An ideal orthodontic treatment should achieve long term stability of the occlusion. Tomaintain the treatment results of orthodontic treatment has been one of the main problems ofthe practitioner. There has been lots of researches to explain the causes and risk factors oflong term stability and the causes of relapse in the literature but few succeeded to reach to aconclusion. It is thought that the key to successful long term results are to examine thepatients carefully with the routine recalls some time after the orthodontic treatment.The mandibular incisor segment has been described as the segment that is most likelyto exhibit relapse after orthodontic treatment. Therefore, relapse in this region is a challengethat clinicians need to address. The purpose of this study was to search for the predictors oflower incisor relapse. The changes at dental arches that occur after treatment, the treatmenttype, the effect of retention protocoles, interproximal stripping, the position of lower caninesafter treatment, existence of third molars, different types of vertical facial growth, mesialvector of occlusal force, contact thightness are the factors which are assessed in order toaddress the causes of lower incisor relapse. In addition probable clinical factors that causerelapse and the precautions to prevent the relapse are focused with this study.The samples of this study contains the patients which treated at Marmara University,Dentistry Faculty, Department of Orthodontics earlier and which have all the pretreatmentand posttreatment model cast and cephalometric radiograph datas fully. The patients recalledagain to get the long term model casts and cephalometric radiographs.During this recall clinical examination of the patients were done and mesial vector ofocclusal forces were measured. The period between the end of treatment and the recall is 5 years and the relapse rate among these patients is %31,1. No significant difference was foundin the amount of crowding in the comparison of the extraction and nonaxtraction groups afterpostretention period. Less postretention crowding was found in the group which had retentionappliances compared with which did not have. Less postretention crowding was found in thegroup which lower canines rotated distobuccally at the end of treatment compared with thegroup which lower canines positioned normally.Key words: relapse, irregularity index, retention, lower incisors.

Ortodontinin amaçlarından biri tedavi sonrasında elde edilen düzeltimlerinkalıcılığının sağlanmasıdır. Ortodontik tedaviden sonra elde edilmiş diş diziliminin korunmasıgeçmişten günümüze değin daima bir sorun olmuştur. Tedavi sonrası elde edilen diziliminbozulmasını (nüksü) açıklamak için çok sayıda hipotez oluşturulmuştur fakat çok azı nüksüaçıklamada yeterli olmuştur. Ortodonti pratiğinde başarı, tedavi edilen bireylerin tedavibitiminden belli bir süre sonra tekrar incelenerek gözlenen değişikliklerin dikkatli bir şekildedeğerlendirilmesinden geçmektedir (84).Bu çalışma özellikle alt diş diziliminin, üst çene arkının gelişmesi ve fonksiyongörmesinde bir şablon oluşturduğu düşüncesinden yola çıkarak, alt çene arkını mercek altınaalmaktadır. Bu çalışmanın amacı tedavi bitiminden uzun süre sonra tedavide elde edilensonuçların kalıcılığının derecesini araştırmaktır. Bu amaçla araştırmaya alınan gruptakibireylerin, tedavilerinde dental arklar üzerinde elde edilen değişiklikler, takip edilen tedaviyöntemi, pekiştirme tedavisinin etkisi, kontak aşındırmaları, alt kaninlerin pozisyonu, üçüncümolarların etkisi, vertikal yüz tipleri, oklüzal kuvvetin mezial vektörü, kontak sıkılığıincelenerek tedavilerden uzun süre sonra alt çene ön bölgesinde tekrardan oluşan çapraşıklığınmiktarı incelenmiştir. Bu geri dönüşü şiddetlendiren olası klinik faktörler ve geri dönüşünönlenebilmesi için alınabilecek önlemler mercek altına alınmıştır.Çalışma grubu Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti AnabilimDalı'nda, daha önce tedavi olmuş, ilgili bölümün arşivinde tedavi başında ve sonunda eldeedilen kayıtların tamamı mevcut olan hastaladanr oluşturulmuştur. Daha önce tedavi olmuş bubireylerden yeni alçı model ve radyograflar temin edilmiş, model ve sefalometrik incelemeninyanında klinik muayene yapılmıştır. Tüm bu veriler incelenmiş ve pekiştirme döneminden ortalama 5 yıl sonra kontroledilen bu bireylerin nüks değerlendirmesinde %31,1 oranında nüks görülmüştür. Çekimli veçekimsiz tedavi edilen bireylerin geç dönem çapraşıklık miktarı karşılaştırmasında iki gruparasındaki nüks miktarında bir fark olmadığı görülmüştür. Pekiştirme yapılan bireylerdeyapılmayanlara kıyasla daha az nüks görülmüştür. Alt kaninleri distobukkal rotasyonlubitirilen bireylerin nüks miktarı normal pozisyonda bitirilenlerden daha az bulunmuştur.Anahtar kelimeler: nüks, uyumsuzluk indeksi, pekiştirme, alt keser bölgesi.