The aim of this study is to determine the effects of linseed and sunflower oils on performance, immune system, and antioxidant defense systems in laying hens exposed to stocking density stress. Totaly 144 laying hens were used in the study. Hens were grouped as un-stressed and density stressed, these are also divided into three as basic ration, linseed oil and sunflower oil supplemented groups. Parameters related to production performance, egg quality, heterophile functions, T cells, antioxidant defense system and cytokines were examined. Stress x feed interaction affects egg production, weight, mass and yolk color index. Linseed oil increased egg production and mass in stresed group, both parameters were decreased in un-stressed group. Sunflower oil increased egg weight in both groups. Linseed oil increased the CD4/CD8 ratio in stresed group, but did not affect it in un-stressed group. It was observed that sunflower oil decreased IL-1β level in un-stresed group. Linseed and sunflower oils decreased the TNF-α level of the stressed chickens, when linseed oil was given to the chickens exposed to stress the level of MDA, decreased but did not change this level in un-stressed group. Linseed oil did not affect GSH-Px level in stressed but increased it in non-stress chickens. Stress increased H/L ratio but decreased phagocytic and chemotaxic activity. The linseed oil reduced the H/L ratio, sunflower oil was determined to increased oxidative burst and chemotaxic activity. It was determined that the vegetable oils added to the ration positively affect the production performance, specific and non-specific immune system, cytokines and antioxidant defense system in chickens under stress. Therefore, it was concluded that the use of linseed and sunflower oil in chickens exposed to stress would be beneficial.

Sunulan çalışmada yumurtacı tavuklarda yoğunluk stresinin ve yeme katılan keten tohumu ve ayçiçek yağlarının immun sisteme, antioksidan savunma mekanizmasına ve üretim performansına etkisinin saptanması amaçlanmıştır. Araştırmada 144 adet yumurtacı tavuk kullanıldı. Hayvanlar yoğunluk stresi uygulanan ve uygulanmayanlar olarak ikiye ayrıldı. Bunlar da kendi arasında temel rasyon, keten tohumu yağı ve ayçiçek yağı verilenler olarak üçer gruba ayrıldı. Üretim performansına, yumurta kalitesine, heterofil fonksiyonlarına, T hücrelerine, antioksidan savunma sistemine ve sitokinlere ilişkin parametreler incelendi. Stres x yem etkileşiminin yumurta üretimini, yumurta ağırlığını, yumurta kütlesini ve renk indeksini etkilediği belirlendi. Keten tohumu yağı stres uygulananlarda yumurta üretimini ve yumurta kütlesini arttırdığı, stres uygulanmayanlarda ise her ikisini de azalttığı görüldü. Ayçiçek yağının stres uygulananlarda ve uygulanmayanlarda ortalama yumurta ağırlığını arttırdığı saptandı. Keten tohumu yağının stres uygulananlarda CD4/CD8 oranını arttırırken, stres uygulanmayanlarda etkilemediği belirlendi. Stres uygulanan tavuklarda yağların IL-1β'yı etkilemediği, stres uygulanmayanlarda ise ayçiçek yağının IL-1β düzeyinin azalttığı görüldü. Stres uygulanan tavukların yemlerine keten tohumu ve ayçiçek yağı katıldığında TNF-α düzeyinin azaldığı saptandı. Strese maruz kalan tavuklara keten tohumu yağı verildiğinde MDA düzeyinin azaldığı, stres uygulanmayanlarda değişmediği belirlendi. Stres uygulanan tavuklarda keten tohumu yağının GSH-Px düzeyini etkilemediği, stres uygulanmayan tavuklarda ise arttırdığı saptandı. Ayrıca stresinin H/L oranını arttırdığı, fagositik ve kemotaksik aktiviteyi azalttığı görüldü. Yeme katılan keten tohumu yağının H/L oranını azalttığı, ayçiçek yağının ise oksidatif patlamayı ve kemotaksik aktiviteyi arttırdığı belirlendi. Sonuç olarak rasyona ilave edilen bitkisel yağların strese altındaki tavuklarda üretim performansını, spesifik ve non-spesifik immun sistemi, sitokinleri ve antioksidan savunma sistemini olumlu yönde etkilediği belirlendi. Bu nedenle keten tohumu ve ayçiçek yağının strese maruz kalan tavuklarda kullanılmasının yararlı olacağı sonucuna varıldı.