For over a century since it has been published, James Joyce's Ulysses which wassubject to countless legends and numerous research brought along the discussions of`untranslatability/translatability`. In this regard, this study pursues primarily thediscussions of untranslatability/translatability and retranslation over James Joyce'sUlysses which was considered as an 'untranslatable novel' for many years in Turkeyas well. Afterwards due to the prominent position of Ulysses and Joyce within theWorld Literature and Comparative Literature, these two interlinked concepts hasbeen discussed accordingly. Finally, the role of translation within those concepts andthe function of retranslation in canonization process has been carefully analyzed. Inorder to locate the translations of Ulysses in Turkish literary polysystem, detailedanalysis starting from the 1980s -the period in which the discussions ofuntranslability of Ulysses was brought forward- up to 2012 -the year in which theretranslation was published- portraying transformation and evolution of the Turkishpublishing sector was performed. The analysis presents evaluations in the light ofBerman's `translation horizon` concept.Since Ulysses is regarded as a vanguard of modernist novel in the source culture,sheding light to the dichotomy between the concepts of modernism and modernitywas considered inevitable. After this discussion, the study turned its focus to thestream of consciousness technique which is a distinguishing feature of modernistnovel and its importance in terms of translation was emphasized. Subsequently, theplace of Ulysses in source culture, its position in the literary canon and novelties that it has brought along to the novel genre were contextualized to see how the concept of untranslability was percevied in Ulysses translations abroad. In the last chapter of this study, three different Turkish translations of Penelope episode of Ulysses which distinguishes itself according to structural, stylistic and formal linguistic features and special use of stream of consciousness technique, were evaluated according to translator decisions and strategies.

Yayımlanmasının üzerinden geçen yüz yıl boyunca hakkında pek çok efsanetüretilen, üzerine sayısız araştırma, inceleme yazıları yazılan James Joyce'un Ulyssesromanı, 'çevirilemezlik/çevrilebilirlik' tartışmalarını da beraberinde getirmiştir. Butez çalışmasında öncelikle Türkiye'de de uzun yıllar 'çevrilemez eser' olaraknitelendirilen James Joyce'un Ulysses romanının Türkçedeki çevirileri üzerindençevrilemezlik/çevrilebilirlik ve yeniden çeviri tartışmalarının izleri sürülmüştür.Ardından Ulysses'in ve Joyce'un dünya edebiyatındaki ve edebiyat kanonundakiönemli konumu nedeniyle dünya edebiyatı kavramı, karşılaştırmalı edebiyatkavramıyla ilişkilendirilerek tartışılmıştır. Söz konusu kavramda çevirinin yeri,ardından yazarın ve yapıtın kanonlaştırılmasında yeniden çeviri olgusunun işlevi gibikonular odak noktasına alınarak incelenmiştir. Ulysses çevirilerini Türkiye'dekiçeviri dizgesinde konumlandırmak için Ulysses'in çevrilemezlik tartışmalarınınortaya atıldığı 1980'li yıllardan yeniden çevirisinin yapıldığı günümüze kadarTürkiye'deki çeviri ve yayıncılık sektörünün gösterdiği değişim ve dönüşümlerayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Bu inceleme Berman'ın çeviri ufku kavramıışığında değerlendirilip sunulmuştur.Ulysses kaynak kültürde modernist romanın öncülerinden sayıldığından modernizmve modernleşme karşıtlığı ele alınmış, modernist roman ve modernist romanın ayırtedici özelliği sayılan bilinç akışı tekniğinin özellikleri açıklanmış ve bu özelliklerinçeviri açısından önemi vurgulanmıştır. Ulysses'in kaynak kültürdeki yeri, edebiyatkanonundaki konumu ve roman janrına getirdiği yenilikler bağlamında romanın diğerdillerdeki çevirileri de göz önüne alınarak `çevrilemezlik` bağlamında incelenmiştir.Çevrilemezlik tartışmasının farklı ülkelerde geçerliliğinin ve güncelliğinin izlerisürülmüştür. İnceleme kısmında Ulysses'in bilinç akışı tekniğini kullanma biçimindebelirleyici olan yapısal, biçemsel ve biçimsel özelliklerine göre farklıkonumlanabilecek olan Penelope bölümünün Türkçedeki üç çevirisi çeviri kararları açısından değerlendirilmiştir.