Tez detayları

Chemical composition of precipitation in different parts of turkey = Türkiyenin çeşitli bölgelerindeki yağışın kimyasal birleşimi

Yazarlar:

Ayakli, Gül

Yayıncı:

Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Ana Başlıklar:

Mühendislik ve uygulamalı operasyonlar

Belge Tipi:

Tezler

Program Tipi:

Yüksek Lisans

Yayın Tarihi:

12/2013

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2000298685

Anahtar sözcükler:

Çevre Mühendisliği

Özet

In this study major ion composition of rain water samples collected at General Directorate of Meteorology Antalya, Balıkesir and Trabzon rain sampling stations were analyzed. The major ions SO42-, NO3-, NH4+, Cl-, Ca2+, K+ and Na+ were analyzed by ion chromatography. Data generated in these stations are compared to evaluate how chemical composition of rainwater changes as air masses travel on the Anatolian plateau. Data also demonstrate how rainwater composition varies seasonally at different parts of Turkey. Reasons behind these variations are investigated using statistical tools. Multivariate statistical tool Positive Matrix Factorization was used to understand types of sources affecting precipitation composition at different locations in Turkey. As a result, four types of factors were resolved as long range transport, crustal emissions, sea salt and fertilizer usage. Similarly, trajectory statistics are used to understand locations of sources. Data evaluation heavily base on back trajectory information. Back trajectories, arriving the stations at the mid day of every sample, were collected using HYSPLIT trajectory model. HYSPLIT is 3D isentropic trajectory model developed by the US National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). The model will be run at NOAA computers and results are transferred to our computers.

Bu çalışmada Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Antalya, Balıkesir ve Trabzon illerindeki yağmur örnekleme istasyonlarından toplanan yağmursuyu örneklerinin iyon birleşimleri analiz edilmiştir. SO42-, NO3-, NH4+, Cl-, Ca2+, K+ ve Na+ gibi iyonların analizleri iyon kromatografisi ile yapılmıştır. Bu ölçümlerden elde edilen sonuçlar ile hava kütlelerinin Anadolu platosunda taşınması ile yağmur suyunun kimyasal birleşiminin nasıl değiştiği karşılaştırılmıştır. Bunun yanı sıra bu sonuçlar Türkiye'nin değişik bölgelerindeki yağmursuyu birleşiminin dönemsel olarak nasıl değiştiğini de göstermektedir. Bu değişimlerin arkasında yatan sebepler istatistiksel hesaplamalarla incelenmiştir. Türkiye'nin farklı lokasyonlarındaki yağış birleşimini etkileyen kaynakları anlayabilmek için çok-değişkenli istatistiksel bir yöntem olan Pozitif Matris Faktorizasyonu kullanılmış ve dört kaynak ayrıştırılmıştır. Bunlar uzun mesafeli kirleticiler, toprak emisyonları, deniz tuzu ve tarımda kullanılan gübreleme faktörüdür. Aynı şekilde kaynakların lokasyonlarının tayininde yörünge istatistikleri kullanılmıştır. İstasyonlara her gün ortasında gelen geri yörünge bilgileri, National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) tarafından geliştirilmiş, 3D, eş entalpili bir yörünge modeli olan HYSPLIT yörünge modeli kullanılarak toplanmaktadır. Bu model NOAA bilgisayarlarında çalıştırılır ve sonuçlar bizim kullandığımız bilgisayarlara aktarılır.

Tez detayları

Chemical composition of precipitation in different parts of turkey = Türkiyenin çeşitli bölgelerindeki yağışın kimyasal birleşimi

Yazarlar: Ayakli, Gül

Yayıncı: Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Ana Başlıklar: Mühendislik ve uygulamalı operasyonlar

Belge Tipi: Tezler

Program Tipi: Yüksek Lisans

Yayın Tarihi: 12/2013

Belge Dili: İngilizce

Document ID (Org No.): 2000298685