The purpose of this study is comparision to clinical, laboratory and cardiopulmonary effects of desflurane, detomidin and medetomidine combinations in horses. The study was done in Department of Surgery, at faculty of veterinary medicine in the University of Selcuk.Eight healthy horses, mean body weight 275+ 56 kg, 6,8+ 5 aged, 4 mare and 4 female were used as a materials. The horses were dived four groups; first group desflurane-detomidine, second group desflurane-detomidine-atipamezole, third group desflurane-medetomidin and fourth group desflurane-medetomidine-atipamezole. For the elimination effect of individual differences, same horses were used for each groups. Before experiments all horses were taken a rest two weeks intervals. Premedication, detomidine (25µg/kg) (Domosedan, 50mg/10ml, Pfizer) and medetomidine (7µg/kg) (Domitor, 10mg/10ml, Pfizer) were induced. For induction midazolam (0,03mg/kg) (Demizolam 15mg/3ml, DeltaSelect Gmbh) and ketamine (2,2mg/kd) (Ketasol %10, 2500mg/25ml, Bremer Pharma Gmbh) were induced. Inhalation anaesthesic ajent Desflurane (Suprane, Eczacıbaşı Baxter) were used after induction. At the and of the anaesthesia atipamezole (0,06mg/kg) (Antisedan 50mg/10ml, Pfizer) was given by IV to II. and IV groups. Prior to anaesthesia, general examinations were made and results recorded to the forms. The animals are weighed and blood were taken for hematology and biochemically analyses. Cardiovascular systems findings and EKG traces were also taken by Bio-rad monitor. Blood and EKG traces were taken for same objective during the anesthesia within 15, 30, 60, 90 minutes and 24.hour. After induction of anaesthesia falling down time, loss of palpebral reflex, palpebral reflex return, loss of spontenous respiration, starting time of spontaneous respiration, extubation time and standing time were recorded.As a result of this study, the anaesthesic procedure and desflurane are seen an ideal volatil agent for horses. Especially desflurane can easily be used in the cardiovascular system, liver and urinary system in patients, but caution is recommended to use values above the MAC. Because the alveolar concentration of desflurane was concluded that rapid change and can make negativity in the cardiovascular system. Desflurane must be used with ?-2 agonist agents and thus should be prevented that the heartbeat rhythms slows down and arterial blood pressure. In addition, the duration of ?-2 agonist agents action and the effects of organs and system effects were must be taken into consideration. If the agent of ?-2 antagonist for use long time anaesthesia higer doses suggested.Key Words: Horse; Desflurane; Detomidine; Medetomidine; Atipamezole.

Bu çalışmanın amacı; atlarda desfluran-detomidin ve medetomidin kombinasyonlarının klinik, laboratuar ve kardiyopulmoner etkilerinin karşılaştırılmasıdır. Çalışma Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Cerrahi Anabilim Dalında gerçekleştirildi.Çalışma materyalini ağırlıklar ortalaması 275+ 56 kg, yaşları ortalaması 6,8+ 5, 4 erkek ve 4 dişi olmak üzere her biri 8 sağlıklı atlardan oluşan toplam 4 adet grup oluşturdu. Gruplar; detomidin-desfluran, detomidin-desfluran-atipamezol, medetomidin-desfluran, medetomidin-desfluran-atipamezol olarak oluşturuldu. Çalışmada bireysel farklılıkların ortadan kaldırılması için, oluşturalan gruplarda aynı atlar değerlendirildi. Her bir çalışma grubu başlamadan önce atlar 15 gün süre ile dinlendirildi. Hayvanlara premedikasyon uygulaması detomidin (25µg/kg) (Domosedan, 50mg/10ml, Pfizer) ve medetomidin (7µg/kg) (Domitor, 10mg/10ml, Pfizer) ile yapıldı. İndüksiyon ise midazolam (0,03mg/kg) (Demizolam 15mg/3ml, DeltaSelect Gmbh) ve ketamin (2,2mg/kd) (Ketasol %10, 2500mg/25ml, Bremer Pharma Gmbh) ile gerçekleştirildi. Volatil ajan olarak desfluran (Suprane, Eczacıbaşı Baxter) kullanıldı. Anestezi bitiminde II ve IV. gruplara atipamezol (0,06mg/kg) IV olarak (Antisedan 50mg/10ml, Pfizer) uygulandı. Anesteziden önce atların genel muayeneleri yapılarak sonuçlar oluşturulan formlara kaydedildi. Hayvanların vücut ağırlıkları tartılarak anestezi öncesi hematolojik, biyokimyasal ve kardiyovasküler değerlendirmeler için kan ve EKG traseleri (0. dakika) alındı. Tüm hayvanlardan anestezi süresince de 15, 30, 60, 90 dakikalarda ve 24. saatte aynı amaçla kan alınıp, EKG değerleri kaydedildi. Hayvanların anestezisi sırasında, uyanma aşamasında ve ayağa kalkışında ise; preanestezik enjeksiyon etki süresi, midazolam+ketamin enjeksiyon etki süresi, hayvanın yere düşme zamanı, palpebral refleks kaybolma zamanı, spontan solunum kaybolma, palpebral refleks geri dönüş zamanı, spontan solunumun geri dönüş zamanı ve ekstübasyon zamanı gibi parametreler dikkate alındı ve kaydedilip değerlendirildi.Bu çalışmanın sonucunda uygulanan anestezi prosedürünün atlarda güvenli olarak kullanılabileceği ve desfluranın atlar için ideal bir volatil ajan olduğu görüldü. Desfluran'ın özellikle kardiyovasküler sistem, karaciğer ve üriner sistem hastalarında rahatlıkla kullanılabileceği fakat MAC değerinin üstündeki değerlerde dikkatli kullanılması önerilmektedir. Çünkü desfluranın alveoler konsantrasyonun hızlı değişimi kardiyovasküler sistemde olumsuzluk oluşturabileceği kanısına varıldı. Premedikatif ajanlarla beraber kullanılmalı ve bu sayede kalp atımını hızlandırması ve arteriyel kan basıncını düşürmesinin önüne geçilmelidir. Ayrıca kullanılan premedikatif ilaçların etki sürelerinin, organ ve sistemlere etkilerinin dikkate alınmasının gerekli olduğu görüldü. Anestezi sonrası kullanılacak olan ?-2 adrenoseptör antagonistlerinin özellikle uzun süreli anestezi sonrası uygulanacaksa daha yüksek dozlarda kullanılması gerektiği önerildi.Anahtar Sözcük: At, Anestezi, Desfluran, Detomidin, Medetomidin, Atipamezol.