D-pinitol, an insulinomimetic compound which has a potential use for curing of diseases associated with insulin metabolism, is one of the promising functionalcompounds. Hence, scientific studies intended for enhancement and purification of Dpinitol,havebecomepopular.Manufacturers, producing D-pinitol as a dietary supplement, extract this compound mainly with suitable purification techniques from the rich food matrixes andobtain high-purity D-pinitol. At present, the most favourite techniques are ion exchangeresins, active charcoal chromatography and solvent extraction. However, due to the highcost and difficulties in applicability, manufacturers have had to look for new techniquesthat can be used for this purpose. In recent years, many researches have been made about obtaining D-pinitol fromcarob (Ceratonia siliqua L.) fruit, which has a rich content (5-7 %) for it. In this study,techniques such as enzyme treatment, hot clarification, CaO treatment, ultrafitration,ethanol fermentation and crystallization were performed to enhance the D-pinitol contentof the carob extract. Besides, some other techniques (fractional ultrafiltration,nanofiltration and solvent extraction), which were not within the project, were alsoinvestigated for the aim of enhancing the D-pinitol. According to the results; especiallyinvertase enzyme treatment before the ethanol fermentation stage increased the metabolicactivity of Saccharomyces cerevisiae yeast. Therefore, the concentrations of the free Dpinitolmoleculesin thecarobextractincreaseddependingon thismetabolicactivity.On the other hand, enhancement application which was combined with fractional ultrafiltration and solvent extraction with ethanol was found to be more successful thanother applications mentioned in this study and an approximate increase of 3.5 - fold in Dpinitolconcentration of carob extract was observed when compared to the initialconcentration. It has also been demonstrated by a small test that nanofiltration rather thanultrafiltration was more effective in enrichment of D-pinitol in this matrix. Thus, thepermeat (21.69 g/L) and retentate (22.35 g/L) compositions in respect to D-pinitol werenot significantly different from each other when the membrane filter with a 5 kDamolecularweight cut-off (MWCO) was used. But, when the membrane filter with a 2kDa-MWCO was used, most of the D-pinitol molecules couldn't pass the membranetherefore the D-pinitol concentration of the retentate (17.69 g/L) was higher than thepermeat (5.79 g/L). Consequently, a concentration increment in the range of 2-3.5-folds i occurred by using the enhancement techniques stated in this study and other techniquesadded later on to the study.

İnsülin benzeri bir etkisi olan D-pinitol, son yıllarda insülin mekanizmasıylailişkilendirilen birçok hastalığın tedavisinde kullanılabileceği belirtilen, umut vadedenfonksiyonel bileşiklerinden birisi olarak görülmektedir. Bu nedenle, D-pinitolünzenginleştirilmesi ve saflaştırılmasına yönelik bilimsel çalışmalar popüler hale gelmeyebaşlamıştır. D-pinitolü gıda takviyesi olarak üreten firmalar esas olarak bu bileşiği içeren gıda matrikslerinden uygun saflaştırma teknikleriyle ayrıştırmakta ve yüksek saflıkta D-pinitolelde etmektedir. Hâlihazırda bu amaca yönelik en çok tercih edilen yöntemler olan iyondeğiştirici reçineler, aktif kömür kromatografileri ve solvent ekstraksiyonu yöntemleridir.Ancak bu tekniklerin uygulanabilirlik açısından zor ve yüksek maliyetli oluşu üreticileribu amaçla kullanılabilecek yeni teknikler aramak zorunda bırakmıştır. Son yıllarda, yüksek oranda D-pinitol içeriğine (% 5-7) sahip olan keçiboynuzu (Ceratonia siliqua L.) meyvesinden bu bileşiğin elde edilmesine yönelik birçok araştırmayapılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada enzim uygulama, sıcak durultma, CaO uygulama,ultrafiltrasyon, etanol fermentasyonu ve kristalizasyon gibi teknikler uygulanarak Dpinitolünkeçiboynuzu ekstraktında zenginleştirilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca projekapsamında yer almayan kademeli ultrafiltrasyon, nanofiltrasyon ve solventekstraksiyonu teknikleri de uygulanarak bu tekniklerin D-pinitol konsantrasyonu üzerineetkileri araştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; keçiboynuzu ekstraktından D-pinitolünzenginleştirilmesinde özellikle etanol fermentasyonu öncesinde uygulanan invertazenziminin Saccharomyces cerevisiae mayasının metabolik faaliyetlerini artırdığı,dolayısıyla bu metabolik faaliyet sonucu açığa çıkan serbest D-pinitol molekülününkonsantrasyonunda da artış meydana geldiği görülmüştür. Öte yandan, kademeli ultrafiltrasyon ve etanolik solvent ekstraksiyonu ile kombine edilen zenginleştirme tekniklerinin tez kapsamında belirtilen diğer teknikleregöre daha başarılı olduğu ve keçiboynuzu ekstraktında bulunan D-pinitolünkonsantrasyonunun başlangıç seviyesine göre yaklaşık 3.5 kat arttığı gözlemlenmiştir.Ayrıca yapılan küçük bir membran filtrasyon deneyi ile de, ultrafiltrasyondan ziyadenanofiltrasyon tekniğinin kullanılmasının bu matriksten D-pinitolünzenginleştirilmesinde daha etkili olduğu ortaya konulmuştur. Nitekim 5 kDa ayırmasınırındaki membran filtre kullanıldığında filtrasyon sonunda elde edilen keçiboynuzuekstraktının permeat (21.69 g/L) ve retentat (22.35 g/L) kısımlarında D-pinitolkonsantrasyonu açısından önemli bir farklılık meydana gelmemiştir. 2 kDa'luk membran i filtre kullanıldığında ise keçiboynuzu ekstraktında bulunan D-pinitolün önemli birkısmının retantat (17.69 g/L) kısmında kaldığı, çok az bir kısmının da permeat kısmınageçtiği (5.79 g/L) görülmüştür. Sonuç olarak; tez kapsamındaki zenginleştirmemetotlarına ilave olarak farklı metotların da kullanılmasıyla yapılan denemelere görekeçiboynuzu ekstratındaki başlangıçta bulunan D-pinitol seviyesi 2-3.5 kat oranındaartırılmıştır.