The main concern of the thesis is to expose the specifically critical thrust of Kant?s conception of genius. The guiding thread of our investigation is Kant?s conceptualization of taste as the discipline of genius. We argue that this conception arises against the background of a larger context of themes and problematics that concern critical philosophy in general. To this aim we will first provide a preliminary account of Kant?s theory of genius in Critique of Judgment with a view to investigating the implications of this theory for the relationship between art and thought. In that part of the investigation we will try to identify a crucial moment in Kant?s account of artistic creativity, a moment at which we come across a complex relationship between the expansion and the gathering of thought in the presentation of aesthetic ideas. With this identification at hand, we pass on to the contribution of taste to genial creation in order to show how genius, within the dynamics of the critical text, becomes a figure which registers the question of creativity and novelty within the basic parameters of critical philosophy. We do this by showing that disciplining genius becomes necessary due to the contribution of the power of imagination in genial creation, which contribution, while constituting the properly genial element of such creation, jeopardizes it, since imagination, not only in artistic creativity but also in the traditional metaphysics which is a target of Kantian critique, is susceptible to becoming excessively productive and therefore to lending itself to illegitimate uses. The offences of such an excessive imagination, we will try to demonstrate, are correlated in Kant?s view with fanaticism and madness, and this raises the stakes of the disciplining of genius beyond the immediate context of the discussion on fine arts and artistic creativity, relating it to critical philosophy in general.

Bu tezin esas amacı, Kant'ın deha anlayışının ne ölçüde eleştirel felsefesinin bir parçası olduğunu gözler önüne sermektir. Kant'ın beğeniyi dehanın disiplini olarak kavramsallaştırması bu tezin temel hareket noktasını oluşturur. Bu kavramsallaştırmanın, eleştirel felsefenin genelini ilgilendiren birtakım izlekler ve sorunsallar bağlamında ortaya çıktığını iddia edeceğiz. Bunu yapmak için de öncelikle Kant'ın Yargı Gücünün Eleştirisi'nde ortaya attığı deha kuramının üzerinden, bu kuramın sanat ile düşünce arasındaki ilişkiye dair içerimlerini incelemek maksadıyla geçiyoruz. İncelemenin bu aşamasında Kant'ın yaratıcılık anlayışındaki can alıcı bir noktayı saptamaya çalışıyoruz; bu can alıcı noktada, estetik idelerin sunumunda düşüncenin genişlemesi ile derlenip toparlanması arasında karmaşık bir ilişki karşımıza çıkar. Bu saptamayı yaptıktan sonra, eleştirel metnin dinamikleri dâhilinde dehanın, yaratıcılık ve yenilik sorusunu eleştirel felsefenin temel parametrelerine kaydeden bir figür haline dönüştüğünü gösterebilmek için beğeninin dehanın yaratımına olan katkısına eğiliyoruz. Bunu da, dehanın disipline edilmesi gereğinin, sadece sanatsal yaratım meselesi bağlamında değil, Kant'ın metafizik eleştirisini ilgilendiren daha genel bağlamlarda da yaratıcılıkta aşırıya kaçarak meşru kullanım sınırlarını aşmaya meyleden bir yeti olduğunu gördüğümüz hayalgücünün dehanın yaratımına yaptığı katkı yüzünden ortaya çıktığını göstererek yapıyoruz. Böylesi gayrimeşru bir aşırılıkla işlediği cürümler yüzünden hayalgücü, dehanın eserindeki yaratıcılığın kökeninde yer almasına rağmen, Kant'ın eleştirel felsefesi bağlamında dehayı bağnazlık ve deliliğe yakınlaştırarak dehanın yaratıcılığını tehlikeye atar. Bu durum, dehanın disipline edilmesi meselesinin önemini, güzel sanatlar ve sanatsal yaratımla ilgili tartışmanın ötesine taşıyıp eleştirel felsefenin geneliyle ilişkilendirir.