Leisure is most basically defined as ?the time free from work?. The ancientconception and forms of leisure were quite different from the modern ones,which came into discussion during the industrial era. The Roman societywas highly stratified and comprised of diverse social classes for whichleisure acquired different forms and meanings. Every stratum of the Romansociety enjoyed the possibilities and pleasures of leisure proportional to itshierarchy in the social system, so that leisure can be investigated in bothpublic and private contexts in the Roman world. This study aims toinvestigate ?leisure?, which was one of the main driving social forces in theRoman society, in spatial terms with reference to Roman domesticarchitecture. The study focuses on central Italy and particularly on Ephesus,the latter of which is a good example to discuss how the Roman conceptionof leisure was spatially materialized in a provincial private setting since agroup of well studied, documented, and published houses constitute anappropriate comparative sample and context in Ephesus. The spatialorganization and characteristics of the spaces housing leisurely activities arediscussed on the basis of an ?axes-scheme? that regulated and even dictatedthe visual and bodily interaction of the participants with certain spaces andelements during leisure activities either in a static state (sitting, reclining), ora kinetic one (walking, perambulating). The ?visual axes? are thoseperceived in either of these states, along which the eye is directed towards avisual focal point, whereas the ?dynamic axes? are those along whichpeople move during a kinetic leisurely activity. The location, architecture,and use of leisure-oriented spaces in the Roman period houses in Ephesus,such as triclinium, exedra, oecus, museion, and peristyle courtyard areexamined with reference to the proposed axes-scheme to present andcompare the operation of leisure in the Roman provincial and privatesetting.Keywords: Leisure, Roman House, Ephesus, Terrace Houses, Axes-Scheme.

Serbest zaman, en basit anlamıyla ?işten bağımsız zaman?dır. Geçmiştekiserbest zaman kavram ve biçimleri, endüstriyel çağ ile ortaya çıkmış olanmodern kavram ve biçimlerden hayli farklıydı. Roma toplumu oldukçatabakalıydı ve serbest zamanın her biri için değişik biçimler ve anlamlarkazandığı farklı sosyal sınıflardan oluşuyordu. Roma toplumunun her birsosyal tabakası serbest zaman olanak ve zevklerinden mevcut sosyalhiyerarşi içindeki konumuyla orantılı olarak yararlanıyordu; bu nedenleserbest zaman, Roma dünyasında hem kamusal hem de özel bağlamdaincelenebilir bir konudur. Bu çalışma, Roma toplumundaki yönlendirici anatoplumsal kuvvetlerden biri olan ?serbest zaman?ı Roma konutmimarlığına referansla mekânsal anlamda incelemeyi amaçlamaktadır.Çalışma orta talya ve özellikle de Efes'e odaklanmaktadır ki bunlardanikincisi, sunduğu bir grup iyi çalışılmış, belgelenmiş ve yayınlanmış konutdokusunun uygun bir karşılaştırmalı örnek ve bağlam oluşturmasınedeniyle, Roma ?serbest zaman? anlayışının eyalet konutlarında mekânsalolarak nasıl biçimlendiğini tartışmak için iyi bir örnektir. Serbest zamanetkinliklerini barındıran mekânların mekânsal organizasyonları vekarakteristik özellikleri, katılımcıların ya durağan (oturma, uzanma) ya dadevingen (yürüme, gezinme) halde gerçekleştirdikleri serbest zamanetkinlikleri sırasında belli mekânlar ve elemanlar ile görsel ve fizikseletkileşimlerini düzenleyen ve hatta dikte eden bir ?akslar şeması? temelindetartışılmaktadır. ?Görsel akslar?, her iki halde de algılanan ve aksdoğrultusunda gözün görsel bir odak noktasına doğru yönlendirildiği,?dinamik akslar? ise devingen bir serbest zaman etkinliği sırasındainsanların takip ettiği akslardır. Serbest zamanın Roma eyaleti konutmimarisindeki işleyişini sunmak ve kıyaslamak için, Efes'teki Roma dönemievlerinde tanımlanan triclinium, eksedra, oecus, museion ve peristilli avlu gibiserbest zaman odaklı mekânların yerleşimi, mimarisi ve kullanımı önerilenakslar şemasına referansla incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Serbest Zaman, Roma Konutu, Efes, Teras Evler, AkslarŞeması.