7 SUMMARY The composite resins, which are the most developed example of the tooth coloured materials, are currently used extensively. The setting <J)f composite restorative materials is always accompanied by shrinkage due to the formation of short-range covalent bonds between the monomer units. This shrinkage causes stresses not only in tooth restored with composite resin but also within `the composite resin itself. These stresses can cause clinical problems such as postoperative pain, microleakage and consequentially secondary caries. Furthermore, it has been reported that these stresses could cause fracture in the teeth. In this study, volume changes of six commercially available visible light- activated hybrid composite materials according to the polymerization shrinkage and the effect of temperature on the polymerization shrinkage was investigated. A modified mercury-filled dilatometer was used to pleasure the i polymerization shrinkage. The measurements were performed on 5 samples taken from each material, similar in colour, with a thickness of 2-2J5 mm. The contraction of composite resins at the end of 60 s irradiation was registered continuously for a period of 2h at 23±0.2°C and 30 ±0.2°C.77 According to the results of polymerization contraction measurements at i 23+0.2 and 30 ±0.2°C, shrinkage values were %L20-1.51 for Piisma TPH, %0.69-0.70 for Valux Plus, %0.85-0.88 for Charisma, %0.88-0.90 for Brilliant Dentin, %0.80-0.83 for Clearfil AP-X and %0.85-0.86 for Tetric, respectively. The amount of the polymerization shrinkage obtained at 30°C iş more than the amount at 23°C. However, these differences in all materials were not found statistically significant, except Prisma TPH. The statistical analysis indicated that the results of Prisma TPH obtained at 23°C and 30°C were significantly different each other and than other materials. It was determined that the polymerization contraction was occured rapidly in the first 60 seconds in both temparature and then was reached a plaeau within approximately 24 minutes of the experiment, the contraction of the polymerization at 30°C completed in a short time period than 23°C. Considering the results of this study, it may be concluded that the present mercury dilatometer can be used successively in determining the polymerization shrinkage of all kinds of non-metalic dental restorative materials. More realistic results could be obtained by testing of the properties of the composite materials under invitro conditions at 3Ö°C (±1) and by maintaining a constant temperature. 1 Because of the polymerization shrinkage is an adverse factor for clinical success of a composite resin restoration, the dentists should prefer materials that have low shrinkage.

6 ÖZET Diş rengindeki restoratif materyallerin en gelişmiş örneği olan }<ompozit rczinler günümüzde. yaygın olarak kullanılmaktadır. Koınpozit ı rezinler, polimerizasyonları sırasında, monomer üniteleri arasında kısa kovalent bağların oluşması sonucu kontraksiyona uğrarlar. Büzülme, hem rezinin kendisinde hem de restore edilen dişte streslerin ortaya çıkmasına neden olur. Stresler ; dişlerde postoperatif ağrılara, mikrosızıntı ve dolayısı ile sekonder çürükle sonuçlanabilecek klinik problemlerin oluşmasına sebep olabilir. Bunlara ilaveten, bu streslerin, dişlerde kırık oluşumuna dahi neden olabileceğine değinilmektedir. Bu çalışmada ; piyasada mevcut altı adet, ışıkla sertleşen, universal, hibrit kompozit dolgu materyalinin polimerizasyon büzülmesine bağlı ıhacimsel değişimleri ve sıcaklığın polimerizasyon büzülmesi üzerine etkisi araştırılmıştır. Polimerizasyon büzülmesinin belirlenmesi, tarafımızca dizayn edilen civa dilatometresi ile gerçekleştirilmiştir. Aynı renkteki her bir materyalden 2-2.5 mm kalınlığında hazırlanan 5'er örnekte ölçümler yapılmıştır. 60 s ışınlama süresinin sonundaki kontraksiyon, 23± 0.2°C ve 30±0.2°C'de, 2 saatlik zaman peŞiodunda...'l kaydedilmiştir.j Polimerizasyon kontraksiyon ölçümlerinin sonucuna göre kompozitlere ait 23 ve 30°Crdeki büzülme değerleri sırasıyla; Prisraa TPH için %1.20-1.51, Valux i75 Pluş için %0.69-0.70, Charisma için %0,85-0.88, Brilliant Dentin çin %0.88~ 0.90, Clearfjl AP-X için %0.80-0.83, Tetrie için %0,85-0.86 bulunmıiştur. 30°C'de yapılan deneylerde polimerizasyon büzülmesine aitsonuçların, 23°C'de elde edilen sonuçlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Faikat bu fark, ı Prisma TPH dışındaki tüm materyallerde istatistiksel olarak anlamlı l bulunmamıştır. Prisma TPH'ın 23°C ve 30°C'deki sonuçlarının ise birbirlerinden i ve diğer materyallerden farklı olduğu tespit edilmiştir. Polimerizasyon kontraksiyonunun her iki sıcaklıkta da ilk 60 sıniyede çok hızlı olduğu, 24. dakikadan sonra ise sabit kaldığı, 30°C'deki pol merizasyon kontraksiyonun 23°C'dekilere oranla daha kısa sürede tamamlandığı çalışmanın diğer sonuçlan arasında yer almaktadır. Elde ettiğimiz sonuçlara göre, tüm metalik olmayar restoratif materyallerin, polimerizasyon büzülmesinin saptanmasında geliştirdiğimiz civa dilatometresi başarıyla kullanılabilir. Kompozit materyallerin özelliklerinin in vitro şartlar altında test edilmesinde, ortam sıcaklığının 30°C (±1) o ması ve bu sıcaklığın deney boyunca sabit tutulması ile gerçeğe daha yakın sonuçlar elde edilebilir. Polimerizasyon büzülmesi, özellikle kompozit re-zinlerde, restorasyonun klinik başarısını olumsuz yönde etkileyen faktörlerden biri olduğundan düşük polimerizasyon büzülmesine sahip materyaller hiç şüphesiz kullanımda tercih edilen olmalıdır.