalar, kiliselerdeki farklı eylemleri (müzik, ayin, ibadet vb.) ve farklımezhepleri kapsayan oldukça geniş bir yelpazeyi içermektedir. Buna karşınMüslümanların ibadet mekânları olan camilerdeki mimari akustik çalışmaları daha yenitarihli ve sınırlı sayıdadır. Bunun doğal sonucu olarak da camilerin akustik tasarımındagözönüne alınması gereken özgün kriterler belirlenmemiştir. Camilerle ilgiliçalışmalarda ağırlıklı olarak kiliseler için yapılmış bulunan çalışmalar ve kullanılanparametreler referans alınmaktadır. Oysa bilindiği gibi kiliselerdeki ses kaynakları vetürleri ile camilerdekiler arasında, hacmin akustik değerlendirmesini doğrudanetkileyecek önemli ayrımlar vardır.Camilerdeki akustik konfor kriterleri ile ilgili en önemli çalışma bir Avrupa BirliğiAraştırma Projesi olan ve YTÜ Yapı Fiziği Bilim Dalı'nın önderliğinde yürütülenCAHRISMA Projesidir. Bu projede Sinan Camileri incelenmiş ve camiler için optimum xviyansışım süresi değerleri önerilmiş olması bu alanda çok önemli bir gelişme olsa da,çalışma yalnızca üç camiye dayalı olarak gerçekleştirildiğinden, öneri değerlerintutarlılığının farklı örnekler üzerinde irdelenmesi önemlidir.Öte yandan ülkemizdeki mimari miras niteliği taşıyan camiler yanında yeni tasarlananve inşa edilen çok sayıda camiyi ve bu camilerdeki yanlış ve bilimsel olmayanseslendirme uygulamalarının çokluğu, butür çalışmaları daha önemli ve acil kılmaktadır.Tüm bu değerlendirmelerden hareketle bu tezin amacı, Klasik Dönem Osmanlı camimimarisinin akustik yönden incelenmesi ve seçilecek tipik bir caminin öznel ve nesnelakustik değerlendirilmesinin yapılması ile bu alandaki çalışmalara katkıda bulunmakolarak belirlenmiştir.Bu tez kapsamında, öncelikle Osmanlı mimarisinde klasik dönem kavramı irdelenmiş veardından mimarlığın farklı disiplinlerine sahip bilim insanlarınca yapılmış olan, Osmanlıcamisi sınıflandırma çalışmalarından altı tanesi aktarılmıştır. Bu çalışmalardanhareketle, klasik dönem Osmanlı kubbeli camilerinin akustik parametreler açısındansınıflandırılması çalışması yapılmıştır. Yine ölçümler sırasında gerekli olacak çeşitlianahtar niteliğindeki kavramlar açıklanarak, tarihi camilerle ilgili yapılmış bulunanhacim akustiği çalışmalarından örnekler verilmiştir. Bu veriler işığında üzerindeçalışılacak olan klasik dönem Osmanlı Camisi olarak Sultan Ahmet Camii seçilmiştir. Bucamide hacim akustiği ölçümleri gerçekleştirilmiş olup, ayrıca caminin tam dolu olmasıkabülünden hareketle yansışım süresi hesapları yapılmış ve değerler karşılaştırılmıştır.Ayrıca cami iç hacminde farklı zamanlarda gözlemler yapılarak görevlilerlegörüşülmüştür. Sonuç olarak, bu çalışmada elde edilen veriler ışığında bir yandanmimarlara ve restorasyon uzmanlarına cami tasarımları ya da restorasyonlarda yolgösterecek, öte yandan da seslendirme tasarımlarında veri oluşturacak bilimselsonuçlar sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Klasik osmanlı mimarisi, cami akustiği, akustik, camisınıflandırılması, optimum yansışım süresi, hacim akustiği, Sultan Ahmet Camii.