SUMMARY LEVELS OF HOMOCYSTEIN, S-ADENOSYLMETHIONINE AND ANTIOXIDANTS IN PATIENTS WITH HYPER- AND HYPOTHYROIDISM This study was carried out in 22 newly diagnosed hypothyroid (12 men, 10 women) and 30 newly diagnosed hyperthyroidism (10 men, 20 women) patients from the Endocrinology Department of Atatürk University Yakutiye Research Hospital. Fifteen similary age- and sex-matched healthy volunteers (8 men and 7 women) were taken as control group. In these patient and control groups, plasma homocystein (Hey), S- adenosylmethionine (SAM), serum malondialdehyde (MDA) and nitic oxide (NO) levels, superoxide dismutase (SOD) and glutathione peroxidase (GSHPx) activities were determined and the relations of these parameters were investigated. In the patients with hyperthroidism the mean plasma Hey levels (X ± SD; 8.4 ± 1.9 umol/L) was lower than those of the control group (9.1±2.8 umol/L), but this was statistically insignificant. It was observed that SAM levels of the same patient group (150.6 ± 29.6 nmol/L) were low in comparison to the control group (187.1 ± 20.8 nmol/L, p<0.05). It was also seen that plasma Hey (17.9±4.9 umol/L) and SAM (237.4±34.5 nmol/L) levels were higher in the hypothyroid group than in the control group (p<0.01 for Hey and SAM). MDA levels of the control group (23.5±7.4 mmol/L) were lower than those to both the patient groups (for hyperthyroid group: 27.7±7.8 mmol/L, p<0.01 and for hypothyroid group: 26.5±9.9 mmol/L, p<0.05). While there was not any significant difference between the control group (27.7±8.4 U/mL) and hyperthyroid group (28.12±7.6 U/mL) for the means of NO levels, the difference between the control group and hypothyroid group (17.2±8.7 U/mL) was statistically significant (p<0.01).SOD activities of patients with hyper- and hypothyroidism (1.8±0.1 U/mL, 237±0.7 U/mL, respectively) were lower than those of the control group (3.4±0.7 U/mL), (p<0.01 for hyperthyroid, p<0.05 for hypothyroid). There was no significant difference in GSHPx activities between control group (1927±534.8 U/mL) and patient groups (hyperthyroid: 1967±263.6 U/mL, hypothyroid: 2026.2±587.5 U/mL). In the correlation analysis, it was found that there were negative correlation between FT4 and SAM levels (r = -0.409, p<0.05) and positive correlation between FT3 and NO levels (r = 0.431, p<0.05) in hypothyroid group. There were negative correlation both between TSH and MDA levels (r = -0,482, p<0.05) and between FT3 levels and GSHPx activities (r = -0.479, p<0.05) in hyperthyroid group. In conclusion, it was not observed any direct correlation not only between increased Hey and SAM levels and the levels of thyroid hormones, but also between increased oxidative stress and decreased antioxidant capacity in the patients with hypothyroidism. In the patients with hyperthyroidism, it was found that Hey and SAM levels were low as compared with the control group independent of thyroid hormones. In these group in which oxidative stress was high, there was not any significant correlation between Hey and SAM levels and antioxidants. Key World: Homocystein, S-adenosylmethionine, hyperthyroidi, hypothyroidi And oxidatif stress.

ÖZET Bu çalışma Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Yakutiye Araştırma Hastanesi Endokrinoloji Kliniğinde teşhis konulup henüz tedavi başlamamış gönüllü 22 hipotiroidili (12 erkek,10 kadın), 30 hipertiroidili (10 erkek, 20 kadın) hasta ve 15 sağlıklı (8 erkek, 7 kadın, hiçbir sistemik ve patolojik rahatsızlığı olmayan) kişi üzerinde gerçekleştirildi. Bu hasta ve kontrol gruplarında plazma homosistein (Hey), S- adenozilmetiyonin (SAM) ve serum malondialdehit (MDA), süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GSHPx) ve nitrik oksit (NO), seviyeleri tespit edilerek aralarındaki ilişki incelendi. Hipertiroidili hasta grubunda ortalama plazma Hey düzeyi, (X ± SD; 8.4 ± 1.9 umol/L) kontrol grubuyla karşılaştırıldığında (9.1±2.8 umol/L) daha düşük olduğu tespit edildi ama bu istatistiksel olarak anlamsızdı. Aynı hasta grubunda ölçülen ortalama SAM düzeylerinin (150.6 ± 29.6 nmol/L) kontrol grubuna kıyasla (187.1 ± 20.8 nmol/L) daha düşük olduğu gözlendi (p<0.05). Hipotiroidili grupta plazma Hey (17.9 ± 4.9 umol/L) ve SAM (237.4 ± 34.5 nmol/L) düzeylerinin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu görüldü (p<0.01 Hey ve SAM için). Kontrol grubu MDA (23.5±7.4mmol/L) seviyeleri her iki hasta grubundan da (hipertiroidi için: 27.7±7.8 mmol/L, p<0.01 ve hipotiroidi için: 26.5±9.9 mmol/L, p<0.05) düşüktü. Ortalama NO değerleri açısından kontrol grubuyla (27.7±8.4 U/mL) hipertiroidili grup (28.12±7.6 U/mL) arasmda önemli bir fark yok iken (p>0.05), hipotiroidili grup (17.2±8.7 U/mL) arasmdaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (pO.01). Hiper ve hipotiroidili hasta gruplarında ölçülen SOD (1.8±0.1 U/mL, 2.37±0.7 U/mL) aktiviteleri kontrol grubundan (3.4±0.7 U/mL) düşüktü, (hipertiroidi için p<0.01, hipotiroidi için: p<0.05). GSHPx açısmdan kontrol (1927.3±534.8 U/mL) grubu ile hasta grupları (hipertiroidi: 1967.1±263.6 U/mL, hipotiroidi: 2026.2±587.5 U/mL) arasmda önemli bir fark yoktu.Yapılan korelasyon analizlerinde, hipotiroidili hasta grubunda FT4 ile SAM arasında negatif korelasyon (r = -0.409, p<0.05) FT3 ile NO değerleri arasında pozitif korelasyon (r = 0.431, p<0.05) olduğu tespit edildi. Hipertiroidili hasta grubunda, TSH ile MDA düzeyleri arasında (r = -0,482, p<0.05) ve FT3 ile GSHPx aktivitesi arasında negatif bir korelasyonlar (r - -0.479, p<0.05) olduğu belirlendi. Sonuç olarak hipotiroidili hasta gruplarında artan homosistein ve SAM seviyeleri ile tiroid hormonları arasında arasında direkt bir ilişki saptanamadığı gibi bu grupta artan oksidatif stres ve antioksidan düzeylerindeki azalma ile de bir korelasyon bulunamadı. Hipertiroidili hasta grubunda Hey ve SAM düzeyleri kontrol grubuna göre yine tiroid hormonlarmdan bağımsız olarak düşük bulundu. Oksidatif stresin daha yüksek olduğu bu grupta Hey ve SAM ile antioksidanlar arasında korelasyon bulunamadı. Anahtar kelimeler: Homosistein, S-adenozilmetiyonin, hipertiroidi, hipotiroidi, oksidatif stres.