The research aims to enlighten the importance of Hymn form, which is one of the Turkish Religious Music forms, in terms of how it is shaped in the historical process, with what aims and how it is used, how it is depicted with its unique types and features and to what extent it is significant in Religious Music.Among the studies conducted so far, there has not been a study compiling various information on the Hymn Form and examining all the hymns in the TRT repertoire statistically according to Makam (The Turkish Mode of Classical Music), Usul (Rhythm in Turkish Classical Music) and composers. It can be observed that in present studies, only hymns in some makams within makam limitations are studied and these studies are done generally to reach the statistical data. Therefore, it is aimed to minimize the number of possible misunderstandings and hence to provide a scientific contribution to the Turkish Religious Music by this study in which the Hymn form is inspected both historically and in construct and supported the classification of all the forms of Hymns in TRT repertoire according to usul, makam and composers in line with statistical data. The data used for the research was obtained from the Hymn repertoire of the TRT Turkish Classical Music, theses on religious music, papers on the issue and some of the related books. Literature review method was applied during the research. In the research, all the data are evaluated and all the information on Hymn form was tried to be gathered, and at the end of the research all the Hymns in TRT repertoire were classified according to makam, usul and composers. Keywords: Turkish Music, Turkish Religion Music, Moscue and Sufi Music, Hymn.

Bu araştırma ile Türk Din Mûsikîsi formlarından biri olan İlâhî formunun, tarihsel süreç içerisinde nasıl şekillendiği, hangi amaçlarla ve nasıl kullanıldığı, kendine has başlıca tür ve özellikleriyle nasıl tanımlandırılacağı ve Dinî Mûsikî içerisinde ne denli bir öneme sahip olduğu bilgilerine ulaşılması amaçlanmıştır. Daha önce yapılmış akademik çalışmalar içerisinde, İlâhî formuna ait dağınık bilgilerin derlendiği ve TRT repertuarında bulunan ilâhîlerin tamamının makâm, usûl ve bestecileri açısısından istatistiksel olarak incelendiği bir çalışma bulunmamaktadır. Mevcut çalışmalarda ise makâm sınırlandırılmaları getirilerek yalnızca bazı makâmlardaki ilâhîlerin incelendiği ve bu çalışmaların da daha ziyade istatistiksel verilere ulaşmak maksadıyla yapıldığı görülmektedir. Bu sebeple, İlâhî formunun tarihsel ve şekilsel özellikleriyle incelendiği, TRT repertuarında bulunan tüm ilâhîlerin makâm, usûl ve bestecilerine göre istatistiksel veriler doğrultusunda tasniflendirilildiği bu tez ile bilimsel çalışmalarda karşılaşılması muhtemel problemlerin en aza indirilmesi ve böylece Türk Din Mûsikîsi'ne bilimsel bir katkı sağlanması hedeflenmiştir. Araştırma için kullanılan tüm verilere, TRT Türk Sanat Müziği repertuarındaki İlâhî formundaki eserler, Dinî Mûsikî konuları ile ilgili hazırlanmış tezler, akademik makaleler ve çeşitli kitaplar incelenerek ulaşılmış ve kaynak taraması yöntemine başvurulmuştur. Bu çalışmada ulaşılan tüm veriler değerlendirilerek İlâhî formuna ait tüm bilgilere ulaşılmaya çalışılmış, tezin son bölümünde ise TRT repertuarında bulunan ilâhîler makâm, usûl ve bestecilerine göre tasniflendirilmiştir. Anahtar kelimeler: Türk Mûsikîsi, Türk Din Mûsikîsi, Cami ve Tekke Mûsikîsi, İlâhî.