The aim of this study was to determine the potential nutritive value of twelve tree leaves around Erbil province in northern Iraq using the chemical composition including condensed tannin, in vitro gas production, ME and OMD. Species had a significant effect on the chemical composition, in vitro gas production, metabolisable energy and organic matter digestibility of tree leaves from Erbil province in northern Iraq. The CP content ranged from 9.23 to16.23 %, with Robinia pseudoacacia having the highest content. The content of NDF and ADF ranged from 17.93 to 59.32 % and 10.43 to 38.19 % respective-ly. The content of Punica granatum was significantly lower than the others. The CT ranged from 1.04 to 14.45 % with Sambucus nigra having lowest tannin. The content ME and OMD ranged from 7.4 to 10.76 ml kg and 47.12 to 71.14 % respectively. The content of Prunus armeniaca was higher than others. The (CH4%) content of tree leaves ranged from 17.54 to 22.44 % with Prunus dulcis having the higher methane. The content of TGP and CH4 (ml) ranged from 23 to 44.5 ml and 4.52 to 8.7ml respectively. The content of popu-lous euphrtica was lowest than the others.The most of tree leaves studied in the current study have considerable amount of crude protein and metabılisable energy which are enough to meet the requirement of the ruminant animals for maintanence and production. However leaves from Juniperus ox-ycedrus have higher condensed tannin which would be detrimental to ruminant animals. Therefore condensed tannin content of leaves from Juniperus oxycedrus should be taken into consideration when leaves from Juniperus oxycedrus were included into ruminant diets. Condensed tannin contents of most of tree leaves studied in the current study was lower than 2%, which is suggesting that these tree leaves could be used as alternative for-age to reduce the risk of bloating and methane emission in ruminants. These findings may offer good knowledge on the chemical composition and potential nutritive value of twelve plant species for farmers in Erbil province in northern Iraq to identify the best sources for their ruminant animals.

Bu çalışmanın amacı, Irak'ın Erbil şehrinden toplanan bazı ağaç yapraklarının potansiyel besleme değerini, kimyasal kompozisyonunu, tanin içeriğini, in vitro gaz üreti-mini, metabolik enerji ve organik madde sindirim derecesini belirlemektir. Tür ağaç yapraklarının kompozisyonunu, in vitro gas üretimini, metan üretimini önemli derecede etkilemiştir. Ağaç yapraklarının ham protein içeriği %9.23 ile 16.23 arasında değişmiş olup en yüksek protein içeriği Robinia pseudoacacia 'dan elde edilmiştir. Ağaç yapraklarının NDF ve ADF içerikleri sırasıyla %17.93 ile 59.32 ve %10.43 ile 38.19 arasında değişmiş olup Punica granatum elde edilen yapraklar diğerlerinden farklı bulunmuştur. Kondense tanen içeriği %1.04 ile 14.45 arasında değişmiş olup en düşük tanen içeriği Sambucus nigra ağacından elde edilmiştir. Metabolik enerji ve organik madde sindirim derecesi sırasıyla 7.4 ile 10.76 MJ/kg ve %47.12 ile 71.14 arasında değişmiştir. Prunus armeniaca ağaç yaprakları diğerlerinden farklıdır. Metan gaz yüzdesi %17.54 ile 22.44 arasında değişmiş Prunus dulcis ağaç yaprakları en yüksek metan içeriğine sahip olmuştur. Toplam gaz ve metan üretimi 23 ile 44.5 ve 4.52 ve 8.7 ml arasında değişmiş olup en yüksek metan üretimi populous euphrtica ağaç yaprağından elde edilmiştir.Bu çalışmaya konu olan ağaç yapraklarının çoğu ruminant hayvanların yaşama ve verim payını karşılayacak düzeyde olup protein içeriği, metabolik enerji içeriği ve organic madde sindirim derecesi yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte Juniperus oxycedrus yapraklarının kondense tanen içeriği yüksek olmasından dolayı ruminant rasyonlarına katılırken kondense tanenin zararlı etkileri göz önüne alınmalıdır. Kondense tanen içeri-kleri %2'den düşük olan ağaç yapraklarını hayvanlarda gaz oluşumu önlemek ve metan emisyonunu azaltmak için kullanılabilir. Bu tezde ağaç yapraklarının kompozisyonu ve potensiyel besleme değeri ile ilgili elde edilen bilgiler Irak'ın Erbil şehrinde yaşayan çiftçilerin ruminant hayvan besleme de kullabileceği iyi bir bilgi sunacaktır.