The aim of this thesis is to investigate the usability of sunflower seed huskas a potential adsorbent for RB 221 (Reactive Blue 221) and Red X-5GN (BasicRed 14) removal from wastewater. For this purpose, the effects of factors such aspH, initial dye concentration, adsorbent amount and contact time on adsorptioncapacity and dye yield were investigated. In these studies, optimum yield of 92%was obtained for Red X-5GN at pH 4, 1 g/100 mL adsorbent dosage and 44 mg/Linitial dye concentration, optimum yield of 92% for RB 221 was obtained at pH 2,0.4 g/100 mL adsorbent dosage and 43 mg/L initial dye concentration. Themaximum adsorption capacities for Red X-5GN and RB 221 dyes were found to be27,40 and 30,58 mg/g, respectively. The suitability of experimental data obtainedfrom color removal studies to both Langmuir, Freundlich and Temkin isothermmodels as well as pseudo first order, pseudo second order and intraparticle diffusionkinetics models were evaluated. The most suitable isotherm model for Red X-5GNwas Freundlich (R2=0,996). The experimental data were best fitted to pseudosecond order reaction model ((R2=0,999). The suitable isotherm model for RB 221was determined to be Langmuir model (R2=0,986), Furthermore, the mostappropriate kinetic model for this dye was once again pseudo second order reactionmodel (R2=0,994). According to the results obtained in this study, it was understoodthat raw sunflower seed powder an environmentally friendly and cheap adsorbentcould be used in color removal studies with high removal efficiencies.KEYWORDS: Wastewater, Waste Material, Dye Removal, Adsorption.

Bu tez çalışması, bir doğal atık olan ayçekirdeği kabuğunun RB 221(Reactive Blue 221) ve Red X-5GN (Basic Red 14) boyalarının atıksudangideriminde potansiyel bir adsorbent olarak kullanılabilirliğinin araştırılmasıamacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, adsorpsiyona etki eden pH, başlangıç boyaderişimi, adsorbent miktarı ve temas süresi gibi faktörlerin adsorpsiyon kapasitesive boya verimi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu çalışmalarda Red X-5GN için%92'lik optimum verime pH 4'de, 1 g/100 mL adsorbent dozajında ve 44 mg/Lbaşlangıç boya konsantrasyonunda, RB 221 için ise yine %92'lik optimum verimepH 2'de, 0,4 g/100 mL adsorbent dozajında ve 43 mg/L başlangıç boyakonsantrasyonunda ulaşılmıştır. Maksimum adsorpsiyon kapasiteleri incelendiğitakdirde ise Red X-5GN boyasında 27,40 mg/g, RB221 boyasında ise 30,58 mg/gdeğerleri elde edilmiştir. Renk giderim çalışmaları sonucunda elde edilen deneyselverilerin hem Langmuir, Freundlich ve Temkin izoterm modellerine hem de yalancıbirinci dereceden, yalancı ikinci dereceden ve partikül içi difüzyon kinetikmodellerine uygunluğu değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar neticesinde RedX-5GN için en uygun izotermin Freundlich olduğu (R2=0,996) ve verilerin yalancıikinci derece reaksiyon modeline (R2=0,999) uyduğu tespit edilmiştir. RB 221 içinise uygun izoterm modeli Langmuir modeli (R2=0,986) olarak belirlenmiştir.Ayrıca bu boya için en uygun kinetik model yine yalancı ikinci derece reaksiyonmodelidir (R2=0,994). Bu çalışmada elde edilen sonuçlara göre, çevre dostu ve ucuzbir adsorbent olan ham ayçekirdeği kabuğu tozunun renk giderim çalışmalarındayüksek giderim verimleri ile kullanılabileceği anlaşılmıştır.ANAHTAR KELİMELER: Atık su, Atık Materyal, Boya Giderimi, Adsorpsiyon.