Bu çalışma primer jeneralize osteoartriti ile kemik mineral dansitesiarasındaki ilişkiyi incelemek, primer jeneralize osteoartritli hastaların osteoartritiolmayan kişilere göre daha fazla kemik mineral dansitelerine sahip olupolmadıklarını araştırmak amacı ile yapıldı.Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AnabilimDalı Polikliniğine başvuran ve fizik muayene sonucu Heberden nodülleri olan elosteoartritli postmenopozal 80 kadın hasta osteoartrit grubu, yine osteoartrit dışındaherhangi bir şikayet ile polikliniğimize başvuran, fizik muayene sonucu Heberdennodülleri ve semptomatik osteoartriti olmayan, aynı yaş grubunda 80 hasta kontrololarak çalışmaya alınmıştır.Öyküde inflamatuvar eklem hastalığı olanlar, doğumsal deformiteleri olanlar,endokrinolojik hastalığı olanlar, kemik metabolizmasını etkileyen hastalığı olan veyabu tip ilaç kullananlar, hormon replasman tedavisi görmüş olanlar ve 75 yaş üstündeolan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir.Hastalar osteoartrit grubu ve kontrol grubu olarak iki gruba ayrılmıştır.Heberden nodülleri olan el osteoartritli postmenopozal kadınlar osteoartrit grubuna,aynı yaş ve cinsten Heberden nodülleri ve semptomatik osteoartriti olmayanpostmenopozal kadınlar kontrol grubuna alınmıştır. Osteoartrit grubuna 80, kontrolgrubuna da 80 hasta olmak üzere toplam 160 hasta çalışmaya alınmıştır. Her ikigruptaki hastaların kan biyokimyası, tiroid fonksiyon testleri ve osteoporozbelirteçleri (serum alkalen fosfataz, serum kalsiyum ve fosfor düzeyi, osteokalsin,25(OH)D3 düzeyi, osteokalsin ve deoksipridinolin düzeyi) düzeyine bakılmış, KMDdeğerleri ve torakolomber yan, pelvis, diz ve el ön arka grafileri karşılaştırmalıolarak değerlendirilmiştir.Osteoartrit ve kontrol grubun röntgen grafileri aynı cihaz ile, aynı teknisyentarafından çekildi. Grafilerin değerlendirilmesi Kellgren ? Lawrence skalasına göregrade 0, I, II, III ve IV olarak hesaplandı. Her iki grubun lomber ve femur kemikmineral dansitesi ölçümleri aynı DEXA cihazı ile, aynı teknisyen tarafından ölçüldü.25(OH)D3 değeri osteoartrit grubunda kontrol grubuna göre yüksekbulunmuştur ve istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Ancak lomber vertebralkemik mineral yoğunluğu kontrol grubunda osteoartrit grubuna kıyasla istatistiksel 54olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Kalça kemik mineral dansitesi ve lombervertebral T skoru değerleri karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı farksaptanmadı.Sonuç olarak, primer jeneralize osteoartritin osteoporoza karşı koruyucuolmadığı yorumunu yapabiliriz. Her iki grubun daha osteoartrit gelişmemiş olanhastalarında, primer jeneralize osteoartritli grupta lomber omurga kemik mineralyoğunluğu kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur. Ancak primer jeneralizeosteoartritli grupta torakolomber bölgede osteoartrit dereceleri arttıkça kemikmineral dansitesi değerleri de artmıştır. Bu sonuç lomber bölgenin kemik mineraldansitesinin DEXA cihazı ile ön arka olarak çekildiği için osteofitler nedeniyleyanıltıcı olabilir. Primer jeneralize osteoartritli grupta femur boynu kemik mineraldansitesi primer koksartrozlu hastalara göre düşük bulunmuştur. Bu sonuç primerkoksartrozun osteoporoza karşı koruyucu olabileceğini düşündürmektedir. Primerjeneralize osteoartritli hastaların diz grafilerinin osteoartrit dereceleri arttıkça lomberkemik mineral dansite değerleri yüksek bulunmuştur. Ancak bu ilişki IV. osteoartritderecesinde bozulmuştur. Kontrol grubunda ise böyle bir ilişki saptanmamıştır.Dolayısı ile diz osteoartritinin osteoporoza karşı koruyucu olduğu yorumuyapılamaz. Ancak primer jeneralize osteoartritli hastaların bölgesel osteoartrittutulumuna göre yapılan alt gruplandırmalarda hasta sayısı az olduğu için elde edilensonuçlar tartışmaya açıktır.

The object of this study is to examine the relationship between primarygeneralized osteoarthritis and bone mineral density and study whether patients withprimary generalized osteoarthritis have more bone mineral density compared to thepeople without osteoarthritis.80 postmenopausal women with hand osteoarthritis who applied to AnkaraUniversity Faculty of Medicine Department of Physical Medicine and RehabilitationPolyclinic and determined to have Heberden nodules upon physical examinationwere included in the study as the osteoarthritis group and 80 women of the same ageapplied to our polyclinic with a complaint other than osteoarthritis who weredetermined not to have Heberden nodules and symptomatic upon the physicalexamination osteoarthritis were included in the study as the control group.Patients with inflammatory joint disease, birth defects, endocrinologicdiseases, those with diseases affecting bone metabolism or use this type of drugs,patients who received hormone replacement treatment and patients over 75 years oldwere not included in the study.Patients were divided into two groups as the osteoarthritis group and thecontrol group. Postmenopausal women with Heberden nodules and handosteoarthritis were included in the osteoarthritis group and postmenopausal womenof the same age with the same kind of Heberden nodules who did not havesymptomatic osteoarthritis were included in the control group. Total 160 patients, 80in the osteoarthritis group and 80 in the control group were included in the study.Blood biochemistry, thyroid function tests, osteoporosis indicators (serum alkalinephosphatase, serum calcium and phosphor levels, 25(OH)D3 level, osteoclcin anddeoxypridinolin levels) of the both patient groups were reviewed and Bone MineralDensity (BMD) values, thoracolumbar collateral, pelvic, knee and front and backhand graphics were evaluated comparatively.X-ray graphics of osteoarthritis group and the control group were taken by thesame technician, using the same device. Evaluation of the graphics were calculatedover grade 0, I, II, III and IV in accordance with Kellgren ? Lawrence scale. Lumberand femoral bone mineral densities of both groups were conducted by the sametechnician through the same DEXA device. 5625(OH)D3 value was found higher in osteoarthritis group when compared tothe control group and accepted as statistically significant. However lumber andvertebral bone mineral density were found higher in the control group compared tothe osteoarthritis group and accepted as statistically significant. No statisticallysignificant difference was determined between the groups when hip bone mineraldensity and lumber vertebral T score values were compared.To conclude we might comprehend that primary generalized osteoarthritis isnot protective against osteoporosis. In patients of both groups who haven?t developedosteoarthritis yet, lumbar spine bone mineral density was found to be lower in thegroup with primary generalized osteoarthritis compared to the control group.However in the group with primary generalized osteoarthritis bone mineral densityvalue increased as osteoarthritis level increased in thoracolumbar area. This resultmight be misleading since bone mineral density of the lumbar region was takenthrough DEXA as anterior and posterior. In the group with primary generalizedosteoarthritis femur neck bone mineral density was found lower than those of thepatients with primary coxarthrosis. This result makes us think that primarycoxarthrosis might be protective against osteoporosis. Lumbar mineral bone densityvalues of patients with primary generalized osteoarthritis were found higher as theirosteoarthritis levels of the knee graphics increase. However this relation was ruinedin level IV osteoarthritis. No such relation was determined in the control group.Therefore it cannot be comprehended that knee osteoarthritis is protective againstosteoporosis. However the results obtained in sub-grouping of patients with primarygeneralized osteoarthritis in accordance with regional osteoarthritis involvement isopen to discussion due to small number of patients.